Το ένατο μέρος του οδοιπορικού του euronews στο Άγιο Όρος μας ταξιδεύει από τη Μονή Καρακάλλου μέχρι και το Ρωσικό μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα
Μοντάζ: Γιάννης Δόλας
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αφήγηση: Απόστολος Στάικος
Παραγωγή-Κείμενο: Βασίλης Μπίτσης
Ο ήλιος έδυε όταν φτάσαμε, καθυστερημένοι, στη Μονή Φιλοθέου, χτισμένη σε ένα καταπράσινο, καστανόφυτο οροπέδιο στην ανατολική πλευρά του Άθωνα.
Μοναχικοί και απρόσμενοι επισκέπτες στο σούρουπο, δεν προλάβαμε ούτε τον εσπερινό ούτε την τράπεζα. Ωστόσο, δεχθήκαμε με χαρά τη θερμή υποδοχή του αρχοντάρη, παρά την απρόσκλητη προσέλευσή μας.
Η διαμονή σε ένα από τα παλαιότερα βυζαντινά μοναστήρια του Αγίου Όρους αποτέλεσε βίωμα ζωής. Η Μονή Φιλοθέου διαθέτει ιστορία και παράδοση που ξεπερνά τη μία χιλιετία.
Ιδρύθηκε το 972 από τον ησυχαστή Όσιο Φιλόθεο και τους μοναχούς Διονύσιο και Αρσένιο. Ο Φιλόθεος υπήρξε μαθητής του Αθανασίου του Αθωνίτη, θεμελιωτή του κοινοβιακού μοναχισμού στο Άγιο Όρος, ο οποίος ίδρυσε τη Μεγίστη Λαύρα το 963.
Κατά τους πρώτους αιώνες της λειτουργίας της, η Μονή γνώρισε την ιδιαίτερη φροντίδα Βυζαντινών αυτοκρατόρων και Βαλκάνιων ηγεμόνων. Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης ερήμωσε, αλλά επανδρώθηκε εκ νέου τον 16ο αιώνα. Με τη χρηματική συνδρομή Ελλήνων ηγεμόνων της διασποράς, γνώρισε νέα περίοδο μεγάλης ακμής τον 18ο αιώνα.
Στη Μονή μόνασε και ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο Διδάσκαλος του Γένους, προτού ξεκινήσει το ιεραποστολικό του έργο, χτίζοντας ναούς και σχολεία για τον υπόδουλο ελληνισμό.
Ανάμεσα στα σημαντικότερα κειμήλια της Μονής ξεχωρίζουν η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας και τεμάχιο του Τιμίου Ξύλου.
Σεβαστήκαμε την απαγόρευση βιντεοσκόπησης των τελετουργιών στο εσωτερικό των ναών. Η διακριτικότητα και η τήρηση των κανονισμών αποτελούν υποχρέωση κάθε επισκέπτη.
Πορεία προς τη Μονή Καρακάλλου
Το επόμενο πρωινό μας βρήκε στο μονοπάτι για τη Μονή Καρακάλλου. Μια διαδρομή περίπου τριάντα λεπτών μέσα σε οργιώδη βλάστηση, με τα κελαηδίσματα των πουλιών να μας συντροφεύουν διαρκώς.
Κατά μήκος του λιθόστρωτου μονοπατιού συναντούσαμε μικρές λατρευτικές γωνιές, τόπους προσευχής και περισυλλογής.
Σύντομα ξεπρόβαλε επιβλητικός ο πύργος της Μονής, ο υψηλότερος στο Άγιο Όρος. Η αρχιτεκτονική του παραπέμπει στα κάστρα του 16ου αιώνα.
Αφιερωμένη στους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο, η Μονή Καρακάλλου ιδρύθηκε, σύμφωνα με την παράδοση, στις αρχές του 11ου αιώνα από τον μοναχό Νικόλαο Καρακάλα.
Η ιστορία της υπήρξε πολυτάραχη. Ερημώθηκε τον 13ο αιώνα έπειτα από επανειλημμένες πειρατικές επιδρομές, όμως η παρέμβαση των αυτοκρατόρων της έδωσε νέα ζωή. Κατά την Τουρκοκρατία γνώρισε νέες δοκιμασίες, αλλά και περιόδους ευημερίας, ιδιαίτερα χάρη στην εύνοια του Σουλτάνου Σουλεϊμάν και τη σημαντική οικονομική ενίσχυση της κόρης του.
Τον 16ο αιώνα η αδελφότητα αριθμούσε περίπου 500 μοναχούς. Σήμερα, στο κοινόβιο και στα εξαρτήματά του εγκαταβιούν περίπου 60 μοναχοί.
Στον εσωτερικό περίβολο δεσπόζει η περίφημη ρήση του Στράβωνα: «Έστιν μεν ούν Ελλάς και η Μακεδονία». Μια φράση που υπογραμμίζει τη διαχρονική σύνδεση της Μακεδονίας με τον ελληνικό κόσμο.
Τα μονοπάτια της φύσης και η συνάντηση με τον Βασίλειο (Κάλβιν) Χο
Αφήνοντας πίσω μας τη Μονή Καρακάλλου, συνεχίσαμε προς τη Μονή Ιβήρων. Τα μονοπάτια ήταν σκεπασμένα από πυκνές φυλλωσιές και πανύψηλα δέντρα. Οι ανοιξιάτικες ευωδίες και οι ήχοι της φύσης δημιουργούσαν μια αίσθηση απόλυτης γαλήνης.
Το κελάρισμα του νερού γινόταν ολοένα και πιο έντονο. Οι καταρράκτες με τα πλούσια νερά τους μαστίγωναν τα βράχια, ενώ οι αχτίδες του ήλιου που διέσχιζαν τη βλάστηση συνέθεταν ένα τοπίο που μόνο η φύση μπορεί να δημιουργήσει.
Μέσα σε αυτό το παραδεισένιο σκηνικό μάς περίμενε μια απρόσμενη συνάντηση.Ο Κάλβιν, που έλαβε το όνομα Βασίλειος κατά τη βάπτισή του, είναι επιχειρηματίας από το Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνιας. Πριν από δύο χρόνια βαπτίστηκε Ορθόδοξος Χριστιανός.
Βασίλειος (Κάλβιν) Χο Αμερικανός επιχειρηματίας
«Ω Θεέ μου! Τι όμορφο μέρος! Μοιάζει με τον Παράδεισο!»
Ο νεαρός Αμερικανός μάς αφοπλίζει με τον αυθορμητισμό του.
Βασίλειος (Κάλβιν) Χο Αμερικανός επιχειρηματίας
«Ασπάστηκα την ορθοδοξία πριν από δύο χρόνια,την Πεντηκοστή και πήρα το όνομα Βασίλειος.Το βαφτιστικό μου ήταν Κάλβιν. Είμαι από την Αμερική και είμαι τόσο ευγνώμων στην Παναγία που με έφερε στο Ιερό Βουνό.»
Βασίλειος (Κάλβιν) Χο Αμερικανός επιχειρηματίας
«Ο κύριος λόγος που ήρθα εδώ,είναι γιατί θέλω να είμαι πιο κοντά στον Θεό. Έχω μάθει πολλά στην εκκλησία της ενορίας μου, στο Σαν Φραντζίσκο,στην Καλιφόρvια. Στο Άγιο Όρος συναντώ υπέροχους προσκυνητές κι επισκέπτομαι πολλά και ιστορικά μοναστήρια. Αυτό είναι κάτι που ξεπερνά τις προσδοκίες μου και είμαι τόσο ευγνώμων στην Παναγία που με φέρνει εδώ!»
Η συνάντηση αυτή άφησε έντονο αποτύπωμα στις σκέψεις μας καθώς συνεχίζαμε την πορεία προς τη Μονή Ιβήρων.
Η Μονή Ιβήρων και οι Καρυές
Στη διαδρομή συναντήσαμε τη Σκήτη του Τιμίου Προδρόμου, έναν μικρό οικισμό με οκτώ καλύβες που ανήκει στη Μονή Ιβήρων και χρονολογείται από τον 16ο αιώνα. Ο τόπος υπήρξε καταφύγιο ασκητών και αγίων. Εδώ ασκήτεψε για κάποιο διάστημα και ο Άγιος Παΐσιος.
Έπειτα από πολύωρη πορεία, φτάσαμε στη μεγαλοπρεπή Μονή Ιβήρων. Κυρίαρχη παρουσία αποτελεί η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Πορταΐτισσας, ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Ορθοδοξίας.
Η Μονή ιδρύθηκε από Γεωργιανούς μοναχούς. Η Γεωργία ήταν γνωστή τότε ως Ιβηρία, από όπου προέρχεται και η ονομασία της Μονής.
Την επόμενη ημέρα βρεθήκαμε στις Καρυές, την πρωτεύουσα του Αγίου Όρους. Πρόκειται για μια ζωντανή μοναστική πολιτεία, από την οποία διέρχονται καθημερινά εκατοντάδες προσκυνητές.
Στον ναό του Πρωτάτου φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας «Άξιον Εστί».
Η Σκήτη του Αγίου Ανδρέα – Το Σεράι
Λίγο έξω από τις Καρυές δεσπόζει η Σκήτη του Αγίου Ανδρέα, γνωστή και ως Σεράι, που υπάγεται στη Μονή Βατοπαιδίου.
Το συγκρότημα ανεγέρθηκε τον 19ο αιώνα με δωρεές Ρώσων Τσάρων και ευγενών και φέρει έντονα τα χαρακτηριστικά της ρωσικής αρχιτεκτονικής.
Πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αριθμούσε περίπου 700 μοναχούς. Μετά τη Ρωσική Επανάσταση παρήκμασε και για δύο δεκαετίες ερήμωσε. Το 1992 επαναλειτούργησε ως Σκήτη με ελληνική αδελφότητα.
Ο κεντρικός ναός, αφιερωμένος στον Απόστολο Ανδρέα, είναι ένας από τους μεγαλύτερους του Αγίου Όρους. Με πέντε τρούλους, ύψος 30 μέτρων και μήκος 60 μέτρων, εντυπωσιάζει τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά.
Σήμερα, στο συγκρότημα στεγάζεται η Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία.
Η Μονή Ξηροποτάμου
Από τις Καρυές συνεχίσαμε προς τη Μονή Ξηροποτάμου, που ιδρύθηκε τον 10ο αιώνα από τον μοναχό Παύλο τον Ξηροποταμινό.
Κατά τον 16ο αιώνα ευεργετήθηκε από τον Σουλτάνο Σελίμ Β΄, ενώ τον 18ο αιώνα σημαντική υπήρξε η συμβολή του Καισάριου Δαπόντε, ο οποίος συγκέντρωσε πόρους για την ανακαίνιση και αναζωογόνηση της Μονής.
Εδώ φυλάσσεται το μεγαλύτερο τεμάχιο του Τιμίου Ξύλου στον κόσμο. Η Μονή μετατράπηκε σε κοινόβιο το 1981 και σήμερα αριθμεί περίπου τριάντα μοναχούς.
Η Μονή Αγίου Παντελεήμονος – Το Ρωσικό Μοναστήρι
Ο τελευταίος μας προορισμός ήταν η Ιερά Μονή Αγίου Παντελεήμονος, γνωστή ως το Ρωσικό Μοναστήρι.
Η διαδρομή προς αυτήν ήταν μαγευτική. Αγριολούλουδα, ελαιώνες δίπλα στη θάλασσα και άφθονα νερά συνέθεταν ένα μοναδικό φυσικό περιβάλλον στη δυτική πλευρά της χερσονήσου.
Το εντυπωσιακό συγκρότημα, με τους πολυάριθμους τρούλους και τα πολύχρωμα πολυώροφα κτίρια, αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τοπόσημα του Αγίου Όρους.
Οι περίφημες καμπάνες του ζυγίζουν συνολικά πάνω από είκοσι τόνους, ενώ η μεγαλύτερη φτάνει τους δεκατρείς τόνους.
Κατά τον 19ο αιώνα, η Μονή βρέθηκε στο επίκεντρο των ρωσικών επιρροών στο Άγιο Όρος. Πολλοί Τσάροι και ευγενείς χρηματοδότησαν την ανάπτυξή της, ενώ χιλιάδες Ρώσοι και Ουκρανοί μοναχοί εγκαταστάθηκαν σε αυτήν.
Παρά τις ιστορικές εντάσεις και τις πολιτικές αναταράξεις, το μοναστήρι παραμένει μέχρι σήμερα τόπος ειρηνικής συνύπαρξης. Ρώσοι και Ουκρανοί μοναχοί συνυπήρξαν για αιώνες στο επιβλητικό Μοναστήρι.
Παρά τον πόλεμο, οι περίπου εκατό μοναχοί συνυπάρχουν και σήμερα αδελφικά και ειρηνικά. Η πίστη ενώνει, δεν διχάζει.
Η υποδοχή μας υπήρξε θερμή και φιλόξενη. Μαζί με περισσότερους από 120 Ρώσους και Ουκρανούς προσκυνητές συμμετείχαμε στον Όρθρο, βιώνοντας μια μοναδική πνευματική εμπειρία.
Γεμίσαμε και εδώ την ψυχή μας με βυζαντινές μελωδίες, πρωτόγνωρα ακούσματα και ανεκτίμητες εμπειρίες.
Κι όμως, η δίψα για νέες περιπλανήσεις, μακραίωνες παραδόσεις και άγνωστες ιστορίες δεν λέει να καταλαγιάσει.