Ποιες ευρωπαϊκές οικονομίες αναπτύσσονται ταχύτερα το 2026;

Η οικονομική ανάπτυξη στην ευρωζώνη συνεχίζει να απογοητεύει.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Σύμφωνα με τη δεύτερη εκτίμηση της Eurostat που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν στην περιοχή του ευρώ αυξήθηκε μόλις κατά 0,1% το πρώτο τρίμηνο του 2026 σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο και μόλις κατά 0,8% σε ετήσια βάση.

Πρόκειται για απότομη επιβράδυνση από το 1,3% του τέταρτου τριμήνου του 2025 και σχεδόν μία ποσοστιαία μονάδα χαμηλότερα από το σημείο εκκίνησης του μπλοκ στην αρχή του έτους.

Η ευρύτερη Ευρωπαϊκή Ένωση τα πήγε οριακά καλύτερα, με 0,2% σε τριμηνιαία βάση και 1,0% σε ετήσια. Και οι δύο ενδείξεις παραμένουν πολύ πίσω από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,7% σε ετήσια βάση την ίδια περίοδο.

Πίσω από τη γενικευμένη επιβράδυνση, ωστόσο, μια μικρή ομάδα οικονομιών απομακρύνεται αισθητά από τον μέσο όρο. Τρία κράτη μέλη της ΕΕ με διαθέσιμα στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο ξεχωρίζουν ως οι σαφείς κερδισμένοι: η Κύπρος, η Βουλγαρία και η Ισπανία.

Καθεμία αναπτύσσεται με ρυθμό πάνω από τριπλάσιο εκείνου της ευρωζώνης. Καθεμία αντιμετωπίζει επίσης ένα πολύ διαφορετικό σύνολο κινδύνων κάτω από τον τίτλο του ρυθμού ανάπτυξης.

Η Κύπρος στην κορυφή με 3,0%

Η οικονομία του νησιού αναπτύχθηκε κατά 3,0% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2026, την υψηλότερη επίδοση μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ με διαθέσιμα στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο. Αυτό φέρνει τον ρυθμό ανάπτυξης της Κύπρου σχεδόν τέσσερις φορές πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.

Πρόκειται, ωστόσο, για επιβράδυνση σε σχέση με το 4,3% που καταγράφηκε το τέταρτο τρίμηνο του 2025, το οποίο ήταν ο ταχύτερος ετήσιος ρυθμός των τελευταίων τριών ετών και ο δεύτερος υψηλότερος στην ΕΕ εκείνη την περίοδο. Οι κινητήριες δυνάμεις της υποκείμενης ανάπτυξης είναι γνωστές.

Η φθινοπωρινή πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2025 αποδίδει την επίδοση στη στιβαρή ιδιωτική κατανάλωση, στην επιτάχυνση των επενδύσεων που στηρίζονται από τους πόρους του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ και σε μια τουριστική σεζόν-ρεκόρ.

Η Επιτροπή προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,6% για το σύνολο του 2026 και 2,4% για το 2027, ποσοστά σαφώς υψηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.

Αυτό που αλλάζει είναι το εξωτερικό περιβάλλον.

Ο ερευνητής οικονομολόγος της Eurobank, Μιχαήλ Βασιλειάδης, έγραψε σε πρόσφατο σημείωμά του ότι η Κύπρος μπήκε στη χρονιά από θέση ανθεκτικότητας, αλλά οι αναζωπυρωμένες εξωτερικές πιέσεις στις τιμές της ενέργειας που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δοκιμάζουν πλέον τον πληθωρισμό, τη δυναμική της αγοράς εργασίας και τη δημοσιονομική πολιτική.

Η εικόνα του πληθωρισμού έχει ανατραπεί γρήγορα.

Ο γενικός πληθωρισμός επιταχύνθηκε από 0,9% σε ετήσια βάση τον Φεβρουάριο σε 1,5% τον Μάρτιο και 3,0% τον Απρίλιο, με τον μέσο όρο της περιόδου Ιανουαρίου–Απριλίου στο 1,7%. Μόνο οι τιμές της ενέργειας εκτινάχθηκαν κατά 8,7% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο, αντιστρέφοντας τη μικρή ή αρνητική συμβολή της ενέργειας που είχε καταγραφεί σε όλη τη διάρκεια του 2025.

Ο Βασιλειάδης προειδοποίησε ότι η μετακύλιση στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις είναι πιθανό να γίνει πιο ορατή μέσω της μείωσης του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος και της συμπίεσης των περιθωρίων κέρδους.

Ο τουρισμός, που αντιστοιχεί σε περίπου 14% του κυπριακού ΑΕΠ, αποτελεί το πιο εκτεθειμένο κανάλι.

Σύμφωνα με την FocusEconomics, οι αφίξεις τουριστών μειώθηκαν κατά 30% τον Μάρτιο μετά τις επιθέσεις με drones του Ιράν σε βρετανικές αεροπορικές βάσεις στο νησί, οδηγώντας στην πρώτη τριμηνιαία συρρίκνωση του τουρισμού από το πρώτο τρίμηνο του 2021, όταν η οικονομία είχε πληγεί από την πανδημία.

Ο Βασιλειάδης σημείωσε ότι ο αριθμός των ανέργων στον κλάδο της διαμονής αυξήθηκε κατά 2,6% στο πρώτο τετράμηνο του έτους σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2025, την ώρα που η συνολική ανεργία αυξήθηκε μόλις κατά 0,1%.

Η φωτεινή πλευρά παραμένουν τα δημόσια οικονομικά. Η γενική κυβέρνηση κατέγραψε πλεόνασμα 573,3 εκατ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2026, ισοδύναμο με 1,5% του ΑΕΠ, σε γενικές γραμμές ευθυγραμμισμένο με το πλεόνασμα των 600,6 εκατ. ευρώ της αντίστοιχης περιόδου του 2025.

Αυτό το δημοσιονομικό «μαξιλάρι», όπως έγραψε ο Βασιλειάδης, δίνει στη Λευκωσία περιθώριο να διατηρήσει υποστηρικτική πολιτική χωρίς να υπονομεύει τη συνολική βιωσιμότητα.

Η οικονομία της Βουλγαρίας καταγράφει ανάπτυξη 2,9% με την ένταξη στο ευρώ

Η Βουλγαρία κατέγραψε ανάπτυξη 2,9% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2026, ποσοστό αμετάβλητο σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και τη δεύτερη ταχύτερη επίδοση στην ΕΕ.

Το αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Βουλγαρία υιοθέτησε το ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2026 και έγινε το 21ο μέλος της ζώνης του ενιαίου νομίσματος.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, σε ομιλία της στη Σόφια πριν από την αλλαγή νομίσματος, παρουσίασε την κίνηση ως φυσικό τελικό στάδιο μιας μακράς διαδικασίας σύγκλισης.

Τόνισε ότι το 65% των βουλγαρικών εξαγωγών κατευθύνεται ήδη σε άλλες χώρες της ΕΕ και το 45% σε οικονομίες της ευρωζώνης, ενώ η αυτοκινητοβιομηχανία της χώρας προμηθεύει περίπου το 80% των ηλεκτρονικών εξαρτημάτων που χρησιμοποιούνται στα ευρωπαϊκά οχήματα. Ο οικονομικός κύκλος της Βουλγαρίας, όπως είπε η Λαγκάρντ, ήδη κινείται σε στενό συγχρονισμό με εκείνον της ευρωζώνης.

Η φθινοπωρινή πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2025 προβλέπει πραγματική αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,7% το 2026 και 2,1% το 2027, με κινητήριες δυνάμεις τους πόρους του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ, τις αμυντικές δαπάνες και την ανθεκτική ιδιωτική κατανάλωση.

Ωστόσο, οι προειδοποιήσεις για το υποκείμενο μείγμα εντείνονται. Η γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, επίσης Βουλγάρα, χρησιμοποίησε ομιλία της στη Σόφια τον Νοέμβριο για να επισημάνει ότι η οικονομία λειτουργεί σήμερα «σε υπερθέρμανση», με την αύξηση των μισθών να υπερβαίνει τα κέρδη παραγωγικότητας, την πιστωτική επέκταση να είναι ισχυρή και τις τιμές των κατοικιών να αυξάνονται γρήγορα.

Η υιοθέτηση του ευρώ, σύμφωνα με το ΔΝΤ, θα μπορούσε να ανεβάσει το κατά κεφαλήν εισόδημα της Βουλγαρίας στο μέσο επίπεδο της ΕΕ μέσα σε μία δεκαετία, μόνο όμως εφόσον συνοδευτεί από δημοσιονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Αυτή η δημοσιονομική πειθαρχία τίθεται πλέον εν αμφιβόλω.

Η Eurobank Research επεσήμανε ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2025 διευρύνθηκε στο 3,5% του ΑΕΠ, υπερβαίνοντας το όριο του 3,0% που ενεργοποιεί αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για πιθανή υπαγωγή σε Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος.

Οι πρωτογενείς εθνικές δαπάνες της Βουλγαρίας αυξήθηκαν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, κατά 13% με 14% σε ετήσια βάση, πολύ πάνω από το όριο του 6,2% που είχε τεθεί στο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Σχέδιο.

Η Eurobank προειδοποίησε ότι σημαντικό μέρος αυτής της αύξησης φαίνεται διαρθρωτικό, ιδίως στο σκέλος του κόστους προσωπικού, γεγονός που αυξάνει ουσιαστικά την πιθανότητα ένταξης της Βουλγαρίας σε Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος από το 2027 και μετά.

Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης εκτινάχθηκε μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2026 κατά 55,2% σε ετήσια βάση, πριν συνυπολογιστούν τυχόν μέτρα που σχετίζονται με τον πόλεμο στο Ιράν.

Ταυτόχρονα, έχει αλλάξει και το πολιτικό σκηνικό. Η Προοδευτική Βουλγαρία (PB), το κόμμα που συνδέεται με τον πρώην πρόεδρο Ρούμεν Ράντεφ, εξασφάλισε για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες αυτοδυναμία στο κοινοβούλιο, κερδίζοντας 131 από τις 240 έδρες.

Η νέα κυβέρνηση κληρονομεί τόσο τη δημοσιονομική εκτροπή όσο και ένα πρόβλημα πληθωρισμού που εξελίσσεται ταχύτατα στο χειρότερο της ΕΕ: ο γενικός πληθωρισμός επιταχύνθηκε στο 6,2% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο, από 2,8% τον Μάρτιο, με τις τιμές της ενέργειας να αυξάνονται κατά 16,1% και τον πληθωρισμό στις υπηρεσίες να φτάνει το 8,3%.

Η Ισπανία προηγείται μεταξύ των μεγάλων οικονομιών με 2,7%

Μεταξύ των τεσσάρων μεγαλύτερων οικονομιών της ευρωζώνης, η Ισπανία είναι και πάλι ο σαφής πρωταγωνιστής.

Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής της Ισπανίας (INE), το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,6% σε τριμηνιαία βάση και 2,7% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2026, σημειώνοντας ελαφρά επιτάχυνση από το 2,6% του τέταρτου τριμήνου του 2025.

Η αντίθεση με τις υπόλοιπες μεγάλες οικονομίες της ευρωζώνης είναι έντονη. Η Γερμανία αναπτύχθηκε μόλις κατά 0,3% σε ετήσια βάση την ίδια περίοδο, η Γαλλία κατά 1,1% και η Ιταλία κατά 0,7%. Μόνο η Ισπανία συμβαδίζει με τις Ηνωμένες Πολιτείες ως προς τον ετήσιο ρυθμό.

Η σύνθεση της ισπανικής ανάπτυξης βοηθά στην εξήγηση της ανθεκτικότητας. Η εγχώρια ζήτηση συνέβαλε κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ, με την κατανάλωση των νοικοκυριών να αυξάνεται κατά 3,2% και τον ακαθάριστο σχηματισμό πάγιου κεφαλαίου κατά 5,8%. Η εξωτερική ζήτηση αφαίρεσε 0,7 μονάδες, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν ταχύτερα από τις εξαγωγές, αλλά η εγχώρια μηχανή υπεραντιστάθμισε το αρνητικό αποτέλεσμα.

Η εξωτερική ζήτηση αφαίρεσε 0,7 μονάδες, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν ταχύτερα από τις εξαγωγές.

Η BBVA Research, στην οικονομική της έκθεση για την Ισπανία τον Μάρτιο του 2026, εκτίμησε ότι το ισπανικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,8% το 2025 και προβλέπει ρυθμό 2,4% τόσο για το 2026 όσο και για το 2027.

Η τράπεζα αποδίδει την επίδοση στην αξιοποίηση των πόρων του NextGenerationEU, στη συνεχιζόμενη μετανάστευση που διευρύνει την προσφορά εργασίας και στην αύξηση των επενδύσεων σε άμυνα και υποδομές. Το ποσοστό ανεργίας στην Ισπανία έχει υποχωρήσει στο 10,5%, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2008, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών συνεχίζουν να αυξάνονται με ρυθμό πολύ υψηλότερο από το ΑΕΠ.

Η BBVA Research επισημαίνει και τις διαρθρωτικές αδυναμίες.

Η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο έχει βελτιωθεί ελάχιστα από το 2019, η προσφορά κατοικιών παραμένει ανεπαρκής σε σχέση με τη ζήτηση και το δημόσιο χρέος πλησιάζει το 100% του ΑΕΠ.

Η τράπεζα εκτιμά ότι η κλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων θα μπορούσε να αφαιρέσει περίπου 0,2 ποσοστιαίες μονάδες από την ανάπτυξη του ΑΕΠ το 2026 και να προσθέσει 0,3 μονάδες στον μέσο πληθωρισμό, με την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να αποτελεί το βασικό κανάλι μετάδοσης.

Άλλες χώρες που ξεχωρίζουν

Και άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες κατέγραψαν ισχυρές επιδόσεις στο πρώτο τρίμηνο, ακόμη κι αν δεν βρέθηκαν στην κορυφή του πίνακα σε ετήσια βάση.

Η Ουγγαρία σημείωσε τον ταχύτερο τριμηνιαίο ρυθμό ανάπτυξης μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών, με 0,8% και ετήσια αύξηση 1,7%, ενώ η Φινλανδία εξέπληξε θετικά με τριμηνιαία ανάπτυξη 0,9% και ετήσιο ρυθμό 1,3%.

Ορισμένες οικονομίες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης αναμένουν ακόμη τη δημοσίευση των στοιχείων για το πρώτο τρίμηνο, μεταξύ τους η Πολωνία και η Κροατία, που και οι δύο είχαν καταγράψει ισχυρή ανάπτυξη το τέταρτο τρίμηνο.

Η ING αναμένει ότι το πολωνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 3,6% έως 3,8% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2026, με την ανάπτυξη για το σύνολο του έτους να προβλέπεται στο 3,7%, σαφώς πάνω από την πορεία της ευρωζώνης.

Προς το παρόν, ο χάρτης της ευρωπαϊκής ανάπτυξης το 2026 ανασχεδιάζεται γύρω από τη νότια και ανατολική περιφέρεια, και όχι γύρω από την παραδοσιακή βιομηχανική καρδιά του μπλοκ.