Ένα νέο περιβαλλοντικό πρόγραμμα αξιοποιεί ανθρώπινα μαλλιά για να σώσει τους ωκεανούς, δημιουργώντας φράγματα κατά πετρελαικών ρυπάνσεων στις ακτές της Βραζιλίας.
Όπως λέει η πορτογαλική παροιμία: «Πρώτα φαίνεται παράξενο, μετά γίνεται κομμάτι σου». Το ίδιο συμβαίνει όταν μαθαίνει κανείς για το έργο που μετατρέπει ανθρώπινα μαλλιά σε φράγμα για τη διήθηση πετρελαίου και πλαστικών από τον ωκεανό.
Η τεχνολογία, που ήδη χρησιμοποιείται σε άλλες χώρες, όπως η Χιλή και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, ενέπνευσε τη Μαριάνα Ρόμπρααν, ιδρύτρια της μη κυβερνητικής οργάνωσης (ΜΚΟ) Fiotrar, να δημιουργήσει και να αναπτύξει αυτό το έργο στη Βραζιλία.
Οι δοκιμές πραγματοποιήθηκαν για πρώτη φορά στην Ενσεάδα ντε Μπομ Ζεζούς, που βρέχεται από τον κόλπο Γκουαναμπάρα, στην πολιτεία του Ρίο ντε Ζανέιρο, όπου υπήρχε ήδη φράγμα συγκράτησης απορριμμάτων.
«Αυτά τα φίλτρα στερεώνονται στο πορτοκαλί φράγμα συγκράτησης σκουπιδιών, που επιπλέει, και το χρησιμοποιούμε ως στήριγμα για το φράγμα της Fiotrar», εξηγεί η Άνα Μπεατρίζ Γκονσάλβις, μηχανικός περιβάλλοντος, υπεύθυνη για την εβδομαδιαία συντήρηση των νέων φραγμάτων.
Έτσι, στον κόλπο Γκουαναμπάρα, αντί για μικρά σκάφη με πληρώματα που ρίχνουν δίχτυα για να πιάσουν ψάρια, συχνά παρατηρείται το ρίξιμο ενός είδους κυλίνδρου γεμισμένου με μαλλιά, που αποκαλείται επίσης «κουβέρτα», ώστε να σχηματιστεί ένα φράγμα που συγκρατεί πετρέλαιο, βιοντίζελ και άλλες ρυπογόνες ουσίες.
Τα φράγματα μπορούν να παραμείνουν στη θάλασσα έως και τέσσερις μήνες, συγκρατώντας τη ρύπανση «που προέρχεται από σκάφη, παράνομες απορρίψεις και άλλες πηγές μόλυνσης», όπως εξηγεί η χημικός Καρολίνα Καρβάλιο.
Το έργο γεννήθηκε σε μια χώρα με μεγάλο αριθμό κομμωτηρίων, γεγονός που του προσδίδει σημαντικό δυναμικό, καθώς η βασική του πρώτη ύλη είναι σχεδόν ανεξάντλητη.
Περίπου μια δεκάδα κομμωτηρίων δωρίζει τα κομμένα μαλλιά που δεν θα χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή περουκών, για την παραγωγή αυτών των «οικολογικών κουβερτών».
Το τρίχωμα των ζώων μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη διήθηση και την απορρόφηση πετρελαίου.
Η Μαριάνα Ρόμπρααν, ιδρύτρια της ΜΚΟ, δεν είναι άγνωστη στη χρήση των μαλλιών για καλούς σκοπούς, καθώς το 2013 δημιούργησε το φιλανθρωπικό εγχείρημα «Cabelegria», με στόχο την κατασκευή περουκών από δωρισμένα μαλλιά για ασθενείς με καρκίνο.
Το πετρέλαιο πλήττει την αλιευτική δραστηριότητα
Λόγω της έντονης θαλάσσιας κυκλοφορίας, με πλοία που μπαίνουν και βγαίνουν, ο κόλπος Γκουαναμπάρα υποφέρει εδώ και δεκαετίες από πολλών ειδών ρύπανση και, γι’ αυτό, ήταν ένα από τα σημεία που επιλέχθηκαν για τη δοκιμή του έργου.
Σε συνέντευξή του στο πρακτορείο AP, ο Σέρζιο Καρβάλιο, ψαράς στην περιοχή, περιέγραψε το σοβαρό πρόβλημα ρύπανσης που αντιμετωπίζεται εδώ.
«Όταν βγαίνουμε για ψάρεμα με δίχτυα, συναντάμε πολλές κηλίδες πετρελαίου που βλάπτουν τη δραστηριότητά μας. Το πετρέλαιο μένει στην επιφάνεια, αλλά επηρεάζει τα πάντα μέχρι περίπου ενάμισι μέτρο βάθος. Τα ψάρια εξαφανίζονται», λέει.
Η ελπίδα της αλιευτικής κοινότητας, όπως και όλων των περιβαλλοντικών κοινοτήτων που συμμετέχουν στο έργο, είναι ότι αυτά τα φράγματα από μαλλιά θα βοηθήσουν στην αποκατάσταση των οικοσυστημάτων, συμβάλλοντας στον περιορισμό της ρύπανσης στον κόλπο.