Στην ανατολική πλευρά του Άθωνα, εκεί όπου το βλέμμα αγκαλιάζει από ψηλά τη Μονή Παντοκράτορος και το Αιγαίο χάνεται στον ορίζοντα, στέκει η Σκήτη του Προφήτη Ηλία.
Μοντάζ: Γιάννης Δόλας
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αφήγηση: Απόστολος Στάικος
Παραγωγή - Κείμενο: Βασίλης Μπίτσης
Στην ανατολική πλευρά του Άθωνα, σε ύψωμα που αγναντεύει τη Μονή Παντοκράτορος, η Σκήτη του Προφήτη Ηλία συνεχίζει μέχρι σήμερα μια μακραίωνη πορεία πνευματικής ζωής, φιλοξενίας και μοναστικής παράδοσης.
Η ιστορία της ξεκινά το 1757, όταν ο Ρώσος μοναχός Παΐσιος Βελιτσκόφσκι —ο άγιος που πρωτοστάτησε στη διάδοση του μοναχισμού στον σλαβικό κόσμο— ίδρυσε τη Σκήτη και έγινε ο πρώτος κτήτοράς της.
Η μεγάλη ακμή ήρθε στις αρχές του 20ού αιώνα, με τη στήριξη των Τσάρων της Ρωσίας. Τότε η αδελφότητα αριθμούσε περίπου τριακόσιους μοναχούς, Ρώσους, Ουκρανούς και Μολδαβούς. Μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, όμως, η Σκήτη ερήμωσε.
Το 1992 ξεκίνησε μια νέα εποχή, όταν η Σκήτη επανδρώθηκε και ανακαινίστηκε από αδελφότητα Ελλήνων μοναχών υπό τον Δικαίο Ιωακείμ. Σήμερα, ψυχή της Σκήτης είναι ο Γέροντας Φιλήμων, Δικαίος Σκήτης Προφήτη Ηλία.
Ανοιχτόκαρδος, με έντονη πίστη και ιδιαίτερο επικοινωνιακό χάρισμα, προσεγγίζει τους επισκέπτες με καλοσύνη και αγάπη. Ιδιαίτερα με τα παιδιά, ο λόγος του γίνεται απλός και παραβολικός, μετατρέποντας κάθε συζήτηση σε ένα ξεχωριστό μάθημα ζωής.
Τις ημέρες της επίσκεψής μας, μαθητές από δύο σχολεία της Αττικής βίωσαν την πρώτη τους εμπειρία στο Άγιο Όρος. Ο Γέροντας Φιλήμων, με αστείρευτη διάθεση και χιούμορ, έγινε παιδαγωγός και συνοδοιπόρος για τους μαθητές του Γυμνασίου Μεταμόρφωσης και του Γυμνασίου Παλλήνης.
Στα υπόγεια της Σκήτης ξεχωρίζει το λαογραφικό μουσείο, όπου φυλάσσονται αντικείμενα μεγάλης ιστορικής και πολιτιστικής αξίας. Εκθέματα του 19ου και του 20ού αιώνα αποτυπώνουν την καθημερινή ζωή των μοναχών: ιατρικά εξαρτήματα, εργαλεία χειρονακτικής, όργανα ναυσιπλοΐας, γραφομηχανές, αριθμητήρια, όπλα από την εποχή της Τουρκοκρατίας, μαγειρικά σκεύη και τεράστια βαρέλια για κρασί και λάδι.
Το επιβλητικό κτίσμα της Σκήτης εντυπωσιάζει με τις τεράστιες βάσεις στήριξης, πάνω στις οποίες δεσπόζει ο ναός και όλο το μοναστηριακό συγκρότημα.
Λίγο πριν το χάραμα, η φύση του Άθωνα δημιουργεί μια ατμόσφαιρα κατάνυξης. Η ακολουθία του Όρθρου και η Θεία Λειτουργία τελούνται με απλότητα και λιτότητα, ενώ η καθημερινότητα των μοναχών ξεκινά νωρίς και είναι γεμάτη διακονήματα και υποχρεώσεις.
Οι εννιά μοναχοί και οι τρεις δόκιμοι της Σκήτης υποδέχονται καθημερινά δεκάδες προσκυνητές. Ανάμεσά τους λίγοι Έλληνες, περισσότεροι Ρουμάνοι και άλλοι ορθόδοξοι Βαλκάνιοι, που γεμίζουν τον χώρο με βυζαντινούς ύμνους στις γλώσσες των χωρών τους.
Σε μία από τις στιγμές της επίσκεψης, Μολδαβός ιερέας ψάλλει το «Χριστός Ανέστη» στη γλώσσα της πατρίδας του, ενώ ο μοναχός Αντώνιος από τη Λακκοσκήτη ερμηνεύει στα ρουμανικά τον Ακάθιστο Ύμνο.
Ο Γέροντας Φιλήμων, μιλώντας για τη ζωή στο Άγιο Όρος και τη σημασία της καθημερινής αυτοκριτικής, αναφέρει χαρακτηριστικά:
Ιδιαίτερα ξεχωριστός ήταν και ο λόγος του προς τους μαθητές:
Λίγο πριν την αναχώρηση των μαθητών, ο Γέροντας αποχαιρετά κάθε παιδί ξεχωριστά, με έναν καλό λόγο και ένα στοργικό χάδι.
Προσκυνητές συνεχίζουν καθημερινά να καταφθάνουν στη Σκήτη. Άλλοι από τα Κύθηρα, άλλοι από την Κωνσταντινούπολη, άλλοι από τη Ρουμανία και τη Μολδαβία. Όλοι αναζητούν λίγη γαλήνη, πνευματική ενίσχυση και έναν λόγο παρηγοριάς.
Μετά από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες μοναστικής ζωής, ο Πατέρας Φιλήμων συνοψίζει την εμπειρία του με λόγια απλά αλλά ουσιαστικά:
Με τα λόγια του να συνοδεύουν τους επισκέπτες, τα ανηφορικά καλντερίμια του Άθωνα οδηγούν στον επόμενο προορισμό μας, αφήνοντας όμως πίσω μια βαθιά αίσθηση γαλήνης και περισυλλογής.