Η πρόταση που είχαν καταρτίσει οι ΗΠΑ για ετήσια παράταση της εντολής του ειδικού πάνελ του ΟΗΕ απορρίφθηκε με ψήφους 11-2, ενώ η Σομαλία και το Πακιστάν απείχαν λόγω των βέτο Ρωσίας και Κίνας
Η Ρωσία και η Κίνα άσκησαν βέτο σε απόφαση του ΟΗΕ που θα επέτρεπε σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες να συνεχίσουν την παρακολούθηση των κυρώσεων που επεβλήθησαν εκ νέου στο Ιράν λόγω του πυρηνικού του προγράμματος, επιφέροντας πλήγμα στις διεθνείς προσπάθειες εποπτείας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την απόφαση είχε συντάξει η Ουάσιγκτον, με στόχο να παραταθεί για έναν ακόμη χρόνο η εντολή του πάνελ εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ. Την Πέμπτη, στο Συμβούλιο Ασφαλείας, η πρόταση απορρίφθηκε με ψήφους 11 υπέρ και 2 κατά, με τη Σομαλία και το Πακιστάν να απέχουν.
Οι κυρώσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας, οι οποίες επεβλήθησαν ξανά στις 27 Σεπτεμβρίου πέρυσι βάσει του μηχανισμού «snapback» της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, παραμένουν σε ισχύ. Παγώνουν ιρανικά περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό, περιορίζουν τις συμφωνίες όπλων με την Τεχεράνη και τιμωρούν την ανάπτυξη του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων της χώρας.
Η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο ενεργοποίησαν τη ρήτρα «snapback», με την οποία επανήλθε η επιτροπή κυρώσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας και εξουσιοδοτήθηκε το πάνελ εμπειρογνωμόνων να παρακολουθεί τη συμμόρφωση. Το βέτο της Πέμπτης καταργεί αυτή την εποπτεία, χωρίς όμως να αίρει τις ίδιες τις κυρώσεις.
Η ψηφοφορία διεξήχθη καθώς η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει μια ευρύτερη εκστρατεία οικονομικής απομόνωσης της Τεχεράνης. Παράλληλα, την Πέμπτη, η Ουάσιγκτον έλαβε μέτρα κατά δικτύων ψηφιακού νομίσματος, τα οποία, όπως υποστηρίζει, χρησιμοποιούνται για να παρέχουν σε ιρανικές οντότητες που τελούν υπό κυρώσεις παράνομη πρόσβαση στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Τα μέτρα αυτά λαμβάνονται επίσης ενώ στο Ιράν μαίνεται εδώ και περισσότερο από έξι μήνες πόλεμος, ο οποίος έχει περιέλθει σε αδιέξοδο.
Τα υπουργεία Οικονομικών και Εξωτερικών των ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι στόχευσαν δύο εταιρείες — BitBank και Pishtaz Simorgh Electronic Trade Co. — καθώς και τρεις συνεργάτες του επικεφαλής της BitBank, Babak Zanjani, ο οποίος έχει ήδη τεθεί υπό κυρώσεις, κατηγορούμενους ότι έπαιξαν ρόλο στη βοήθεια προς το Ιράν για την παράκαμψη των κυρώσεων.
Στα Ηνωμένα Έθνη, η ιρανική αποστολή ευχαρίστησε την Κίνα και τη Ρωσία για το βέτο στην αμερικανική πρόταση, δηλώνοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι χώρες «απέτρεψαν ακόμη μία κυνική προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους να καταχραστούν το Συμβούλιο Ασφαλείας για τους πολιτικούς τους σκοπούς».
Από τότε που το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έπληξαν ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο του 2025, οι επιθεωρητές του ΟΗΕ για τα πυρηνικά δεν έχουν μπορέσει να επαληθεύσουν την κατάσταση του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν. Ο πυρηνικός οργανισμός του ΟΗΕ έχει δηλώσει ότι το Ιράν διατηρούσε απόθεμα 440,9 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60% καθαρότητα — μόλις ένα μικρό, τεχνικό βήμα από τα επίπεδα 90% που θεωρούνται κατάλληλα για χρήση σε όπλα.
Ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ρωσίας στα Ηνωμένα Έθνη, Βασίλι Νεμπένζια, επανέλαβε τον ισχυρισμό της Μόσχας ότι η «επανενεργοποίηση» των κυρώσεων κατά του Ιράν ήταν παράνομη και, επομένως, η απόφαση για παράταση της εντολής του πάνελ εμπειρογνωμόνων «ήταν βαθιά εσφαλμένη και δεν είχε καμία νομική βάση».
Η Ρωσία και η Κίνα είχαν καλέσει επίμονα τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους να μην θέσουν την απόφαση σε ψηφοφορία, καθώς αυτό θα αύξανε μόνο τις εντάσεις στο συμβούλιο, ανέφερε ο Νεμπένζια, αλλά η Ουάσιγκτον «αποφάσισε να επιλέξει την αντιπαράθεση».
Ο Γάλλος πρεσβευτής στα Ηνωμένα Έθνη Ζερόμ Μποναφόν, που προεδρεύει αυτή την περίοδο του συμβουλίου, δήλωσε ότι η εφαρμογή των κυρώσεων είναι «κρίσιμο εργαλείο για να ενθαρρύνουμε το Ιράν» να επιστρέψει στις πυρηνικές του υποχρεώσεις. Η Γαλλία θα μελετήσει πώς μπορεί να διασφαλιστεί η επιβολή των κυρώσεων, πρόσθεσε.
Μία πιθανή λύση θα ήταν να ακολουθηθεί το μοντέλο που εφαρμόστηκε μετά την κατάργηση του πάνελ εμπειρογνωμόνων για τη Βόρεια Κορέα: η σύσταση ομάδας παρακολούθησης στην οποία θα συμμετέχουν η Γαλλία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι ΗΠΑ εξοργισμένες με το βέτο, λένε ότι στηρίζει καθεστώτα-παρίες
Η αναπληρώτρια πρέσβειρα των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Τζένιφερ Λοκέτα, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εξεπλάγησαν από τα βέτο της Πέμπτης, επειδή οι εμπειρογνωμόνες «θα έριχναν φως» στην απαγορευμένη συνεργασία μεταξύ του Ιράν και των εταίρων του.
Όπως είπε, τα βέτο αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να αποτραπεί η παρακολούθηση των κυρώσεων από ειδικούς και ακόμη και ο διορισμός μελών των πάνελ «ώστε να καταπνιγεί η υποβολή αναφορών που αποκαλύπτουν τις δικές τους δραστηριότητες στήριξης καθεστώτων-παριών».
Τον Μάρτιο του 2024, ρωσικό βέτο έβαλε τέλος στην παρακολούθηση από τον ΟΗΕ των κυρώσεων κατά της Βόρειας Κορέας για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Στο Μάλι, οι κυρώσεις τερματίστηκαν, και, σύμφωνα με τη Λοκέτα, στην Υεμένη και την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία οι διορισμοί εμπειρογνωμόνων έχουν καθυστερήσει ή απορριφθεί.
Παρότι το πάνελ εμπειρογνωμόνων για το Ιράν εγκρίθηκε πριν από έναν χρόνο και ο γενικός γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες πρότεινε τα μέλη του, οι προτάσεις δεν εγκρίθηκαν ποτέ.
«Χωρίς ένα ανεξάρτητο πάνελ εμπειρογνωμόνων, αυτό το συμβούλιο χάνει την κύρια πηγή του για αμερόληπτες, τεκμηριωμένες αναφορές σχετικά με παραβιάσεις των κυρώσεων, δημιουργώντας ένα κενό στην παρακολούθηση που μόνο ωφελεί το ιρανικό καθεστώς και όσους κερδίζουν από την αποφυγή αυτών των μέτρων», προειδοποίησε η Λοκέτα.