Συλλέκτες, πωλητές και συντηρητές χαρίζουν νέα ζωή σε ιστορικά αντικείμενα μέσα από παζάρια, αντικερί και ιδιωτικά μουσεία.
Με την πρώτη ματιά μοιάζει με μια τυχαία συλλογή αντικειμένων: παλιά έπιπλα, καταπονημένα βιβλία, κρυστάλλινα σερβίτσια, κεντητά υφάσματα, φωτογραφικές μηχανές και χάλκινα σκεύη. Πίσω όμως από κάθε αντικείμενο κρύβεται μια ιστορία, μια ανάμνηση και συχνά δεκαετίες διατήρησης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σε όλο το Ουζμπεκιστάν, τα παζάρια μεταχειρισμένων και οι χώροι με αντίκες αποκαλύπτουν μια άλλη πλευρά της πολιτιστικής ζωής της χώρας, διαμορφωμένη από προσωπικές συλλογές, οικογενειακές ιστορίες και καθημερινά αντικείμενα που άντεξαν στο πέρασμα των γενεών.
Στην Τασκένδη, το ενδιαφέρον για αντίκες και vintage αντικείμενα γίνεται ολοένα και πιο ορατό, προσελκύοντας τόσο ντόπιους όσο και ξένους επισκέπτες. Αυτό που ξεκίνησε ως μια μικρή οικογενειακή πρωτοβουλία εξελίχθηκε σταδιακά σε μια μακρόχρονη επιχείρηση με επίκεντρο τη διατήρηση ιστορικών αντικειμένων.
Ένα από τα πιο γνωστά σαλόνια αντικικών της χώρας λειτουργεί εδώ και πάνω από 30 χρόνια, συγκεντρώνοντας σε έναν χώρο παλιά έπιπλα, κρύσταλλα, πίνακες ζωγραφικής, σπάνιες φωτογραφίες και διακοσμητικά αντικείμενα.
Στο εσωτερικό, πολλά από τα αντικείμενα δεν είναι από εκείνα που συναντά κανείς στα παραδοσιακά μουσεία. Πίσω από τη βιτρίνα, η δουλειά περιλαμβάνει έρευνα, αποκατάσταση, απόδοση ταυτότητας και ιστορική αποτίμηση.
Η ιδιοκτήτρια Λιούμποβ Σαπουλίνα λέει ότι μπήκε σε αυτόν τον χώρο συνεχίζοντας το έργο των γονιών της.
«Δεν μπήκα στις αντίκες ως επαγγελματίας, συνεχίζω το έργο των γονιών μου», εξηγεί.
Σύμφωνα με τη Σαπουλίνα, η επιχείρηση αρχικά εστίαζε στη σύγχρονη τέχνη, πριν στραφεί σταδιακά στις αντίκες, καθώς ολοένα και περισσότεροι άρχισαν να φέρνουν παλαιά αντικείμενα για εκτίμηση και πώληση.
«Αν παλαιότερα αυτή η δουλειά βασιζόταν στη διαίσθηση και απλώς στο καλό γούστο, σήμερα την αντιμετωπίζω πρωτίστως ως επαγγελματική απασχόληση», λέει. «Ασχολούμαστε με την ταυτοποίηση και δίνουμε σημασία στο ιστορικό πλαίσιο κάθε αντικειμένου».
Με τον καιρό, λέει, οι αντίκες έπαψαν να είναι απλώς εμπορεύματα.
«Όταν βρίσκεσαι σε αυτόν τον χώρο για πάνω από 25 χρόνια, αρχίζεις να αντιμετωπίζεις τις αντίκες ως μέρος της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής μας».
Σήμερα διαπιστώνει αυξανόμενο ενδιαφέρον από νεότερα κοινά και τοπικές επιχειρήσεις, ιδίως στον τομέα του εσωτερικού σχεδιασμού.
«Μπαίνουμε σε ξενοδοχεία ή ξενώνες και βλέπουμε ήδη στοιχεία από αντίκες στη διακόσμηση: παλιά ντουλάπια, υφάσματα σούζανι, κεντήματα, χαλιά. Βλέπω πραγματικές αλλαγές και έντονο ενδιαφέρον για την ιστορία του Ουζμπεκιστάν».
Η συλλογή της αριθμεί πλέον περίπου 2.000 αντικείμενα, από παλιά έπιπλα μέχρι σύγχρονους πίνακες. Όπως λέει, τα σαλόνια αντικικών συνεργάζονται συχνά και με σύγχρονους καλλιτέχνες.
«Είναι ένα είδος συμβίωσης. Δεν μπορούμε να υπάρχουμε ο ένας χωρίς τον άλλον».
Μία από τις βασικές της ειδικεύσεις είναι η αποκατάσταση παλαιών επίπλων, ένας τομέας που η ίδια περιγράφει ως ιδιαίτερα απαιτητικός τεχνικά.
«Αποκαθιστούμε σκαλιστά στοιχεία, συμπληρώνουμε φθορές και επαναφέρουμε το χρώμα. Καμιά φορά αγοράζουμε έπιπλα σε πολύ κακή κατάσταση και τα αναστηλώνουμε πλήρως».
Πέρα από τα επιμελημένα σαλόνια, τα υπαίθρια παζάρια του Ουζμπεκιστάν συνεχίζουν να προσελκύουν συλλέκτες, τουρίστες και περαστικούς επισκέπτες που αναζητούν ιδιαίτερα αντικείμενα.
Ένα από τα πιο γνωστά παζάρια της χώρας είναι το Γιανγκιαμπάντ Μπαζάρ στην Τασκένδη, όπου οι αντίκες πωλούνται δίπλα σε ανταλλακτικά, ηλεκτρονικά και είδη οικιακής χρήσης.
Εδώ και σχεδόν 20 χρόνια, ο πωλητής Αμπντουρασίτ Ματμπομπόγιεφ ειδικεύεται σε παλιό φωτογραφικό και κινηματογραφικό εξοπλισμό.
«Ο κύριος τομέας μου είναι ο φωτογραφικός εξοπλισμός, για φωτογραφία και κινηματογράφο», λέει. «Αυτό το ενδιαφέρον έμεινε μαζί μου από τα νεανικά μου χρόνια».
Σήμερα, πολλοί από τους πελάτες του είναι ξένοι τουρίστες, κυρίως φωτογράφοι που ψάχνουν παλιούς φακούς και αξεσουάρ.
«Τους αναγνωρίζεις από μακριά, συνήθως έχουν μηχανές κρεμασμένες στον λαιμό», λέει.
Η επαφή με επισκέπτες από το εξωτερικό τον έχει βοηθήσει όλα αυτά τα χρόνια να μάθει και αρκετές ξένες γλώσσες.
«Μπορώ να μιλήσω λίγα αγγλικά, λίγα ιαπωνικά, λίγα κινέζικα και λίγα ιταλικά και γαλλικά».
Ο Ματμπομπόγιεφ λέει ότι το ενδιαφέρον για την παλιά τεχνολογία αυξάνεται και μεταξύ των νεότερων ντόπιων αγοραστών.
«Οι νέοι σήμερα αρχίζουν να ενδιαφέρονται για τα παλιά αντικείμενα», λέει. «Λένε ότι θέλουν εκείνη την παλιά ποιότητα».
Πιστεύει ότι η vintage αισθητική επιστρέφει σταδιακά σε καφέ, εστιατόρια και δημόσιους χώρους σε όλη τη χώρα.
«Η τάση επιστρέφει», λέει.
Από την Τασκένδη, η διαδρομή συνεχίζεται ανατολικά προς την περιφέρεια Μπαγκντάν στην περιοχή Φεργκάνα, όπου ο συλλέκτης Μιρζαολίμ Τουρσούνοφ έχει μετατρέψει το σπίτι του σε ιδιωτικό μουσείο γεμάτο με περισσότερα από 3.000 αντικείμενα.
Αυτό που ξεκίνησε ως συλλογή νομισμάτων τη δεκαετία του 1990 εξελίχθηκε τελικά σε ένα πολύ μεγαλύτερο αρχείο από βιβλία, μετάλλια, χάλκινα αντικείμενα και χειροποίητα έργα.
«Το πρώτο αντικείμενο που απέκτησα ήταν ένα νόμισμα από την περίοδο των Κουσάν», λέει. «Έτσι άρχισαν όλα».
Ο Τουρσούνοφ λέει ότι η γοητεία που του ασκεί η ιστορία διαμορφώθηκε στην παιδική του ηλικία, μέσα από τις ιστορίες που του διηγούνταν οι μεγαλύτεροι συγγενείς.
«Στην αρχή ήταν απλώς ένα χόμπι. Με τα χρόνια αυτό το ενδιαφέρον δυνάμωσε και τελικά έγινε το νόημα της ζωής μου».
Πολλά από τα αντικείμενα που τον ενδιαφέρουν περισσότερο συνδέονται με την παραδοσιακή τέχνη, όπως σκαλιστά χάλκινα σκεύη και αντικείμενα με αραβικές επιγραφές.
«Όταν βλέπεις αυτά τα αντικείμενα, αρχίζεις να σκέφτεσαι πώς τα χρησιμοποιούσαν οι άνθρωποι στο παρελθόν», λέει. «Δείχνουν πόσο ευφυείς και επιδέξιοι ήταν οι πρόγονοί μας».
Σε αντίθεση με ορισμένους συλλέκτες, ο Τουρσούνοφ λέει ότι δεν τον ενδιαφέρει η μεταπώληση και η εμπορική αξία.
«Συλλέγω αυτά τα αντικείμενα για τον λαό μας, για τα παιδιά μου, για το έθνος μας. Θέλω να τα διατηρήσω ως μέρος της κληρονομιάς μας».
Στο ιδιωτικό του μουσείο υποδέχεται πλέον τακτικά σχολικές ομάδες και ξένους επισκέπτες, ανάμεσά τους τουρίστες από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιρλανδία.
Από τη Φεργκάνα, η διαδρομή συνεχίζεται προς τη Μπουχάρα, όπου μικρότερα παζάρια αντικικών προσελκύουν συλλέκτες και τουρίστες που ενδιαφέρονται για ιστορικά αντικείμενα και τη νομισματική.
Η πωλήτρια Ντιλορόμ Τζουμάγεβα λέει ότι οι επισκέπτες ελκύονται συχνά από κεραμικά, υφάσματα σούζανι, παλιά βιβλία και τσαγιέρες.
«Οι άνθρωποι που έρχονται εδώ βυθίζονται στην ιστορία», λέει. «Νιώθουν σαν να μπαίνουν στο παρελθόν μέσα από τα αντικείμενα που βλέπουν».
Ανάμεσα στα αντικείμενα της συλλογής της υπάρχει ένα βιβλίο άνω των 400 ετών, που προσελκύει ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τους ξένους τουρίστες.
«Επισκέπτες από το Ιράν, τις αραβικές χώρες και την Κίνα εντυπωσιάζονται πολύ όταν το βλέπουν», λέει.
Όπως πολλοί πωλητές, η Τζουμάγεβα συνεχίζει να αναζητά νέα αντικείμενα σε όλο το Ουζμπεκιστάν, ταξιδεύοντας σε διάφορες περιοχές και συνεργαζόμενη με ειδικούς για να ελέγχει την αυθεντικότητα και την ιστορική τους αξία.
«Υπάρχει μεγάλη ροή τουριστών, ιδιαίτερα από όσους ενδιαφέρονται για αντίκες και νομισματική», λέει.
Περπατώντας στα παζάρια μεταχειρισμένων της Μπουχάρας, οι επισκέπτες κινούνται ανάμεσα σε παλιά εργαλεία, vintage φωτογραφίες, σοβιετικά ενθυμήματα και παραδοσιακά οικιακά αντικείμενα που κάποτε χρησιμοποιούνταν στην καθημερινή ζωή.
Σε αυτούς τους χώρους, τα αντικείμενα συνεχίζουν να αλλάζουν χέρια, μεταφέροντας ιστορίες, αναμνήσεις και πολιτισμικά νοήματα που εξελίσσονται με τον χρόνο.