Ο κομήτης, που ανακαλύφθηκε τον Ιούλιο του 2025, προέρχεται πολύ πέρα από το Ηλιακό Σύστημα και θεωρείται περίπου 7 δισ. ετών, παλαιότερος κι από τον Ήλιο.
Δύο εντυπωσιακές νέες εικόνες του διαστρικού κομήτη 3I/ATLAS, η μία καταγεγραμμένη από τη Γη με το τηλεσκόπιο Gemini North στη Χαβάη και η άλλη λήφθηκε από το βαθύ διάστημα από το διαστημόπλοιο Europa Clipper της NASA, δόθηκαν στη δημοσιότητα.
Ο κομήτης βρέθηκε στα παγκόσμια πρωτοσέλιδα το 2025, όταν οι αστρονόμοι επιβεβαίωσαν ότι διέρχεται από το Ηλιακό μας Σύστημα αφού σχηματίστηκε γύρω από ένα μακρινό άστρο.
Θεωρείται ο αρχαιότερος κομήτης που έχει παρατηρηθεί και ένα από μόλις τρία διαστρικά αντικείμενα που έχουν ανακαλυφθεί στο Ηλιακό μας Σύστημα.
Η πρώτη εικόνα ελήφθη στις 26 Νοεμβρίου 2025 με το Gemini Multi-Object Spectrograph στο τηλεσκόπιο Gemini North, το οποίο βρίσκεται στην κορυφή του Maunakea, ενός ανενεργού ηφαιστείου στο νησί Χαβάη του Ειρηνικού.
Επειδή οι κομήτες κινούνται γρήγορα στον ουρανό σε σύγκριση με τα άστρα του φόντου, το τηλεσκόπιο έπρεπε να παρακολουθεί την κίνηση του κομήτη κατά τη διάρκεια μακρών εκθέσεων. Αυτό κάνει τα άστρα στο φόντο να εμφανίζονται ως γραμμές. Η τελική εικόνα επεξεργάστηκε ώστε να διορθωθεί αυτό το φαινόμενο, κρατώντας τα άστρα σταθερά στη θέση τους.
Η NASA έδωσε επίσης στη δημοσιότητα μια εικόνα του 3I/ATLAS που καταγράφηκε από το διαστημόπλοιο Europa Clipper, το οποίο εκτοξεύθηκε τον Οκτώβριο του 2024 και αυτή την περίοδο ταξιδεύει προς τον Δία.
Η κύρια αποστολή του Europa Clipper είναι να μελετήσει την Ευρώπη, έναν από τους μεγαλύτερους δορυφόρους του Δία.
Αν και το σκάφος δεν θα φτάσει στο σύστημα του Δία πριν από το 2030, τα όργανά του είναι ήδη ενεργά, επιτρέποντάς του να παρατηρεί και να καταγράφει διερχόμενα αντικείμενα.
Οι επιστήμονες της NASA εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία για να στρέψουν την κάμερα του Europa Clipper προς τον 3I/ATLAS, αποτυπώνοντας αυτή τη μοναδική θέα του κομήτη από το διάστημα καθώς διέσχιζε το εσωτερικό Ηλιακό Σύστημα.
Συνδυάζοντας πολλαπλά μήκη κύματος υπεριώδους φωτός, η εικόνα δείχνει την κόμη από αέριο (μπλε και πράσινο) και σκόνη (κόκκινο) που περιβάλλει τον πυρήνα του κομήτη.
Το Europa Clipper παρατήρησε τον 3I/ATLAS για περίπου επτά ώρες, από απόσταση περίπου 164 εκατομμυρίων χιλιομέτρων.
Ένας σπάνιος επισκέπτης από πέρα από το Ηλιακό Σύστημά μας
Ο κομήτης 3I/ATLAS ανακαλύφθηκε την 1η Ιουλίου 2025 και γρήγορα εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες ειδήσεις της διαστημικής επιστήμης της χρονιάς.
Σε αντίθεση με τους περισσότερους κομήτες, που σχηματίζονται μέσα στο δικό μας Ηλιακό Σύστημα, ο 3I/ATLAS προήλθε από πολύ πέρα από αυτό.
Ως μόλις το τρίτο επιβεβαιωμένο διαστρικό αντικείμενο που έχει καταγραφεί (μετά το ʻOumuamua το 2017 και το 2I/Borisov το 2019), ο 3I/ATLAS τράβηξε την προσοχή για τον παγωμένο πυρήνα του που περιβάλλεται από κόμη, το φωτεινό φωτοστέφανο αερίων και σκόνης.
Από την ανακάλυψή του, οι επιστήμονες έχουν επιδοθεί σε αγώνα δρόμου για να παρατηρήσουν τον κομήτη με μερικά από τα πιο ισχυρά τηλεσκόπια της ανθρωπότητας, προτού εξέλθει από το Ηλιακό Σύστημα και εξαφανιστεί για πάντα από το οπτικό μας πεδίο.
Ο κομήτης πυροδότησε επίσης εικασίες για μια πιθανώς πιο μυστηριώδη προέλευση. Παρατηρήσεις από το Atacama Large Millimeter Array (ALMA) έδειξαν ότι παρεξέκλινε ελαφρά, κατά τέσσερα δευτερόλεπτα του τόξου από την προβλεπόμενη πορεία του, και ότι το χρώμα του μεταβλήθηκε δραματικά, από κοκκινωπό σε βαθύ μπλε.
Σε ανάρτηση σε ιστολόγιο, ο αστροφυσικός του Χάρβαρντ Άβι Λεμπ πρότεινε ότι η ανωμαλία ίσως υποδηλώνει «το τεχνολογικό αποτύπωμα ενός εσωτερικού κινητήρα», αν και οι περισσότεροι επιστήμονες προειδοποίησαν ότι οι φυσικές εξηγήσεις είναι πολύ πιθανότερες.
Μέχρι στιγμής, δεν έχει προκύψει κανένα απτό στοιχείο που να στηρίζει τη θεωρία ότι ο 3I/ATLAS στάλθηκε από εξωγήινους. Αντιθέτως, οι πρόσφατες προσπάθειες να εντοπιστούν δείκτες εξωγήινης τεχνολογίας στον 3I/ATLAS δεν απέδωσαν τίποτα.
Στις 18 Δεκεμβρίου, μία ημέρα πριν ο 3I/ATLAS φτάσει στο πλησιέστερο σημείο στη Γη, οι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν το τηλεσκόπιο Green Bank στη Δυτική Βιρτζίνια για να αναζητήσουν στον κομήτη «τεχνοϋπογραφές», δηλαδή μετρήσιμα στοιχεία εξωγήινης τεχνολογίας. Ωστόσο, το μεγαλύτερο πλήρως κατευθυνόμενο ραδιοτηλεσκόπιο στον κόσμο δεν εντόπισε κάτι αξιοσημείωτο.
Προς το παρόν, ο 3I/ATLAS συνεχίζει τη σύντομη, θεαματική του πορεία στην κοσμική μας γειτονιά. Σύμφωνα με τη NASA, η τελευταία του σημαντική συνάντηση θα είναι η στενή διέλευση από τον Δία τον Μάρτιο του 2026, προτού αποχωρήσει οριστικά από το Ηλιακό μας Σύστημα.