Η μητροπολιτική περιοχή του Ελσίνκι, με περίπου 1,4 εκατ. κατοίκους, πετυχαίνει ορόσημο στην οδική ασφάλεια: τι μαθαίνουν άλλες πρωτεύουσες και μεγάλες πόλεις της ΕΕ;
Πριν από περίπου 40 χρόνια, η πρωτεύουσα της Φινλανδίας άρχισε να σχεδιάζει νέες λύσεις για τη μείωση των θανατηφόρων τροχαίων ατυχημάτων και στη συνέχεια για την πλήρη εξάλειψή τους. Αυτές οι προσπάθειες αποδίδουν πλέον καρπούς. Καταγράφηκαν 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς ούτε έναν θάνατο στην άσφαλτο μεταξύ 2024 και 2025. Για σύγκριση, σε αντίστοιχη περίοδο 31 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων οδηγοί, πεζοί, μοτοσικλετιστές και ποδηλάτες, έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους του Παρισιού. Τη στιγμή των γυρισμάτων αυτού του ρεπορτάζ, είχαν περάσει ακόμη εννέα συνεχόμενοι μήνες χωρίς κανέναν θάνατο από τροχαίο στο Ελσίνκι.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ολοκληρωμένη αστική σχεδίαση υπήρξε βασικό στοιχείο, αλλά δεν είναι το μόνο. «Βεβαίως, η βελτίωση της ασφάλειας του οδικού περιβάλλοντος είναι σημαντική, αλλά το ίδιο ισχύει και για την πιο ασφαλή συμπεριφορά των χρηστών του δρόμου, για τα ασφαλέστερα οχήματα, όπως και για τη νομοθεσία ή την επιβολή των κανόνων», εξηγεί ο Roni Utriainen, συγκοινωνιολόγος μηχανικός στη Διεύθυνση Αστικού Περιβάλλοντος του Δήμου Ελσίνκι. «Η πόλη έχει μειώσει τα όρια ταχύτητας, έχει βελτιώσει τις υποδομές για πεζούς και ποδηλάτες, έχει στενέψει τους δρόμους και έχει εγκαταστήσει κάμερες ταχύτητας. Τα μέσα μαζικής μεταφοράς είναι πολύ καλής ποιότητας και αυτό βοηθά επίσης να μειωθεί ο αριθμός των διαδρομών με αυτοκίνητο και των συγκρούσεων.»
Τα τελευταία 20 χρόνια, η πρωτεύουσα της Φινλανδίας έχει επενδύσει μαζικά σε υποδομές που στοχεύουν στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας, όπως σήραγγες σε πολυσύχναστους κόμβους στο κέντρο και γέφυρες που συνδέουν γειτονικές συνοικίες, κατασκευασμένες αποκλειστικά για πεζούς και ποδηλάτες. «Το συνολικό αίσθημα ασφάλειας έχει βελτιωθεί πολύ σημαντικά την τελευταία δεκαετία», παραδέχεται ο Martti Tulenheimo, επικεφαλής ειδικός στη Φινλανδική Ομοσπονδία Ποδηλατών. «Πέρυσι το Ελσίνκι επένδυσε περίπου 35 εκατ. ευρώ σε υποδομές για ποδήλατο και πεζή μετακίνηση, ποσό που ίσως ακούγεται μεγάλο, αλλά αντιστοιχεί μόλις στο 13% του συνολικού επενδυτικού προϋπολογισμού για τις μεταφορές», επιβεβαιώνει ο Matti Hirvonen, επίσης επικεφαλής ειδικός, από το Δίκτυο Φινλανδικών Ποδηλατικών Δήμων.
Η πόλη κοιτάζει πλέον μπροστά, επιδιώκοντας να βελτιώσει ακόμη περισσότερο τις επιδόσεις της στην οδική ασφάλεια, με τα ιδιωτικά αυτοκίνητα να πρόκειται να απαγορευτούν από το 2030 στους πολυσύχναστους δρόμους γύρω από τον Κεντρικό Σιδηροδρομικό Σταθμό, όπως εξηγεί ο Pasi Anteroinen, γενικός διευθυντής της Liikenneturva, του Φινλανδικού Συμβουλίου Οδικής Ασφάλειας. «Το μεγαλύτερο ζήτημα είναι η αποδοχή από το κοινό. Τι είναι αποδεκτό σε μια χώρα ή σε μια πόλη; Ποιες είναι οι προσδοκίες μας; Οι κάτοικοι του Ελσίνκι έχουν αποφασίσει ότι θέλουν πιο ασφαλείς δρόμους.»
Ήδη πριν από περίπου 20 χρόνια, η πόλη καθιέρωσε ως ανώτατο όριο ταχύτητας τα 30 χλμ/ώρα στους δρόμους της. Εδώ υπάρχει μια σταθερή, ευρέως διαδεδομένη κουλτούρα μηδενικής ανοχής στην υπερβολική ταχύτητα ή την οδήγηση υπό την επήρεια ναρκωτικών ή αλκοόλ. «Η πόλη έχει αυξήσει την αυτόματη επιτήρηση. Διαθέτουμε 70 αυτόματες κάμερες ελέγχου ταχύτητας. Πέρα από αυτό, έχουμε τροχονομικούς ελέγχους, όπου εξετάζονται η τήρηση των ορίων ταχύτητας και τα επίπεδα αλκοόλ. Φυσικά, ελέγχονται όλα τα μέσα μετακίνησης», εξηγεί ο Dennis Pasterstein, επικεφαλής των επιχειρήσεων ελέγχου της κυκλοφορίας στο Αστυνομικό Τμήμα Ελσίνκι. «Μια ακόμη σημαντική δράση είναι οι ενημερωτικές καμπάνιες. Επικοινωνούμε συστηματικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πέρυσι, για παράδειγμα, υπήρξαν 30 εκατομμύρια προβολές μόνο από τους λογαριασμούς μας στα social media. Αυτές οι καμπάνιες πολλαπλασιάζουν κατά εκατοντάδες ή χιλιάδες φορές την προβολή ενός απλού προστίμου τροχαίας. Η επίδραση στη συμπεριφορά των οδηγών είναι τεράστια.»
Η στρατηγική «Vision Zero» της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποσκοπεί στο να προσεγγίσει όσο το δυνατόν περισσότερο το μηδέν θανάτους στις οδικές μεταφορές έως το 2050. Η βασική ιδέα είναι ότι οι θάνατοι και οι σοβαροί τραυματισμοί στην άσφαλτο μπορούν να προληφθούν. Τι μπορούν να διδαχθούν οι άλλες πρωτεύουσες και μεγάλες πόλεις της ΕΕ από την επιτυχημένη εμπειρία του Ελσίνκι;
«Ο στόχος τέθηκε εδώ πριν από 40 χρόνια. Τώρα είναι πραγματικότητα. Είναι σημαντικό να θέτετε στόχους και να κοιτάτε προς το μέλλον», λέει ο Martti Tulenheimo. «Αν έπρεπε να αναφέρω μόνο ένα πράγμα, αυτό θα ήταν η μείωση των ορίων ταχύτητας. Είναι σημαντικό. Από εκεί μπορείτε να ξεκινήσετε», εξηγεί ο συγκοινωνιολόγος μηχανικός Roni Utriainen. «Βεβαίως, κάθε πόλη είναι διαφορετική. Ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι δέκα φορές μεγαλύτερες από το Ελσίνκι, αλλά μπορούν παρ’ όλα αυτά να προσπαθούν να γίνονται καλύτερες κάθε μέρα», καταλήγει ο γενικός διευθυντής του Φινλανδικού Συμβουλίου Οδικής Ασφάλειας, Pasi Anteroinen.