Η Βέρνη ανακοινώνει σταδιακή επανέναρξη μεταφορών βάσει των νέων κανόνων ΕΕ για το άσυλο· έναρξη από τα τέλη Αυγούστου, ενώ Ρώμη και Βερολίνο διαπραγματεύονται διμερή συμφωνία
Μετά από σχεδόν τέσσερα χρόνια παγώματος, η Ελβετία ξαναρχίζει τις μεταφορές αιτούντων άσυλο προς την Ιταλία, σύμφωνα με τους νέους ευρωπαϊκούς κανόνες που, με την έναρξη ισχύος του Συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο στις 12 Ιουνίου, αντικατέστησαν τον κανονισμό του Δουβλίνου.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι νέοι κανόνες καθορίζουν κοινά κριτήρια για τον προσδιορισμό της χώρας που είναι υπεύθυνη για την εξέταση της αίτησης, η οποία σε πολλές περιπτώσεις παραμένει η χώρα πρώτης εισόδου στην ΕΕ.
«Η εφαρμογή θα ξεκινήσει από τα τέλη Αυγούστου», δηλώνει η Μαγδαλένα Μπέικερ, εκπρόσωπος της ελβετικής Κρατικής Γραμματείας Μετανάστευσης (Sem).
Μιλώντας στη γερμανόφωνη ελβετική τηλεόραση Srf, η Μπέικερ επιβεβαίωσε ότι «έχουν ήδη κλειστεί οι πρώτες πτήσεις» και ότι προς το παρόν πρόκειται μόνο για μεμονωμένες περιπτώσεις. Εξήγησε ότι η επανέναρξη θα είναι σταδιακή, καθώς «είναι προς το συμφέρον της Ελβετίας η διαδικασία να διαχειριστεί με βιώσιμο τρόπο και για τις δύο πλευρές, ώστε το σύστημα να λειτουργεί μακροπρόθεσμα και να μην υπερφορτωθεί».
Η Ρώμη προτίθεται να δεχθεί εκ νέου μόνο τους αιτούντες άσυλο που έφτασαν μετά τις 12 Ιουνίου, δηλαδή μετά την έναρξη ισχύος του συμφώνου. Η εκπρόσωπος της Sem υπογράμμισε στην τηλεόραση Srf ότι δεν έχει ωστόσο επιτευχθεί καμία συμφωνία με την Ιταλία που να αποκλείει από τις επιστροφές τους αιτούντες άσυλο οι οποίοι έφτασαν πριν από την ημερομηνία αυτή.
Η Βέρνη ακολουθεί τη Γερμανία, η υπόθεση Φαντούμα
Η απόφαση ακολουθεί τις γερμανικές δηλώσεις: το Βερολίνο είχε ανακοινώσει ότι με την έναρξη ισχύος του νέου Συμφώνου της ΕΕ θα ξαναρχίσουν «οι μεταφορές προς Ιταλία και Ελλάδα» για όσους έφτασαν μετά τις 12 Ιουνίου.
Η Ιταλία είχε απαντήσει αρνητικά στο γερμανικό αίτημα, παραπέμποντας στη διεκδίκηση ενός μηχανισμού αποζημίωσης για τις αποβιβάσεις στην Ιταλία από πλοία γερμανικών ΜΚΟ.
Το ιταλικό υπουργείο Εσωτερικών είχε διευκρινίσει ότι δεν υπήρχε «κανένας “dublinante” προς επανειδοχή από τη Γερμανία».
«Καλούμε τους γερμανούς φίλους μας να πάρουν πίσω στην πατρίδα όλες τις γερμανικές ΜΚΟ που έχουν μετατρέψει την Ιταλία σε καταυλισμό προσφύγων. Άρα, πριν μας στείλουν πίσω έστω και ένα άτομο, ας κατεβάσουν τη γερμανική σημαία από αυτές τις ΜΚΟ που ουσιαστικά μεταφέρουν ανθρώπους από τη Βόρεια Αφρική στην Ιταλία», είχε δηλώσει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ματέο Σαλβίνι.
Την ίδια ώρα, Ρώμη και Βερολίνο εργάζονται σε μια διμερή συμφωνία.
Η πρώτη επιστροφή επρόκειτο να πραγματοποιηθεί την Τρίτη 19 Αυγούστου και αφορούσε μια 22χρονη Σομαλή, τη Φαντούμα. Η διαδικασία έχει όμως παγώσει, γιατί η Φαντούμα λαμβάνει άσυλο και προστασία από μια ευαγγελική εκκλησία της Νυρεμβέργης, στη Βαυαρία. «Θα παραμείνει υπό την προστασία μας μέχρι να ακυρωθεί η μεταφορά», εξήγησε η οργάνωση Matteo-Chiesa e asilo.
Η Φαντούμα είχε φτάσει στη Γερμανία στα τέλη Μαρτίου, σε περίοδο πριν από τις 12 Ιουνίου, την οποία η ιταλική κυβέρνηση δεν θεωρεί έγκυρη για τις επιστροφές.
Οι εντάσεις γύρω από το μεταναστευτικό αναζωπυρώθηκαν στην Ευρώπη μετά την άφιξη περίπου 80.000 μεταναστών στη Θέουτα, ισπανικό θύλακα στη Βόρεια Αφρική, από τα γειτονικά μαροκινά σύνορα. Η Ιταλία αντέδρασε επαναφέροντας προσωρινά στοχευμένους ελέγχους σε πολίτες τρίτων χωρών που φτάνουν από την Ισπανία, για λόγους εθνικής ασφάλειας, οι οποίοι θα παραμείνουν σε ισχύ έως τις 7 Σεπτεμβρίου.
Αντιπολίτευση, Ελβετία και Γερμανία αντιγράφουν το «μοντέλο Μελόνι»
Η αντιπολίτευση επιτέθηκε στην πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, συνδέοντας την επανέναρξη των μεταφορών προς την Ιταλία με τη σκληρή γραμμή που ακολουθεί η κυβέρνηση στη διαχείριση των μεταναστών.
«Η Γερμανία και η Ελβετία εφάρμοσαν κατά γράμμα το μοντέλο Μελόνι για τους μετανάστες και τώρα στέλνουν πίσω τους αιτούντες άσυλο στην Ιταλία. Είναι η φυσική συνέπεια των λανθασμένων, παράλογων και προπαγανδιστικών επιλογών της κυβέρνησής μας, η οποία αντί να επενδύσει στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, επέλεξε τη σκληρή γραμμή που, όπως όλοι γνώριζαν, θα γύριζε πρωτίστως εναντίον της ίδιας της Ιταλίας», δήλωσε ο γραμματέας του Più Europa, Ρικάρντο Μάτζι.
«Και η συνταγή της Μελόνι για τους μετανάστες μπορεί να οδηγήσει ολόκληρη την Ευρώπη στη διάλυση», πρόσθεσε ο Μάτζι, αναφερόμενος στην αναστολή του Σένγκεν με την Ισπανία «που εξακολουθεί να ισχύει», στην οποία προστέθηκε «το μέτωπο με τη Γερμανία» και τώρα και με την Ελβετία».
Ο Μάτζι κατήγγειλε την εξέλιξη προς μια «Ευρώπη των τειχών και των συνόρων», «της Μελόνι και των εθνικιστών».
Οι Βρυξέλλες κερδίζουν χρόνο
Την ίδια ώρα οι Βρυξέλλες κερδίζουν χρόνο για τη νέα διαχείριση των μεταφορών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετέθεσε για τον Οκτώβριο την επόμενη αξιολόγηση για την εφαρμογή των νέων κανόνων (πηγή στα Ιταλικά) σχετικά με την ευθύνη για τις αιτήσεις ασύλου, μετά από μια πρώτη ανάλυση που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο. Μέχρι τότε «θα συνεχίσει να παρακολουθεί την κατάσταση».
Προς το παρόν, λοιπόν, δεν έχει υπάρξει καμία αντίδραση από την Επιτροπή για την υπόθεση των μεταφορών μεταξύ Ιταλίας, Γερμανίας και Ελβετίας
Τι αλλάζει με το νέο Σύμφωνο της ΕΕ;
Ένα σκηνικό επιστροφών δεν είχε σημειωθεί από το 2022. Τον Δεκέμβριο του 2022, λίγο μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας από την Τζόρτζια Μελόνι, η Ιταλία είχε μπλοκάρει όλες τις επανειδοχές αιτούντων άσυλο.
Ο διακηρυγμένος στόχος του Νέου Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, που τέθηκε σε ισχύ στις 12 Ιουνίου, είναι να υπερβεί τον κατακερματισμό των κανόνων για τη μετανάστευση, ξεκινώντας από τον Κανονισμό του Δουβλίνου, η τρίτη εκδοχή του οποίου εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2013.
Στο σύστημα αυτό, όταν ένα άτομο ζητεί άσυλο σε χώρα διαφορετική από εκείνη που έχει οριστεί ως υπεύθυνη – στις περισσότερες περιπτώσεις τη χώρα μέσω της οποίας εισήλθε στην ΕΕ – μπορεί να μεταφερθεί στο κράτος που είναι αρμόδιο για την εξέταση της αίτησης.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η υπόθεση των λεγόμενων «dublinanti» και η επανέναρξη των μεταφορών προς την Ιταλία.
Οι «dublinanti» είναι άτομα που, αφού εισέλθουν στην Ένωση και υποβάλουν αίτηση διεθνούς προστασίας, μετακινούνται σε άλλο κράτος μέλος από εκείνο που είναι αρμόδιο για την εξέταση της αίτησης.
Το Σύμφωνο εισάγει επίσης ένα screening στα σύνορα, με ταυτοποίηση, ελέγχους ασφαλείας και υγείας, και ενισχύει το Eurodac, τη βάση δεδομένων της ΕΕ για το άσυλο και τη μετανάστευση. Για ορισμένες κατηγορίες αιτούντων προβλέπεται μια υποχρεωτική διαδικασία στα σύνορα.
Ακολουθεί έτσι η διαδικασία για να αποφασιστεί αν θα χορηγηθεί προστασία ή αν θα διαταχθεί επιστροφή. Για τις διαδικασίες στα σύνορα, η όλη διαδικασία, συμπεριλαμβανομένων τυχόν προσφυγών, θα πρέπει να ολοκληρώνεται εντός 12 εβδομάδων το αργότερο.
Η σημαντικότερη πολιτική καινοτομία είναι ωστόσο ο νέος μόνιμος μηχανισμός αλληλεγγύης: τα κράτη που βρίσκονται υπό μεγαλύτερη πίεση μπορούν να λάβουν μετεγκαταστάσεις, οικονομικές συνεισφορές ή επιχειρησιακή βοήθεια από τα άλλα κράτη-μέλη.
Τέλος, οι νέοι κανόνες για τις επιστροφές εισάγουν μια ευρωπαϊκή εντολή επιστροφής, η οποία θα επιτρέπει την αναγνώριση και εκτέλεση απόφασης επιστροφής που έχει εκδώσει ένα κράτος μέλος και στα υπόλοιπα κράτη της ΕΕ.