Τα data centers: κτίρια που στεγάζουν τις υποδομές για τραπεζικές εφαρμογές, υπηρεσίες cloud και πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης
Ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για νέες απειλές κατά των κέντρων δεδομένων στη Μέση Ανατολή, προειδοποιώντας ότι τα πρώτα καταγεγραμμένα πλήγματα αυτού του μήνα σηματοδοτούν μια επικίνδυνη νέα τάση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Amazon ανέφερε (πηγή στα Αγγλικά) ότι δύο από τα κέντρα δεδομένων της στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επλήγησαν από επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη την 1η Μαρτίου, ενώ ένα τρίτο κέντρο στο Μπαχρέιν υπέστη ζημιές από θραύσματα γειτονικής επίθεσης.
Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν ανέλαβε την ευθύνη για τις επιθέσεις, δηλώνοντας στα κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι στόχος ήταν να διαπιστωθεί ο ρόλος αυτών των κέντρων στην υποστήριξη των στρατιωτικών και πληροφοριακών δραστηριοτήτων του εχθρού.
Αναλυτές εκτιμούν ότι πρόκειται για μερικές από τις πρώτες γνωστές φυσικές επιθέσεις σε κέντρα δεδομένων. Τα κτίρια αυτά φιλοξενούν όλη την υποδομή που τροφοδοτεί τα πάντα, από τραπεζικές εφαρμογές μέχρι υπηρεσίες cloud και πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Η Amazon αρνήθηκε να σχολιάσει περαιτέρω τις επιθέσεις στη Μέση Ανατολή και παρέπεμψε το Euronews Next σε έναν πίνακα ελέγχου λειτουργίας. Στις 11 Μαρτίου, αρκετές υπηρεσίες (πηγή στα Αγγλικά) της Amazon εξακολουθούσαν να είναι μη διαθέσιμες ή να παρουσιάζουν διακοπές για πελάτες στα ΗΑΕ και στο Μπαχρέιν.
Γιατί τα κέντρα δεδομένων αποτελούν στόχο;
«Είναι πολύ πιθανό τα κέντρα δεδομένων να στοχοποιηθούν στο μέλλον», δήλωσε ο Βενσάν Μπουλανέν, διευθυντής του προγράμματος διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης στο Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI).
Ο Μπουλανέν είπε ότι δεν εξεπλάγη από το γεγονός ότι το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον κέντρων δεδομένων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στο Μπαχρέιν. Τα κέντρα δεδομένων τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη, παρέχοντας την υπολογιστική ισχύ, τον αποθηκευτικό χώρο και τη γρήγορη σύνδεση στο διαδίκτυο που απαιτούνται για την εκπαίδευση των μοντέλων.
«Τα κέντρα δεδομένων είναι ένα κρίσιμο δομικό στοιχείο των δυνατοτήτων τεχνητής νοημοσύνης σε εθνικό επίπεδο», πρόσθεσε. «Από αυτή την άποψη, τα κέντρα δεδομένων μπορούν να θεωρηθούν εξαιρετικά κρίσιμη υποδομή».
Η στοχοποίηση κέντρων δεδομένων είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα λόγω των συνεπειών για τους πολίτες και ενδεχομένως για τον αμερικανικό στρατό, που θα μπορούσε να χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη στις επιχειρήσεις του, σημείωσε. Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφέρει ότι το Claude της Anthropic χρησιμοποιήθηκε από τον αμερικανικό στρατό για να συνδράμει επιχειρήσεις στη Βενεζουέλα και το Ιράν.
Οι εταιρείες που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο από αεροπορικά πλήγματα είναι πιθανότατα οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες που διαθέτουν κέντρα δεδομένων υπερκλίμακας («hyperscaler»), όπως η Microsoft, η Google Cloud και η Amazon Web Services, εάν ο στόχος είναι να αναδειχθεί η ευάλωτη φύση των συστημάτων, εκτίμησε ο Τζέιμς Σάιρς, συνδιευθυντής της βρετανικής δεξαμενής σκέψης Virtual Routes.
Σύμφωνα με την αμερικανική εταιρεία τεχνολογίας IBM, τα κέντρα δεδομένων υπερκλίμακας στεγάζουν τουλάχιστον 5.000 διακομιστές και μπορεί να εκτείνονται σε εκατομμύρια τετραγωνικά πόδια (περίπου 92.900 τετραγωνικά χιλιόμετρα).
Κέντρα δεδομένων που ανήκουν σε μεγάλες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, όπως η OpenAI ή η Anthropic, θα μπορούσαν επίσης να βρεθούν στο στόχαστρο, εάν μια επίθεση αποσκοπεί ειδικά στην παρεμβολή στην επεξεργασία δεδομένων του αμερικανικού στρατού, πρόσθεσε ο Σάιρς.
Η προστασία είναι «ισχυρή» στο έδαφος, αλλά όχι στον αέρα
Όπως είπε, τα περισσότερα κέντρα δεδομένων διαθέτουν «ισχυρή» προστασία στο έδαφος, αλλά ελάχιστοι είχαν λάβει υπόψη την απειλή αεροπορικών επιθέσεων από κράτη πριν από αυτά τα περιστατικά.
«Όταν το σενάριο απειλής αφορά ένα εχθρικό κράτος που εκτοξεύει πυραύλους, τα κέντρα δεδομένων δεν είναι η υψηλότερη προτεραιότητα για την άμυνα», σημείωσε ο Σάιρς, επισημαίνοντας ότι τα διυλιστήρια πετρελαίου και φυσικού αερίου ή οι μονάδες αφαλάτωσης νερού αποτελούν συχνά πιο ελκυστικούς στόχους.
Η ασφάλεια στα κέντρα δεδομένων της Amazon περιλαμβάνει φρουρούς, περιφράξεις, κάμερες και τεχνολογία παρακολούθησης παραβιάσεων. Η εταιρεία διαθέτει επίσης συστήματα πυρόσβεσης και εφεδρικές συνδέσεις στο διαδίκτυο σε περίπτωση υπερθέρμανσης κάποιου διακομιστή.
Η Amazon ομαδοποιεί τα κέντρα δεδομένων της σε «ζώνες διαθεσιμότητας», οι οποίες διαχωρίζουν φυσικά τις εγκαταστάσεις μέσα σε μια περιοχή ώστε να μειώνεται ο αντίκτυπος μιας μεμονωμένης καταστροφής, σύμφωνα με δελτίο τύπου (πηγή στα Αγγλικά) του 2022 για τις ζώνες της στα ΗΑΕ.
Οι ζώνες διαθεσιμότητας έχουν σχεδιαστεί για να διασφαλίζουν τη συνέχεια των υπηρεσιών cloud κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών, όπως πλημμύρες ή σεισμοί, αλλά μπορούν επίσης να περιορίσουν τις διαταραχές που προκαλούνται από επιθέσεις με drones, πρόσθεσε.
«Εάν σημειωθεί επίθεση με drone, ενδέχεται κάποια υπηρεσία στο κέντρο δεδομένων να σταματήσει να λειτουργεί, οπότε ολόκληρο το κέντρο πρέπει είτε να λειτουργήσει με μειωμένη ισχύ είτε να τεθεί πλήρως εκτός λειτουργίας», εξήγησε. «Ακόμη και σε αυτό το χειρότερο σενάριο, η επεξεργασία των δεδομένων μπορεί να μεταφερθεί σε άλλες εγκαταστάσεις στην ίδια περιοχή χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες».
Το μόνο όριο σε αυτό το σύστημα είναι οι κανόνες τοπικοποίησης ή κυριαρχίας δεδομένων, όπου οι κυβερνήσεις απαιτούν ορισμένα δεδομένα να παραμένουν εντός συγκεκριμένων χωρών, συμπλήρωσε.
Μπορούν οι συμφωνίες ή οι πύραυλοι να τα προστατεύσουν;
Υπάρχουν δύο επιλογές για τη μείωση της απειλής κατά των κέντρων δεδομένων: η σύναψη συμφωνιών που θα καθιστούν παράνομη την επίθεσή τους σε καιρό πολέμου ή η ενίσχυση των αμυντικών συστημάτων, ανέφερε ο Σάιρς.
Ωστόσο, το ενδεχόμενο μιας τέτοιας συμφωνίας είναι «απίθανο», πρόσθεσε, εάν οι αντίπαλοι είναι διατεθειμένοι να πλήξουν ανοικτά κρίσιμες υποδομές όπως τα κέντρα δεδομένων.
Για την ενίσχυση της άμυνας, ο Σάιρς εκτίμησε ότι τα κέντρα δεδομένων θα πρέπει να χαρακτηριστούν «κρίσιμη υποδομή», ώστε να προστατεύονται από ένα εθνικό αντιπυραυλικό σύστημα τύπου θόλου, παρόμοιο με τον Σιδηρούν Θόλο του Ισραήλ.
Το σύστημα του Ισραήλ αποτελείται από μια σειρά κινητών μονάδων που ρυμουλκούνται από φορτηγά και αναπτύσσονται σε στρατηγικές τοποθεσίες σε όλη τη χώρα. Στρατιωτικό προσωπικό αναλύει τις εντοπιζόμενες απειλές σε ένα 24ωρο «κέντρο διαχείρισης μάχης» και αποφασίζει τι είδους πύραυλο θα χρησιμοποιήσει για την αναχαίτιση.
Ο Σάιρς ανέφερε ότι συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, όπως επιμέρους τμήματα του Σιδηρού Θόλου, αναπτύσσονται σε «εξαιρετικά υψηλής αξίας» εγκαταστάσεις, όπως κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου ή κυβερνητικές υποδομές, για να τις προστατεύσουν από επιθέσεις.
«Άρα το ερώτημα είναι πόσο ψηλά θα τοποθετούσατε τα κέντρα δεδομένων στη λίστα κρίσιμων υποδομών», σχολίασε.
Μια άλλη επιλογή θα ήταν η μετακίνηση ή εγκατάσταση συγκεκριμένων αντιαεροπορικών συστημάτων σε άμεση γειτνίαση με τα κέντρα δεδομένων ή στη γωνία και το σημείο από όπου θα μπορούσαν να αναχαιτίσουν μια επίθεση, πρόσθεσε ο Σάιρς. Η τελική διάταξη θα εξαρτιόταν από το πού θεωρεί ο στρατός ότι μπορεί να προέλθει η απειλή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εργάζονται σε ένα παρόμοιο εθνικό σύστημα ασπίδας με τον Σιδηρούν Θόλο, το οποίο ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει αποκαλέσει «Χρυσό Θόλο» και θα μπορεί να καταρρίπτει υπερηχητικούς, βαλλιστικούς και προηγμένους πυραύλους κρουζ, καθώς και drones. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχουν ανατεθεί άμεσα στρατιωτικά συμβόλαια για την υλοποίηση της πρωτοβουλίας.
Το Euronews Next απηύθυνε ερώτημα στο Υπουργείο Πολέμου των ΗΠΑ για ενημέρωση σχετικά με τον Χρυσό Θόλο και το αν θα εξέταζε την ανάπτυξη πυραύλων κοντά σε κέντρα δεδομένων, αλλά δεν έλαβε άμεση απάντηση.
Τι ακολουθεί;
Ο Μπουλανέν ανέφερε ότι δεν είναι σαφές εάν η επίθεση με drone στα κέντρα δεδομένων της AWS μπορεί να θεωρηθεί «κλιμάκωση» του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, οι πολιτικές υποδομές προστατεύονται από άμεσες επιθέσεις κατά τη διάρκεια συγκρούσεων, εκτός εάν υπάρχουν αποδείξεις ότι χρησιμοποιούνται για την υποστήριξη στρατιωτικών ενεργειών, εξήγησε.
«Είναι πολύ πιθανό σε αυτή την περίπτωση να επρόκειτο για καθαρά πολιτική υποδομή και, ως εκ τούτου, να ήταν παράνομο να στοχοποιηθεί αυτό το κέντρο», πρόσθεσε ο Μπουλανέν.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι τα ΗΑΕ θα μπορούσαν να προσφύγουν νομικά κατά των επιθέσεων με drones των ΗΠΑ, καθώς είναι πολύ δύσκολο να διαπιστωθεί ποιες – και αν υπήρχαν – στρατιωτικές δραστηριότητες εξυπηρετούσαν τα κέντρα της AWS.
Μακροπρόθεσμα, οι εξελίξεις αυτές είναι πιθανό να οδηγήσουν σε μείωση των επενδύσεων σε κέντρα δεδομένων στα ΗΑΕ, στο Μπαχρέιν και συνολικά στη Μέση Ανατολή.
«Οι επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων σχεδιάζονται με πολύ μακροχρόνιο ορίζοντα και κάθε τέτοιο γεγονός αυξάνει τον σχετικό κίνδυνο», σημείωσε ο Σάιρς. «Θέτει ουσιαστικά σε αμφισβήτηση τις στρατηγικές για το cloud και την τεχνητή νοημοσύνη στις οικονομίες του Κόλπου, με τρόπο ιδιαίτερα ανησυχητικό».
Στα ΗΑΕ λειτουργούν περίπου 35 κέντρα δεδομένων, εκ των οποίων το 42% θεωρούνται μεγάλες εγκαταστάσεις με έως και 5.000 διακομιστές, σύμφωνα με στοιχεία του 2025 από την εταιρεία ανάλυσης (πηγή στα Αγγλικά) δεδομένων Mordor Intelligence.
Η ίδια εταιρεία σημείωσε ότι πριν από τις επιθέσεις η αγορά κέντρων δεδομένων στα ΗΑΕ αναμενόταν να υπερδιπλασιάσει τα κέρδη της, από 3,29 δισ. δολάρια (2,78 δισ. ευρώ) το 2026 σε εκτιμώμενα 7,7 δισ. δολάρια (6,5 δισ. ευρώ) έως το 2031.
Η ανάπτυξη οφείλεται εν μέρει σε επενδύσεις αμερικανικών εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, όπως η OpenAI και η Microsoft, σε κέντρα δεδομένων στα ΗΑΕ.
Το Euronews Next απευθύνθηκε στις εταιρείες αυτές για να διαπιστώσει εάν η επίθεση στα κέντρα δεδομένων θα επηρέαζε τις προτεραιότητές τους στη Μέση Ανατολή, αλλά δεν έλαβε άμεση απάντηση.