Ψευδείς ισχυρισμοί, βίντεο τεχνητής νοημοσύνης και ανακυκλωμένα πλάνα πολέμου κυκλοφορούν στο διαδίκτυο από την αρχή του πολέμου, τροφοδοτούμενα από κρατικές αφηγήσεις και ιδιώτες που κυνηγούν κλικ και έσοδα.
Ο πόλεμος με το Ιράν ανέδειξε πόσο η παραγωγή βίντεο με τεχνητή νοημοσύνη (AI) μπορεί να επηρεάσει την αντίληψη του κοινού σε περιόδους μέγιστης κατανάλωσης ειδήσεων, ενώ οι χώρες που εμπλέκονται στη σύγκρουση προσπαθούν ταυτόχρονα να διαμορφώσουν το δικό τους αφήγημα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ωστόσο αυτό το φαινόμενο μπορεί να έχει ιδιαίτερα έντονο συναισθηματικό αντίκτυπο στις χώρες που μετέχουν στον πόλεμο, ωθώντας τις κυβερνήσεις τους να λαμβάνουν αυστηρά μέτρα περιορισμού.
Η εύκολη και φθηνή πρόσβαση σε τεχνολογίες βίντεο τεχνητής νοημοσύνης έχει κατακλύσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με κατασκευασμένα από AI βίντεο και φωτογραφίες deepfake από μάχες, πλήγματα σε κατοικημένες περιοχές ή δηλώσεις, από την αρχή του πολέμου με το Ιράν, τροφοδοτώντας την παραπληροφόρηση που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τόσο την εικόνα του πολέμου όσο και την πραγματική κατάσταση στο πεδίο.
«Σκηνές και βίντεο με δραματικές εικόνες που υποτίθεται πως δείχνουν σε πραγματικό χρόνο μάχες και εκτοξεύσεις πυραύλων κατακλύζουν τις ροές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εξαπλώνονται ταχύτατα και παραπλανούν εκατομμύρια ανθρώπους», δήλωσε στο Euronews Next ο Μαρκ Όουεν Τζόουνς, αναπληρωτής καθηγητής ανάλυσης μέσων στο Πανεπιστήμιο Northwestern στο Κατάρ, περιγράφοντας πώς ξεδιπλώνεται ο πόλεμος στο διαδίκτυο.
Το ψηφιακό πεδίο μάχης
Ο Τζόουνς, που ειδικεύεται στο πώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η παραπληροφόρηση και η διαδικτυακή πολιτική επηρεάζουν την κοινή γνώμη, σημείωσε ότι τα social media έχουν εξελιχθεί σε πεδίο μάχης ανταγωνιστικών αφηγημάτων σε αυτή τη σύγκρουση, καθώς όλες οι πλευρές και οι υποστηρικτές τους τα χρησιμοποιούν πλέον για να κερδίσουν τις «καρδιές και τα μυαλά» του κόσμου.
Όσον αφορά την αμερικανική πλευρά, ο Τζόουνς ανέφερε «βίντεο μονταρισμένα με αποσπάσματα από ταινίες του Χόλιγουντ, ένα είδος μετατροπής της επικοινωνίας σε memes, σχεδιασμένο να απευθύνεται σε μια ακροδεξιά αισθητική που απορρίπτει την ενσυναίσθηση υπέρ του εξευτελισμού».
Στην άλλη πλευρά, πρόσθεσε, «το Ιράν έχει μπει δυναμικά στο παιχνίδι, συχνά σατιρίζοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες με τα memes του, αλλά πολλές εικόνες που παράγονται με AI φαίνεται να υπερβάλλουν ως προς τις στρατιωτικές επιτυχίες του Ιράν, προφανώς για να ενισχύσουν τις πιέσεις προς τα κράτη του Κόλπου ώστε να πιέσουν για αποκλιμάκωση».
Deepfake που παράγονται με τεχνητή νοημοσύνη
Οι εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη καθιστούν την παραπληροφόρηση ευκολότερη και πιο πειστική. Εργαλεία AI μπορούν να χρησιμοποιηθούν από οποιονδήποτε για τη δημιουργία βίντεο, εικόνων και ήχου υψηλής ποιότητας μέσα σε δευτερόλεπτα.
Παραδείγματα αποτελούν βίντεο που ισχυρίζονταν ότι δείχνουν το αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ USS Abraham Lincoln να φλέγεται στη θάλασσα. Τα βίντεο ήταν τόσο πειστικά, ώστε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είπε ότι τηλεφώνησε στους στρατηγούς του για να επιβεβαιώσει αν ήταν αληθινά.
Στη συνέχεια ο Τραμπ ανάρτησε στην πλατφόρμα Truth Social (πηγή στα Αγγλικά) γράφοντας: «Όχι μόνο δεν καιγόταν, δεν είχε καν δεχθεί επίθεση, το Ιράν ξέρει καλύτερα από το να το κάνει αυτό!»
Άλλα παραδείγματα περιλαμβάνουν βίντεο, τα οποία πλέον έχουν διαψευσθεί, που υποστήριζαν ότι δείχνουν Αμερικανούς στρατιώτες να κλαίνε και κτίρια σε πόλεις του Κόλπου να καταστρέφονται.
«Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης είναι πανταχού παρούσα και γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να εντοπιστεί», σημείωσε ο Τζόουνς.
Ταχύτητα και επαλήθευση
Η ταχύτητα με την οποία διαδίδεται το περιεχόμενο στο διαδίκτυο καθιστά δυσκολότερο για τους απλούς πολίτες να επαληθεύσουν τι είναι πραγματικό.
«Σε μια σύγκρουση που εξελίσσεται γρήγορα, οι επαληθευμένες πληροφορίες συχνά καθυστερούν, γεγονός που δημιουργεί ένα κενό το οποίο η παραπληροφόρηση έρχεται αμέσως να καλύψει», λέει ο Τζόουνς. «Όταν ο κόσμος ανησυχεί, διψά για πληροφορίες, αλλά αυτές οι πληροφορίες είναι συχνά ψευδείς», πρόσθεσε.
Μη επαληθευμένο περιεχόμενο μπορεί να φτάσει σε εκατομμύρια ανθρώπους μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ το κοινό καλείται να κάνει τον δύσκολο έλεγχο στοιχείων σε περιεχόμενο που συχνά φαίνεται απολύτως ρεαλιστικό ή αναπαράγεται σε πολλούς ιστότοπους.
Viral φήμες
Παράλληλα με το υλικό μαχών που έχει δημιουργηθεί με AI, την περασμένη εβδομάδα κυκλοφόρησαν ευρέως εικασίες ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ήταν νεκρός.
Ορισμένοι χρήστες επεσήμαναν οπτικές ατέλειες σε ένα βίντεο χαμηλής ποιότητας που έδωσε στη δημοσιότητα το γραφείο του Νετανιάχου στις 13 Μαρτίου. Υποστήριξαν ότι ο Νετανιάχου φαινόταν να έχει έξι δάχτυλα στο ένα χέρι, κάτι που θεωρήθηκε χαρακτηριστική ένδειξη χρήσης AI.
«Οι φήμες ότι ο Νετανιάχου πέθανε συνοδεύονταν από ισχυρισμούς ότι η ομιλία του ήταν στην πραγματικότητα ένα βίντεο που δημιουργήθηκε με AI», ανέφερε ο Τζόουνς.
Ο Νετανιάχου έδωσε στη συνέχεια στη δημοσιότητα αρκετά βίντεο τύπου «απόδειξη ζωής» για να διαλύσει τις φήμες. Ωστόσο, οι εικασίες για τον θάνατό του συνεχίζονται στο διαδίκτυο.
Bots και συντονισμένες καμπάνιες
Μέρος του περιεχομένου που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο μπορεί να εντάσσεται σε συντονισμένες καμπάνιες που έχουν σχεδιαστεί για να αποπροσανατολίζουν, να πείθουν ή να επηρεάζουν την κοινή γνώμη.
«Υπάρχουν αμφιλεγόμενοι, ανώνυμοι λογαριασμοί, με ιστορικό πολλαπλών αλλαγών ονόματος και χωρίς σαφή ταυτότητα, οι οποίοι μοιράζονται ψευδείς ειδήσεις και βίντεο AI», είπε ο Τζόουνς.
Αυτοί οι λογαριασμοί μπορεί να φαίνονται αξιόπιστοι, αλλά συχνά συνδέονται με κρατικούς φορείς ή με άτομα που επιδιώκουν να κερδίσουν από υπερβολικά δραματοποιημένο περιεχόμενο, εξήγησε.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτοματοποιημένοι λογαριασμοί, ή bots, ενισχύουν συγκεκριμένα αφηγήματα κοινοποιώντας και σχολιάζοντας αναρτήσεις, ώστε να φαίνονται πιο δημοφιλή απ’ όσο είναι στην πραγματικότητα.
Παρωδία και σάτιρα
Δεν είναι όλα τα βίντεο με AI σχεδιασμένα για να εξαπατήσουν. Κάποια δημιουργούνται σκόπιμα ως παρωδία και σάτιρα.
Αυτά τα κλιπ συχνά σατιρίζουν ή μιμούνται παγκόσμιους ηγέτες, όπως τον Τραμπ και τον Νετανιάχου, αλλά μπορεί παρ’ όλα αυτά να εκληφθούν ως πραγματικά βίντεο.
Σύμφωνα με τον Τζόουνς, «τα deepfake που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη έχουν περάσει ένα κρίσιμο κατώφλι, τα πρώιμα χαρακτηριστικά σφάλματα έχουν εξαλειφθεί και αυτή η τεχνολογία είναι πλέον προσβάσιμη σε οποιονδήποτε έχει ένα smartphone».
Παραδείγματα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο περιλαμβάνουν ένα βίντεο που παρουσιάζει τον Τραμπ ως νέο ανώτατο ηγέτη του Ιράν, καθώς και κλιπ που απεικονίζουν τον Νετανιάχου ως ρομπότ που δυσλειτουργεί ή με πολλαπλά δάχτυλα.
Άλλα βίντεο δείχνουν μέλη του ΝΑΤΟ να αρνούνται να βοηθήσουν τον πρόεδρο Τραμπ να ξεμπλοκάρει τα Στενά του Ορμούζ και τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι να φτάνει στην περιοχή του Κόλπου με τεχνολογία κατά των drones, για να χτυπηθεί τελικά από πύραυλο.
Σε συγκρούσεις που εξελίσσονται ραγδαία, τέτοια βίντεο μπορούν να αποκτήσουν δική τους δυναμική και να εξαπλωθούν γρήγορα πέρα από το αρχικό τους πλαίσιο.
Διάβρωση της εμπιστοσύνης
Ο ολοένα αυξανόμενος όγκος παραπλανητικών πληροφοριών στο διαδίκτυο καθιστά ολοένα και δυσκολότερο για τους πολίτες να ξεχωρίσουν τα γεγονότα από τη μυθοπλασία.
«Οι ψευδείς πληροφορίες μπορούν να διαδοθούν έως και δέκα φορές ταχύτερα από την ακριβή ενημέρωση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι διορθώσεις σπάνια βλέπονται ή γίνονται πιστευτές τόσο ευρέως όσο ο αρχικός ψευδής ισχυρισμός», σημείωσε ο Τζόουνς.
«Η αγανάκτηση οδηγεί σε κοινοποιήσεις πριν προλάβει να γίνει έλεγχος των γεγονότων, και αυτό ακριβώς εκμεταλλεύονται οι κακόβουλοι παράγοντες», πρόσθεσε.
Ο Τζόουνς υποστηρίζει ότι το εντυπωσιακό οπτικό υλικό πρέπει να αντιμετωπίζεται με την ίδια δυσπιστία όπως και οι μη επαληθευμένοι ισχυρισμοί.
«Το γεγονός ότι κάτι φαίνεται αληθινό δεν αποτελεί πλέον επαρκή απόδειξη ότι είναι», συμπλήρωσε.
Καθώς η σύγκρουση συνεχίζεται, το ίδιο συμβαίνει και με τη μάχη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αφήνοντας τους απλούς πολίτες να πλοηγούνται σε ένα περίπλοκο μείγμα παραπληροφόρησης, σάτιρας και χειραγωγημένου περιεχομένου.