Η πολιτιστική απασχόληση αντιστοιχεί στο 4,3% της συνολικής απασχόλησης στην ΕΕ, με σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Η νέα ευρωπαϊκή διακήρυξη ζητεί ελευθερία από τη λογοκρισία, καλύτερες αμοιβές και ισχυρότερη κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους του κλάδου.
Οι θέσεις εργασίας στον πολιτισμό μπορεί να αντιπροσωπεύουν σχετικά μικρό μέρος της αγοράς εργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ωστόσο εξασφαλίζουν το εισόδημα και τον βιοπορισμό εκατομμυρίων ανθρώπων σε ολόκληρη την Ένωση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το 2025, ο πολιτιστικός τομέας της ΕΕ απασχολούσε 8,9 εκατομμύρια ανθρώπους, που αντιστοιχούν στο 4,3% της συνολικής απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat.
Μεταξύ 2024 και 2025, ο αριθμός των εργαζομένων στον πολιτιστικό τομέα αυξήθηκε κατά 0,5%. Στον τομέα περιλαμβάνονται επαγγέλματα όπως καλλιτέχνες, μουσικοί και ηθοποιοί, μεταξύ άλλων.
Σχεδόν οι μισοί από όσους εργάζονταν στον πολιτιστικό τομέα ήταν ηλικίας μεταξύ 30 και 49 ετών, ενώ η πλειονότητα διέθετε τουλάχιστον πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Ακολουθεί το 31,3% των εργαζομένων που είχαν ολοκληρώσει τουλάχιστον τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και το 6,7% όσων είχαν ολοκληρώσει έως και την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Σε 17 από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, η απασχόληση στον πολιτιστικό τομέα αντιστοιχούσε μεταξύ 4% και 5% της συνολικής απασχόλησης.
Τα υψηλότερα ποσοστά εργαζομένων στον πολιτιστικό τομέα καταγράφηκαν στην Ολλανδία (5,7%), στην Εσθονία (5,3%) και στη Μάλτα (5,1%).
Αντίθετα, τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στη Ρουμανία (1,8%), στη Σλοβακία (3,3%) και στην Ιρλανδία (3,4%).
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το ποσοστό είναι 3,5% στην Ελλάδα και 4,3% στην Κύπρο.
Η δέσμευση της ΕΕ για τον πολιτισμό
Τον περασμένο μήνα, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέγραψαν την πρώτη κοινή διακήρυξή τους για τον πολιτισμό, με τίτλο «Η Ευρώπη για τον Πολιτισμό – Ο Πολιτισμός για την Ευρώπη».
Η διακήρυξη καθορίζει τις αρχές που, σύμφωνα με τα τρία θεσμικά όργανα, θα πρέπει να καθοδηγούν την πολιτιστική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο άμεσο μέλλον και επιδιώκει να αναγνωρίσει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει ο πολιτισμός στην αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων.
Σύμφωνα με το σχετικό ενημερωτικό σημείωμα του Συμβουλίου της ΕΕ, στις προκλήσεις αυτές περιλαμβάνονται οι γεωπολιτικές εντάσεις, η κλιματική αλλαγή, η ψηφιακή μετάβαση, οι κοινωνικές ανισότητες και η κρίση ψυχικής υγείας.
Σύμφωνα με τη Mafalda Dâmaso, ερευνήτρια στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο με ειδίκευση στην πολιτιστική και μιντιακή πολιτική και διπλωματία της ΕΕ, η πρωτοβουλία αυτή ήρθε σε μια κατάλληλη χρονική στιγμή, λόγω ενός συνδυασμού παραγόντων.
«Ο τομέας αντιμετωπίζει έναν συνδυασμό σύνθετων προκλήσεων που αφορούν όλες τις πολιτικές ομάδες και όλα τα κράτη μέλη, ακόμη κι αν οι επιπτώσεις τους διαφέρουν από χώρα σε χώρα εντός της Ένωσης», δήλωσε στο Europe in Motion. «Αυτό περιλαμβάνει την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία θέτει υπό αμφισβήτηση την αλυσίδα αξίας του πολιτιστικού και δημιουργικού τομέα, τη βιωσιμότητα του κλάδου και τα μέσα βιοπορισμού των εργαζομένων στον πολιτισμό, μέχρι το ολοένα αυξανόμενο μερίδιο αγοράς και την ισχύ των ψηφιακών πλατφορμών, που απειλούν την πολιτιστική πολυμορφία, αλλά και την αυξανόμενη χρήση του πολιτιστικού τομέα για τη διάδοση αντιδημοκρατικής παραπληροφόρησης.»
«Οι διαφορετικοί ευρωπαϊκοί φορείς στηρίζουν τη διακήρυξη για διαφορετικούς λόγους, όμως όλοι συμφωνούν ότι ο τομέας πρέπει να προστατευθεί», πρόσθεσε η Dâmaso.
Το κείμενο περιλαμβάνει 12 αρχές για την πολιτιστική πολιτική της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η δυνατότητα των καλλιτεχνών να εργάζονται χωρίς λογοκρισία, καθώς και η εξασφάλιση καλύτερων αμοιβών και ισχυρότερης κοινωνικής προστασίας για τους εργαζομένους στον πολιτισμό.
Ωστόσο, η διακήρυξη δεν αποτελεί νομοθετική πράξη και, ως εκ τούτου, δεν υποχρεώνει τις κυβερνήσεις να αυξήσουν τις δαπάνες τους για τον πολιτιστικό τομέα. Επομένως, μένει να φανεί με ποιον τρόπο θα ανταποκριθεί κάθε κράτος στις προβλέψεις της.