Το Καζακστάν αναδεικνύεται σε περιφερειακό κόμβο για το διάστημα, μοιράζεται τεχνολογία, τεχνογνωσία και ταλέντο, εκτόξευσε με την Κίνα τον νανοδορυφόρο Di’er-5 και ετοιμάζει την εκτόξευση του πυραύλου Soyuz-5/Sunkar.
Το Καζακστάν και η Κίνα εκτόξευσαν με επιτυχία τον κοινό νανοδορυφόρο Di’er‑5 (αποστολή Yao‑8) για επιστημονική έρευνα, από το Κέντρο Εκτόξευσης Δορυφόρων Τζιουτσουάν της Κίνας, με πύραυλο Kuaizhou‑11.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο νανοδορυφόρος Di’er‑5 αναπτύχθηκε στο Καζακικό Εθνικό Πανεπιστήμιο Αλ‑Φαράμπι, σε συνεργασία με το Πολυτεχνικό Πανεπιστήμιο Βορειοδυτικής Κίνας.
«Αυτός ο νανοδορυφόρος έχει σχεδιαστεί για να δοκιμάσει κινήσεις υψηλής ακρίβειας, έλεγχο προσανατολισμού και στοιχεία αυτόνομης επεξεργασίας δεδομένων παρατήρησης της Γης», λέει η Λαζάτ Αμπντιζαλιλόβα, φοιτήτρια Ηλεκτρονικής και Αστροφυσικής και συμμετέχουσα στο πρόγραμμα ανάπτυξης του δορυφόρου.
Σύμφωνα με το Καζακικό Εθνικό Πανεπιστήμιο Αλ‑Φαράμπι, αντί να βασίζεται αποκλειστικά σε επίγειους σταθμούς, ο νανοδορυφόρος μπορεί να αναγνωρίζει και να αναλύει εικόνες τηλεπισκόπησης απευθείας σε τροχιά.
«Ο νανοδορυφόρος είναι φτιαγμένος για ταχύτητα. Η υψηλή του απόκριση επιτρέπει την ταχεία μετάδοση δεδομένων στη Γη, κάτι που τον καθιστά ιδιαίτερα πολύτιμο για εφαρμογές όπου ο χρόνος είναι κρίσιμος, όπως η περιβαλλοντική παρακολούθηση, η αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και η ανάλυση ζητημάτων ασφαλείας», σημειώνει η Λαζάτ Αμπντιζαλιλόβα.
Μία από τις βασικές του λειτουργίες είναι η ιδιαίτερα σταθερή και ευέλικτη παρακολούθηση στόχων, που του επιτρέπει να ακολουθεί με μεγάλη ακρίβεια αντικείμενα ενδιαφέροντος ενώ βρίσκεται σε τροχιά.
Ήδη από νωρίτερα, φοιτητές και ερευνητές από το Καζακστάν είχαν αποκτήσει πρακτική εμπειρία μέσα από τις αποστολές των δορυφόρων Al‑Farabi‑1 και Al‑Farabi‑2.
«Ενώ οι προηγούμενοι δορυφόροι είχαν κυρίως εκπαιδευτικό και ερευνητικό χαρακτήρα, ο Di’er‑5 εντάσσεται σε μια διεθνή πειραματική αποστολή με σαφώς πιο σύνθετους στόχους», πρόσθεσε η Αμπντιζαλιλόβα.
Για τους επιστήμονες του Καζακστάν, η Κίνα αναδεικνύεται σε βασικό εταίρο για μακροπρόθεσμη συνεργασία στο Διάστημα.
«Το επόμενο βήμα μας είναι η εκτόξευση ενός νέου δορυφόρου, που έχει προγραμματιστεί για το 2026. Το Καζακστάν και η Κίνα εξερευνούν νέες κοινές πρωτοβουλίες στις διαστημικές τεχνολογίες, από την ανάπτυξη επιστημονικών ωφέλιμων φορτίων και την εκπαίδευση ειδικών, μέχρι έργα παρατήρησης της Γης και τεχνητής νοημοσύνης», δήλωσε ο Νουρσουλτάν Μεϊραμπέκουλι, επικεφαλής του Κέντρου Διαστημικών Τεχνολογιών Farabi Space Centre.
Τον Ιούλιο του 2024, το Καζακστάν προσχώρησε στο Ρωσοκινεζικό Διεθνές Σεληνιακό Ερευνητικό Σταθμό (ILRS). Η χώρα προετοιμάζεται τώρα για την κοινή εκτόξευση ενός τηλεσκοπίου σε σεληνιακή τροχιά και προχωρά σε νέες πρωτοβουλίες στην αστρονομία και τη διαστημική τεχνολογία.
Το Αστροφυσικό Ινστιτούτο Φεσένκοφ του Καζακστάν πραγματοποιεί ήδη προκαταρκτικές μελέτες για την αποστολή. Η εκτόξευση του τηλεσκοπίου σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη έχει προς το παρόν προγραμματιστεί για το 2029. Ένας από τους βασικούς πρακτικούς στόχους του οχήματος θα είναι η παρακολούθηση του διαστήματος γύρω από τη Σελήνη για τον εντοπισμό διαστημικών σκουπιδιών σε τροχιά.
Σύμφωνα με ειδικούς του Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών του Καζακστάν (KISI), η Κίνα παρέχει στήριξη όχι μόνο σε τεχνολογικό επίπεδο, αλλά και θεσμικά, μέσω ερευνητικών επιχορηγήσεων, ακαδημαϊκών προγραμμάτων ανταλλαγής και εκπαίδευσης τεχνικού προσωπικού.
«Την ίδια ώρα, το Πεκίνο διευρύνει σταθερά την επιρροή του, εντάσσοντας μια διαστημική διάσταση στην Πρωτοβουλία Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος (BRI), καθώς εργάζεται για την ανάπτυξη της δικής του διαστημικής βιομηχανίας και τη διασύνδεσή της με άλλες χώρες», σημειώνει η Ζαντίρα Ασετκίζι, ανώτερη εμπειρογνώμονας του Τμήματος Ασιατικών Σπουδών.
Στο πλαίσιο συμφωνίας τεχνοοικονομικής συνεργασίας πέρυσι, το Καζακστάν έλαβε επιχορήγηση ύψους 100 εκατομμυρίων γουάν (περίπου 12 εκατομμύρια ευρώ) για την υποστήριξη της ανάπτυξης του διαστημικού του τομέα.
Πότε θα δει το Καζακστάν την εκτόξευση του Soyuz 5/Sunkar;
Ιστορικά, το Καζακστάν συνδέεται στενά με το ρωσικό διαστημικό πρόγραμμα, κυρίως μέσω του σοβιετικής εποχής κοσμοδρομίου του Μπαϊκονούρ, που βρίσκεται στο καζακικό έδαφος. Ωστόσο, η αυξανόμενη δραστηριότητα της Κίνας στο Διάστημα δείχνει ότι η Αστάνα δεν βασίζεται πλέον σε έναν μόνο εταίρο.
Η Ρωσία έχει μειώσει τις τροχιακές της εκτοξεύσεις την τελευταία δεκαετία. Το 2015 πραγματοποίησε 29 εκτοξεύσεις, έναντι μόλις 17 το 2025. Την ίδια στιγμή, η Κίνα έχει εξελιχθεί στη δεύτερη πιο ενεργή διαστημική δύναμη μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, πραγματοποιώντας 93 εκτοξεύσεις πυραύλων πέρυσι.
Το Καζακστάν συνεχίζει τη στενή συνεργασία του με τη Ρωσία στο διάστημα. Το 2021, το καζακικό κοινοβούλιο επέκτεινε την ενοικίαση του κοσμοδρομίου του Μπαϊκονούρ στη Ρωσία έως το 2050.
Εδώ και περισσότερα από είκοσι χρόνια, το Καζακστάν και η Ρωσία αναπτύσσουν από κοινού το Διαστημικό Συγκρότημα Baiterek. Κατά την επίσκεψη του προέδρου Τοκάγιεφ στη Ρωσία τον περασμένο Νοέμβριο, οι δύο πλευρές υπέγραψαν πρωτόκολλο με στόχο να δώσουν στο έργο Baiterek μια «νέα ώθηση».
Ωστόσο, ο πύραυλος Soyuz‑5 (γνωστός και ως Sunkar), που αρχικά είχε προγραμματιστεί να εκτοξευθεί πριν από το τέλος του 2025, έχει καθυστερήσει. Πλέον, η Roscosmos διαβεβαιώνει ότι η ιστορική εκτόξευση θα πραγματοποιηθεί στα τέλη Μαρτίου 2026.
Το Καζακστάν στο επίκεντρο της περιφερειακής διαστημικής συνεργασίας
Το Καζακστάν διαθέτει ένα από τα πιο εμβληματικά κομμάτια της διαστημικής ιστορίας: την εξέδρα εκτόξευσης του Μπαϊκονούρ, από όπου ο άνθρωπος έφυγε για πρώτη φορά από τη Γη προς το Διάστημα.
Η χώρα δεν στοχεύει σε επανδρωμένες αποστολές, αλλά επικεντρώνεται σε πρακτικά διαστημικά έργα: από δορυφόρους επικοινωνιών και παρατήρησης της Γης, μέχρι περιβαλλοντική παρακολούθηση, ασφάλεια και συλλογή δεδομένων.
Αυτές οι πρωτοβουλίες μετατρέπουν το Καζακστάν σε περιφερειακό κόμβο για τη διαστημική τεχνολογία και την εκπαίδευση, φέρνοντας κάτω από την ίδια στέγη τεχνογνωσία, γνώσεις και ταλέντο.