Θα παραμείνουν οι Άλπεις ο ανεξάντλητος υδάτινος πύργος της Ευρώπης; Το έργο Waterwise συλλέγει έναν πρωτοφανή όγκο δεδομένων από τις κορυφές των Άλπεων, προκειμένου να κατανοήσει καλύτερα την ευπάθεια των λεκανών απορροής των πηγών
Σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), η τήξη των αλπικών παγετώνων απειλεί την υδροδότηση των ορεινών κοινοτήτων και των εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν στις περιοχές κατάντη. Εκτιμάται ότι η μεγαλύτερη οροσειρά της Ευρώπης θερμαίνεται περίπου δύο φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το φυσικό καταφύγιο Contamines-Montjoie, κοντά στη γαλλική πλευρά του Mont Blanc, αποτελεί μία από τις πιλοτικές περιοχές του διακρατικού έργου Waterwise, το οποίο επιδιώκει να μοντελοποιήσει την εξέλιξη των υδάτινων πόρων των Άλπεων υπό διαφορετικά κλιματικά σενάρια και τις ποικίλες πιέσεις που θα επηρεάσουν αυτά τα οικοσυστήματα στο μέλλον.
Στον πυρήνα του, το έργο στοχεύει να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στους επιστήμονες και τις τοπικές κοινότητες, ώστε να συνδιαμορφώσουν βιώσιμες στρατηγικές διαχείρισης του νερού.
«Προστατεύουμε μόνο ό,τι γνωρίζουμε. Αυτό το έργο στοχεύει στην αύξηση της γνώσης και, κατ’ επέκταση, στην ενίσχυση της προστασίας», δηλώνει ο Geoffrey Garcel, φύλακας του καταφυγίου, ο οποίος ανέβηκε πεζοπορώντας στο Plan Jovet, όπου δύο λίμνες βρίσκονται κοντά σε έναν παγετώνα που πλέον έχει εξαφανιστεί. Όπως συμβαίνει με πολλές λεκάνες απορροής πηγών, πρόκειται για μια δυσπρόσιτη περιοχή, όπου η συλλογή δεδομένων για την κατάσταση των υδάτων είναι ιδιαίτερα δύσκολη.
«Εστιάζουμε στις λεκάνες απορροής των πηγών, επειδή πρόκειται για περιοχές που θα είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής. Επίσης, επειδή ό,τι συμβαίνει ανάντη επηρεάζει αναπόφευκτα όσα συμβαίνουν κατάντη.» Solène Pignard, υπεύθυνη έρευνας του έργου Waterwise, Réserves Naturelles de France
Το Waterwise επιδιώκει να συγκεντρώσει το μεγάλο σώμα υφιστάμενων πληροφοριών και να καλύψει τα κενά δεδομένων μέσω επιτόπιων ερευνών και της εγκατάστασης ελαφρών αισθητήρων, γνωστών ως «έξυπνοι βράχοι» (smart rocks), οι οποίοι τοποθετούνται μέσα στα υδάτινα ρεύματα. Τα δεδομένα που συλλέγονται περιλαμβάνουν πληροφορίες για την ποσότητα του νερού, την οικολογική του κατάσταση και τη θερμοκρασία του. Οι πληροφορίες αυτές διασταυρώνονται με κοινωνικοοικονομικά δεδομένα, όπως η γεωργία, η παραγωγή ενέργειας και ο τουρισμός.
Το καταφύγιο Contamines-Montjoie, για παράδειγμα, διασχίζεται κάθε χρόνο από χιλιάδες πεζοπόρους που ακολουθούν τη διάσημη διαδρομή «Tour du Mont Blanc». Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, κοπάδια αγελάδων βόσκουν κατά μήκος των ορεινών ρευμάτων, ενώ η γαλλική ενεργειακή εταιρεία EDF αξιοποιεί μέρος των υδάτων για την τροφοδοσία ενός υδροηλεκτρικού σταθμού στην γειτονική κοιλάδα. Οι πιέσεις αυτές οδήγησαν το καταφύγιο στην υιοθέτηση μέτρων προσαρμογής τα τελευταία χρόνια.
«Αν συγκρίνουμε διαφορετικές λεκάνες απορροής σε διαφορετικές χώρες, ίσως μπορέσουμε να εντοπίσουμε κοινά πρότυπα και να αναπτύξουμε βιώσιμες λύσεις που στη συνέχεια θα μπορούν να μεταφερθούν και σε άλλες περιοχές των Άλπεων.» Markus Noack, καθηγητής Υδραυλικής Μηχανικής και Διαχείρισης Υδατικών Πόρων στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών της Καρλσρούης.
Τα δεδομένα που συλλέγονται μέσω του Waterwise θα χρησιμοποιηθούν επίσης για την ανάπτυξη μιας ανοικτής ψηφιακής «εργαλειοθήκης», η οποία θα βοηθήσει τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων και τους εμπλεκόμενους φορείς των αλπικών κοινοτήτων να συζητήσουν από κοινού τα μέτρα προσαρμογής που απαιτούνται για τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας των περιοχών τους. Η αξιοποίηση της γνώσης και της εμπειρίας των τοπικών φορέων των ορεινών περιοχών αποτελεί ακόμη έναν σημαντικό άξονα του Waterwise.
Με συνολικό προϋπολογισμό 2,69 εκατομμυρίων ευρώ, το έργο Waterwise συγχρηματοδοτείται με 1,61 εκατομμύρια ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Στο έργο συμμετέχουν 12 εταίροι από τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ελβετία, την Αυστρία και τη Σλοβενία.