Μετά τη συνάντηση με τον Μάρκο Ρούμπιο, ο Μάρτσιν Πρζιντάτς μιλά για «πράσινο φως» των ΗΠΑ σε μόνιμη βάση στην Πολωνία, που θα ενίσχυε την ασφάλεια της χώρας.
Το ζήτημα της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Πολωνία, αλλά και στις υπόλοιπες χώρες της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, προκαλεί έντονη συζήτηση, αντιπαραθέσεις και ασάφειες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σήμερα στην Πολωνία σταθμεύουν περίπου 11.000 Αμερικανοί στρατιώτες, στο πλαίσιο διαφορετικών αποστολών. Οι 4.000 από αυτούς αποτελούν δύναμη με εκ περιτροπής παρουσία. Πριν από μερικές εβδομάδες εμφανίστηκαν πληροφορίες ότι αυτή η δύναμη θα αποσυρθεί από την Πολωνία. Και παρότι τόσο εκπρόσωποι του υπουργείου Άμυνας όσο και του προεδρικού μεγάρου το διέψευδαν, από τις τελευταίες δηλώσεις του υπουργού Μαρτσίν Πσιντάτς προκύπτει ότι έτσι θα γίνει. Το ερώτημα είναι αν πράγματι, όπως λέει ο υπουργός, αντί για εκ περιτροπής παρουσία 4.000 Αμερικανών η Πολωνία θα αποκτήσει μόνιμη βάση με 5.000 στρατιώτες των ΗΠΑ. Και ποιο σενάριο είναι στρατηγικά πιο επωφελές για τη χώρα;
Η πιο πρόσφατη επίσκεψη εκπροσώπων του προέδρου Καρόλ Ναβρότσκι στις ΗΠΑ φέρνει νέα δεδομένα. Από τις δηλώσεις του προεδρικού υπουργού Μαρτσίν Πσιντάτς, μετά τη συνάντησή του με τον Μάρκο Ρούμπιο, προκύπτει ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει δώσει πράσινο φως για τη δημιουργία μόνιμης αμερικανικής βάσης στην Πολωνία. Ταυτόχρονα, ο Πσιντάτς άφησε να εννοηθεί ότι οι στρατιώτες του εκ περιτροπής τάγματος που αποσύρονται από την Πολωνία προς τις ΗΠΑ ίσως να μην επιστρέψουν. Αυτό θα σήμαινε ότι η εκ περιτροπής παρουσία θα αντικατασταθεί από μόνιμη βάση.
Παραμένουν οι Αμερικανοί στην Πολωνία;
«Σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, η διαδικασία αποχώρησης των Αμερικανών στρατιωτών (από το συγκεκριμένο σώμα των 4.000) είναι ήδη σε εξέλιξη και οι μισοί έχουν επιστρέψει στις ΗΠΑ. Προφανώς αυτό δεν είναι καλή είδηση. Αν όμως αποδειχθεί ότι αντί για αυτή την εκ περιτροπής παρουσία θα υπάρξει μόνιμη βάση, τότε θα πρόκειται για εξαιρετικά θετική εξέλιξη για την Πολωνία», λέει σε δηλώσεις του στο Euronews ο Μπαρτόμιεϊ Βιπαρτόβιτς, ανώτερος συντάκτης στην ιστοσελίδα Defence24.
Ωστόσο προσθέτει ότι υπάρχουν δύο σοβαρά ερωτηματικά. Το πρώτο αφορά το γεγονός ότι μέχρι στιγμής οι δηλώσεις για πιθανή μόνιμη αμερικανική βάση στην Πολωνία προέρχονται κυρίως από Πολωνούς πολιτικούς, κυρίως συνεργάτες του προέδρου Ναβρότσκι και εκπροσώπους του υπουργείου Άμυνας. Μέχρι τώρα Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν έχουν διατυπώσει μια τέτοια θέση ανοικτά και ευθέως.
Το δεύτερο ζήτημα είναι τυπικής φύσης. Στη συμφωνία που υπεγράφη μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας το 1997 – η οποία ρύθμιζε τις μεταξύ τους σχέσεις και άνοιξε τον δρόμο για τη λεγόμενη μεγάλη διεύρυνση του ΝΑΤΟ το 1999 με την ένταξη της Πολωνίας, της Τσεχίας και της Ουγγαρίας – προβλέπεται ότι οι ΗΠΑ δεσμεύονται να μην δημιουργήσουν μόνιμες βάσεις στο έδαφος των νέων κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, άρα και στην Πολωνία.
«Αυτοί οι δύο παράγοντες με κάνουν προσωπικά να μην είμαι απολύτως πεπεισμένος ότι η βάση πράγματι θα κατασκευαστεί στην Πολωνία μέσα στα επόμενα δύο-τρία χρόνια. Θα εκπλαγώ ευχάριστα αν τελικά συμβεί. Αλλά, το τονίζω, αυτή είναι η προσωπική μου άποψη», σχολιάζει ο Βιπαρτόβιτς και προσθέτει ότι γύρω από την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες και στο εσωτερικό της αμερικανικής πολιτικής σκηνής. Υπενθυμίζει ότι μέλη του Κογκρέσου, συμπεριλαμβανομένων και Ρεπουμπλικανών, αντιδρούν στην απόσυρση του συγκεκριμένου σώματος των 4.000 στρατιωτών από την Πολωνία. Δεν περιορίζονται στις διαμαρτυρίες, αλλά απειλούν ακόμη και με μπλοκάρισμα του προϋπολογισμού του Πενταγώνου, αν το σχέδιο υλοποιηθεί πλήρως.
Προς το παρόν όλα τα σενάρια παραμένουν ανοικτά. Το πιο ευνοϊκό για την Πολωνία θα ήταν η δημιουργία μόνιμης βάσης. Σε ολόκληρη την Ευρώπη – στην παλαιά δυτική πλευρά φυσικά – λειτουργούν περίπου 40 αμερικανικές βάσεις. Η Πολωνία θα ήταν η πρώτη χώρα στη δική μας γεωγραφική περιοχή όπου θα δημιουργούνταν μια τέτοια βάση, κάτι που φυσικά θα μπορούσε να προκαλέσει αντίδραση από τη Ρωσία.
«Ένα θετικό στοιχείο σε αυτό το πλαίσιο είναι ότι η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει τις χειρότερες δυνατές σχέσεις με τη Ρωσία, γεγονός που θα μπορούσε να περιορίσει την αρνητική αντίδραση της Μόσχας», συμπληρώνει ο Μπαρτόμιεϊ Βιπαρτόβιτς.
Ωστόσο, το ίδιο το ζήτημα της προαναφερόμενης συμφωνίας ΝΑΤΟ–Ρωσίας δεν θεωρείται εμπόδιο που θα μπορούσε να ακυρώσει το εγχείρημα. Εδώ και κάποια χρόνια ακούγονται στις Βρυξέλλες και αλλού φωνές που υποστηρίζουν ότι έχει έρθει η ώρα για επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας. Από την άλλη πλευρά, η Ρωσία, μεταξύ άλλων με τις ενέργειές της στην Ουκρανία, δεν αποδυναμώνει μόνο τη διεθνή της θέση, αλλά, παραβιάζοντας άλλες συμφωνίες, επιτρέπει στις αντίπαλες πλευρές να αντιμετωπίζουν με λιγότερη αυστηρότητα τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει απέναντί της.
Η αμερικανική βάση στην Πολωνία εξυπηρετεί και τα συμφέροντα των ΗΠΑ
«Αν πράγματι δημιουργηθεί μόνιμη αμερικανική βάση στην Πολωνία, θα είναι μια πολύ θετική εξέλιξη. Οι ίδιοι οι Αμερικανοί γνωρίζουν ότι η στρατιωτική τους παρουσία στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Πολωνίας – μιας χώρας που θεωρείται από τους πιο αξιόπιστους συμμάχους – βρίσκεται επίσης προς το δικό τους συμφέρον», σχολιάζει ο Τόμας Σατκόφσκι, πρώην υφυπουργός Άμυνας και πρώην πρεσβευτής της Πολωνίας στο ΝΑΤΟ.
Παραμένει ανοιχτό και ένα ακόμη ερώτημα: ποια μορφή θα είχε μια ενδεχόμενη μόνιμη βάση. Θα επρόκειτο για βάση χερσαίων δυνάμεων ή για μικτή αεροναυτική εγκατάσταση; Η δεύτερη επιλογή θα ήταν τουλάχιστον εξίσου θετική.
Οι τελευταίες επαφές της πολωνικής αντιπροσωπείας, στην οποία συμμετέχουν μεταξύ άλλων ο επικεφαλής του γραφείου διεθνούς πολιτικής στην προεδρική διοίκηση Μαρτσίν Πσιντάτς και ο επικεφαλής του Γραφείου Εθνικής Ασφάλειας Μπάρτοζ Γκροντέτσκι, επιτρέπουν μια συγκρατημένη αισιοδοξία. Ο Γκροντέτσκι βρίσκεται στην Ουάσινγκτον, όπου συναντά τον Έλντριτζ Κόλμπι, υφυπουργό Άμυνας, υπεύθυνο για την κατάρτιση της νέας στρατηγικής αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη.
Το θέμα των Αμερικανών στρατιωτών στην Ευρώπη θα βρεθεί επίσης στην ατζέντα, κυρίως στο πλαίσιο διμερών επαφών, κατά τη διάρκεια της επερχόμενης συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Όσον αφορά την Πολωνία, πέρα από τα προφανή και αδιαμφισβήτητα πλεονεκτήματα της χώρας – θεωρείται «πρωταθλητής» εντός ΝΑΤΟ όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες, στοιχείο καθοριστικό για τους Αμερικανούς – σημαντική είναι και η καθαρή στάση του πολωνικού πολιτικού συστήματος. Παρότι μεταξύ κυβέρνησης και προέδρου υπάρχουν συχνά εντάσεις, οι πρόσφατες επαφές των συνεργατών του προέδρου Καρόλ Ναβρότσκι με τον υπουργό Άμυνας Βουάντισλαβ Κοσινιάκ-Καμίσ έδειξαν ότι υπάρχει συναίνεση ως προς την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Πολωνία.