5.000 Γερμανοί στρατιώτες θα σταθμεύσουν μόνιμα στη Λιθουανία έως το 2027: ο Κεστούτις Μπούντρις εξηγεί γιατί η απόφαση είναι κρίσιμη για την ασφάλεια της Ευρώπης
«Για πολλούς λόγους δεν έχουμε κανένα ενδιαφέρον να έχουμε μια προέκταση της Ρωσίας στα σύνορά μας», δηλώνει ο υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας Κεστούτις Μπούντρις, με αναφορά στη γειτονική Λευκορωσία. Αυτή η ανησυχία είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η Μπούντεσβερ σταθμεύει για πρώτη φορά στη 71χρονη ιστορία της μόνιμα μια μάχιμη ταξιαρχία στο εξωτερικό.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μέχρι τα τέλη του 2027 περίπου 5.000 Γερμανοί στρατιώτες θα σταθμεύουν μόνιμα στη Λιθουανία, λίγα μόλις χιλιόμετρα από τα σύνορα με τη Λευκορωσία, για να προστατεύουν την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Έτσι, η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία 45 γίνεται η πρώτη μόνιμη ανάπτυξη μονάδας της Μπούντεσβερ στο εξωτερικό από την ίδρυσή της το 1955.
Ο Μπούντρις επισημαίνει επίσης μια σειρά απειλών που προέρχονται από τη Λευκορωσία και συχνά αποτελούν μέρος υβριδικών επιθέσεων. Σε αυτές περιλαμβάνονται η εργαλειοποίηση της μετανάστευσης, η χρήση μετεωρολογικών μπαλονιών για την παραβίαση του λιθουανικού εναέριου χώρου, καθώς και οι παρενοχλήσεις από τις λευκορωσικές υπηρεσίες ασφαλείας σε βάρος της αντιπολίτευσης που ζει στην εξορία.
Η Λευκορωσία είναι «η στρατιωτική πίσω αυλή» της Ρωσίας
Και η Λευκορωσίδα αντιπολιτευόμενη πολιτικός Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια, η οποία θεωρεί τον εαυτό της τη νόμιμη νικήτρια των προεδρικών εκλογών του 2020 και ζει στην εξορία, δήλωσε στο Euronews ότι η Ρωσία έχει μετατρέψει τη Λευκορωσία στη «στρατιωτική πίσω αυλή» της.
«Η Ρωσία σταθμεύει εκεί πυρηνικά όπλα και το πυραυλικό σύστημα Oreschnik. Χρησιμοποιεί τις υποδομές μας και μπορεί ανά πάσα στιγμή να αξιοποιήσει τη Λευκορωσία για λογιστικούς σκοπούς. Ο Λουκασένκο έχει ουσιαστικά στρατιωτικοποιήσει την οικονομία μας – περίπου 300 λευκορωσικές επιχειρήσεις παράγουν πλέον εξοπλισμό για τη Ρωσία», είπε η Τιχανόφσκαγια μιλώντας στο Euronews στο Βερολίνο.
«Είναι μια δύσκολη γειτονιά», τονίζει και ο Μπούντρις. Η Λιθουανία έχει μάθει τα τελευταία χρόνια πόσο σημαντικές είναι οι ισχυρές συμμαχίες. «Η συνταγή μας είναι η περιφερειακή συνεργασία και η συμμετοχή μας στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ. Αυτό μάς βοηθά σε τέτοιες καταστάσεις», λέει ο υπουργός Εξωτερικών. Αυτές οι εταιρικές σχέσεις αποτυπώνονται όχι μόνο στην πολιτική αλληλεγγύη, αλλά και σε συγκεκριμένες κοινές δυνατότητες και μέσα.
Η μόνιμη ανάπτυξη της γερμανικής τεθωρακισμένης ταξιαρχίας είναι ένα από αυτά τα μέσα. Η στρατιωτική παρουσία της Γερμανίας στη Λιθουανία, ωστόσο, δεν είναι κάτι εντελώς νέο. Από το 2017 η Μπούντεσβερ συμμετέχει στην αποστολή του ΝΑΤΟ Enhanced Forward Presence (eFP) και διαθέτει στρατιώτες σε μια πολυεθνική μάχιμη δύναμη για την αποτροπή της Ρωσίας.
Μέχρι τώρα επρόκειτο όμως για δυνάμεις σε εναλλασσόμενη ανάπτυξη: προσωπικό και μέσα αλλάζονταν τακτικά, χωρίς μόνιμη στάθμευση. Αυτό άλλαξε μετά την επίθεση της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας το 2022. Η Λιθουανία ζήτησε ισχυρότερες εγγυήσεις ασφαλείας, και τότε ο τότε καγκελάριος Όλαφ Σολτς δεσμεύτηκε για τη μόνιμη ανάπτυξη μιας γερμανικής ταξιαρχίας.
Αρχικά προβλεπόταν μόνο η μόνιμη εγκατάσταση του επιτελείου της ταξιαρχίας. Οι μονάδες μάχης θα εξακολουθούσαν, βάσει του ισχύοντος συστήματος εναλλαγής, να μεταφέρονται από τη Γερμανία στη Λιθουανία για ασκήσεις ή εφόσον κρινόταν αναγκαίο.
Το καλοκαίρι του 2023, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο της Μπούντεσβερ, το Βερολίνο άλλαξε πορεία. Αφού ο επικεφαλής της ρωσικής μισθοφορικής οργάνωσης Wagner, Γεβγκένι Πριγκόζιν, απέτυχε στην εξέγερσή του κατά της ρωσικής στρατιωτικής ηγεσίας, χιλιάδες μαχητές της Wagner μετακινήθηκαν στη γειτονική Λευκορωσία. Ένοπλοι μισθοφόροι βρέθηκαν έτσι σε απόσταση αναπνοής από την ανατολική μεθόριο του ΝΑΤΟ.
Η εξέγερση της Wagner και η μετακίνηση των μισθοφόρων στη Λευκορωσία δεν ήταν, σύμφωνα με τη γερμανική κυβέρνηση, ο μοναδικός λόγος για τη μόνιμη ανάπτυξη της ταξιαρχίας. Το Βερολίνο αναγνώρισε (πηγή στα Γερμανικά) ωστόσο ότι τα γεγονότα αυτά «δημιούργησαν πρόσθετη δυναμική» για την απόφαση.
Λίγες εβδομάδες αργότερα ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους και ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων Κάρστεν Μπρόιερ ταξίδεψαν στη Λιθουανία για να ανακοινώσουν την αλλαγή πορείας: για πρώτη φορά από την ίδρυσή της η Μπούντεσβερ θα σταθμεύσει μόνιμα μια πλήρως επιχειρησιακή ταξιαρχία μάχης εκτός Γερμανίας. «Είναι αποστολή μας να συμβάλουμε καθοριστικά στην προστασία της ανατολικής πτέρυγας», επανέλαβε ο Πιστόριους το φθινόπωρο του 2023.
«Δεν προετοιμαζόμαστε για πόλεμο»
Ο Λιθουανός υπουργός Εξωτερικών Μπούντρις εξηγεί, μιλώντας στο Euronews, ότι η αποτροπή «πρέπει να αρχίζει στα σύνορα». Το κρίσιμο, όπως λέει, είναι να υπερασπιστεί κανείς «κάθε εκατοστό» της επικράτειας της Συμμαχίας με πραγματικά διαθέσιμες δυνάμεις – και όχι μόνο με θεωρητικές δυνατότητες. «Είμαστε πολύ ευγνώμονες στη Γερμανία που αναλαμβάνει αυτόν τον ηγετικό ρόλο και ενισχύει την παρουσία της στη Λιθουανία», σημειώνει ο Μπούντρις.
Αυτό είναι ένα «παράδειγμα που θα έπρεπε να ακολουθήσουν και άλλοι». Για τον υπουργό Εξωτερικών, αυτός είναι «το κλειδί για την ειρήνη και την ασφάλεια». «Κανείς εδώ δεν προετοιμάζεται για πόλεμο. Δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για μια σταθερή και ασφαλή χώρα – έναν τόπο όπου οι άνθρωποι μπορούν να ζουν και οι επιχειρήσεις να αναπτύσσονται με επιτυχία», λέει ο Μπούντρις στο Euronews.
Στην περίπτωση κάθε κράτους της Βαλτικής, ένας σύμμαχος αναλαμβάνει, στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, ηγετικό ρόλο στην αποτροπή: το Ηνωμένο Βασίλειο ηγείται του μάχιμου σχηματισμού της αποστολής Enhanced Forward Presence (eFP) στην Εσθονία, ο Καναδάς της πολυεθνικής ταξιαρχίας του ΝΑΤΟ στη Λετονία. Με τη συμμετοχή της στην eFP και με την ταξιαρχία στη Λιθουανία, η Γερμανία παρέχει τη βασική στρατιωτική συνεισφορά στη Λιθουανία.
Σύμφωνα με τον Μπούντρις, πάνω από το 80% των Λιθουανών εμπιστεύεται τη Γερμανία και την απόφασή της να σταθμεύσει μόνιμα μια ταξιαρχία της Μπούντεσβερ στη χώρα τους. Μια δημοσκόπηση που διενήργησε τον Νοέμβριο του 2023 η εταιρεία Spinter Research για λογαριασμό του τμήματος στρατηγικής επικοινωνίας των λιθουανικών ενόπλων δυνάμεων, επιβεβαιώνει αυτή την εκτίμηση. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το 82% των ερωτηθέντων τάσσεται υπέρ της στάθμευσης της γερμανικής ταξιαρχίας στη Λιθουανία, ενώ το 83% έχει θετική εικόνα για τη Μπούντεσβερ.
Στη Γερμανία η υποστήριξη είναι αισθητά χαμηλότερη. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της YouGov για λογαριασμό της Deutsche Presse-Agentur (dpa) το 2023, το 49% των ερωτηθέντων υποστήριζε τη στάθμευση της ταξιαρχίας στη Λιθουανία που είχε ανακοινώσει ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους.