Το 2026 είναι η χρονιά ψηφιακής προετοιμασίας της ΕΕ: απλούστευση, ιεράρχηση και ετοιμότητα για διατλανικές επιπτώσεις, καθώς νομοθετικές πρωτοβουλίες τρέχουν προς το 2027.
«Το 2025 ήταν μια δύσκολη χρονιά για όλους μας, αλλά μην ανησυχείτε… το 2026 θα είναι ακόμη δυσκολότερο», αστειεύτηκε προς την ομάδα της η Ιταλίδα πρωθυπουργός στο τέλος του 2025.
Κανείς δεν περιμένει το 2026 να είναι ευκολότερο από την προηγούμενη χρονιά. Οι Ευρωπαίοι φαίνεται πλέον να έχουν συνηθίσει (και ως ένα βαθμό, απευαισθητοποιηθεί) στις συνεχείς γεωπολιτικές αναταράξεις, στις καταρρέουσες συμμαχίες και στις εσωτερικές αντιπαραθέσεις.
Το 2026 προμηνύεται επίσης μια σημαντική χρονιά προετοιμασίας για την ψηφιακή πολιτική της ΕΕ, με πολλές νομοθετικές πρωτοβουλίες να ολοκληρώνονται είτε στο τέλος της χρονιάς είτε το 2027. Καλή επιτυχία στη λιθουανική Προεδρία στο Α’ εξάμηνο του 2027 και στην ελληνική Προεδρία στο Β’ εξάμηνο του 2027.
Τα βασικά σημεία πίεσης παραμένουν τα ίδια: να βρεθεί ισορροπία ανάμεσα σε πολύ διαφορετικές πολιτικές ιδέες ώστε οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να έχουν την ευκαιρία να παραμείνουν ανταγωνιστικές, να δοθεί έμφαση σε ό,τι έχει πραγματικά σημασία αντί σε ό,τι είναι απλώς «ωραίο να υπάρχει», και να πλοηγηθούμε στις διατλαντικές εντάσεις, καθώς η αμερικανική διοίκηση παρακολουθεί στενά την τεχνολογία και νέες πρωτοβουλίες της ΕΕ μπορεί να πυροδοτήσουν απρόβλεπτες, αμοιβαίες συνέπειες σε άλλα τμήματα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
#1 Απλοποίηση: το Digital Omnibus
Έως τα μέσα του 2026, αναμένεται ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα υιοθετήσουν γενική θέση για το Digital Omnibus, τη βασική πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής (ψηφιακής) ανταγωνιστικότητας. Αισιόδοξα, το Omnibus θα μπορούσε να εφαρμοστεί έως τα μέσα του 2027. Ρεαλιστικά, τα σχέδια πάντα αλλάζουν.
Όπως γράψαμε πριν, με ορισμένους Ευρωπαίους να θεωρούν ότι το Omnibus δεν είναι αρκετά φιλόδοξο και άλλους να ψάχνουν κάθε αφορμή για να το σταματήσουν, οι συζητήσεις δεν θα είναι περίπατος. Πιο καθαρά και δυνατά μηνύματα από τους Ευρωπαίους ιδρυτές θα βοηθούσαν να ισορροπήσει η συζήτηση, αλλά δεν τους κατηγορούμε: είναι δύσκολο να παρακολουθεί κανείς όλες τις διαβουλεύσεις και πρωτοβουλίες.
#2 Η Πράξη για τα Ψηφιακά Δίκτυα
Στις 20 Ιανουαρίου, αναμένουμε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει το προσχέδιο της πολυαναμενόμενης Πράξης για τα Ψηφιακά Δίκτυα (Digital Networks Act, DNA). Η Πράξη για τα Ψηφιακά Δίκτυα (DNA) είχε αρχικά προγραμματιστεί να έχει συνταχθεί έως το τέλος του Δ’ τριμήνου του 2025, αλλά μετά την αρνητική γνωμοδότηση από την Επιτροπή Ρυθμιστικού Ελέγχου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγκάστηκε να κάνει αλλαγές. Τώρα που τα ζητήματα (φαίνεται να) έχουν επιλυθεί, αναμένουμε το κείμενο.
Οι αρχικές ιδέες πίσω από το DNA συνάντησαν επίσης αντιδράσεις. Τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν είναι ακριβώς πρόθυμα να εκχωρήσουν τις εθνικές τους αρμοδιότητες (γράψαμε για το τελευταίο μπλοκάρισμα εδώ). Κάποιοι καταναλωτές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών τάσσονται ανοιχτά κατά της εισαγωγής τελών δικτύου, ακόμη κι αν πλαισιώνονται σε έναν πιο εξελιγμένο μηχανισμό επίλυσης διαφορών για την IP διασύνδεση (ανοιχτή επιστολή από τον Ιούλιο του 2025 εδώ). Τέλος, η ΕΕ έχει υποσχεθεί στις ΗΠΑ να μην εισαγάγει τέλη δικτύου (και, πολύ αόριστα, να συνεργαστούν για την άρση των «μη δασμολογικών φραγμών») βάσει της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ (λεπτομέρειες εδώ). Το αν η συμφωνία παραμένει επίκαιρη είναι ένα πολύ ανοιχτό, και πολύ ρητορικό, ερώτημα.
#3 Εξατομικευμένες διαφημίσεις, εμπειρία χρήσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: η Πράξη Ψηφιακής Δικαιοσύνης
Μια επικαιροποιημένη καταναλωτική ατζέντα για την ψηφιακή εποχή, η Πράξη Ψηφιακής Δικαιοσύνης (DFA), προγραμματίζεται να παρουσιαστεί στο Δ’ τρίμηνο του 2026. Οι αρχιτέκτονες και υποστηρικτές της DFA μιλούν για διακοπή (περιορισμό) της χρήσης προσωπικών δεδομένων για εξατομικευμένη/στοχευμένη διαφήμιση, για περιορισμούς στην εμπειρία χρήσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και άλλα.
Οι επικριτές έχουν επισημάνει ότι αυτές οι ιδέες επικαλύπτονται με ήδη υπάρχουσες ρυθμίσεις και, όταν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (όπως και οι επαγγελματίες του ψηφιακού μάρκετινγκ) αντιληφθούν τι έρχεται για τις δραστηριότητές τους όσον αφορά τους περιορισμούς στην εξατομικευμένη διαφήμιση, είναι πιθανό να δούμε τη συζήτηση να «ανάβει».
#4 Έλεγχος συνομιλιών: καταπολέμηση της διαδικτυακής σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών
Η δανική Προεδρία κατάφερε τον Νοέμβριο του 2025 να επιβάλει στο Συμβούλιο συμφωνία για έναν συμβιβασμό σχετικά με τον έλεγχο των συνομιλιών, με τις τριμερείς διαπραγματεύσεις να ξεκινούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η πρόταση είναι «κουτί της Πανδώρας», καθώς όχι μόνο de facto ωθεί τις τεχνολογικές εταιρείες να σαρώνουν (de jure εθελοντικά) τις επικοινωνίες αναζητώντας επιβλαβές περιεχόμενο, αλλά εισάγει και απαιτήσεις που οδηγούν σε ψηφιακή ταυτοποίηση και άλλα.
Οι τριμερείς διαπραγματεύσεις δεν θα είναι εύκολες και είναι πιθανό να μη βρεθεί κοινή θέση έως την άνοιξη, όταν λήγουν οι προσωρινοί κανόνες. Λίγο πριν τα Χριστούγεννα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε διετή παράταση των προσωρινών κανόνων, μέχρι τον Απρίλιο του 2028.
#5 Νέο σύστημα πληρωμών: το ψηφιακό ευρώ
Τα τελευταία δύο χρόνια, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συνεργάζεται με τα κράτη μέλη της ΕΕ για να καθορίσει την αρχιτεκτονική του ψηφιακού ευρώ. Με το γεωπολιτικό περιβάλλον να μην είναι ακριβώς ευνοϊκό, πέρυσι οι Ευρωπαίοι ηγέτες ζήτησαν να επιταχυνθεί το έργο και πλέον αναμένεται η νομοθεσία που υποστηρίζει το ψηφιακό ευρώ να εγκριθεί κάποια στιγμή μέσα στο 2026.
Στην πράξη, το ψηφιακό ευρώ θα είναι ένα ευρωπαϊκό σύστημα πληρωμών, εναλλακτικό των ήδη υπαρχόντων.
Θετικά και ευκαιρίες: προσπάθεια εισαγωγής περισσότερου ανταγωνισμού, μειωμένος κατακερματισμός των συστημάτων πληρωμών μεταξύ των χωρών της ΕΕ, ώθηση στην καινοτομία στις πληρωμές, φθηνότερες συναλλαγές (με την αφαίρεση προμηθειών μεσαζόντων) και ένα ανθηρό ευρωπαϊκό οικοσύστημα fintech που πιθανότατα θα είναι έτοιμο να συνεργαστεί με την ΕΚΤ.
Αρνητικά: ένας Ευρωπαίος πολίτης θα μπορεί να διατηρεί μόνο περιορισμένο ποσό ευρώ στο ψηφιακό του πορτοφόλι (το όριο μένει να αποφασιστεί, αλλά πιθανότατα θα είναι χαμηλό, μάλλον ως νεύμα προς τους ευρωπαϊκούς κατεστημένους παίκτες), πέρα από αυτό θα πρέπει να συνδέεται ξανά με τους τραπεζικούς του λογαριασμούς. Επιπλέον, τόσο οι ευρωπαϊκές τράπεζες όσο και οι αμερικανικές εταιρείες πληρωμών πιθανότατα θα είναι έντονα αντίθετες.
#6 Λιγότερα χρήματα για προμηθευτές υψηλού κινδύνου: η Πράξη για την Κυβερνοασφάλεια
Σε λίγες ημέρες, στις 14 Ιανουαρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να δημοσιεύσει αναθεωρημένο σχέδιο της Πράξης για την Κυβερνοασφάλεια (γράψαμε για την τελευταία συζήτηση επί του θέματος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εδώ).
Μεταξύ άλλων, η Επιτροπή έχει συζητήσει τη χρήση της Πράξης για την Κυβερνοασφάλεια ώστε να ενισχυθεί η εργαλειοθήκη κυβερνοασφάλειας για τα 5G και να καταστούν υποχρεωτικά τα μέτρα της.
Επιπλέον, στο τραπέζι βρίσκεται η διεύρυνση της έννοιας των προμηθευτών υψηλού κινδύνου και η επέκταση των υποχρεωτικών μέτρων πέρα από τις τηλεπικοινωνίες σε άλλους στρατηγικούς τομείς.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο EU Tech Loop και κοινοποιήθηκε στο Euronews στο πλαίσιο συμφωνίας με το EU Tech Loop.