Η Λαγκάρντ δηλώνει ότι αποχωρεί πρόωρα από την ΕΚΤ, καθώς δεν μπορεί πλέον να παραμένει ουδέτερη. Αποκάλυψε επίσης ότι στην ΕΚΤ συζητήθηκε αύξηση και υπαινίχθηκε κίνηση τον Δεκέμβριο.
Νωρίτερα από το προβλεπόμενο αποχωρεί από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) η Κριστίν Λαγκάρντ, επειδή δεν θέλει πλέον να παραμένει σιωπηλή.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, που θα αποχωρήσει στις 7 Φεβρουαρίου 2027, περίπου εννέα μήνες πριν λήξει η θητεία της, ανέφερε την Πέμπτη ότι η ουδετερότητα που αναμένεται από τους κεντρικούς τραπεζίτες, την οποία χαρακτήρισε «το τίμημα της ανεξαρτησίας τους», δεν είναι πια κάτι που μπορεί να αποδεχθεί.
«Δεν νομίζω ότι μπορώ να παραμείνω ουδέτερη», είπε σε δημοσιογράφους στη Φρανκφούρτη.
«Με ενδιαφέρει η αλήθεια, και βλέπω ότι η αλήθεια πολύ συχνά πλήττεται, διαψεύδεται από διαστρεβλώσεις», πρόσθεσε.
Δεν ήταν η μόνη έκπληξη του απογεύματος.
Λίγες στιγμές μετά την απόφαση της ΕΚΤ να αφήσει αμετάβλητα τα βασικά επιτόκια, με το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5%, η Λαγκάρντ αποκάλυψε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είχαν συζητήσει σοβαρά το ενδεχόμενο να τα αυξήσουν.
Η απόφαση για διατήρηση των επιτοκίων ήταν ομόφωνη, είπε. Αλλά το μήνυμά της προς τις αγορές ήταν ότι η παύση μπορεί να διαρκέσει μόνο έως τον Δεκέμβριο.
Γιατί η ΕΚΤ έφτασε κοντά σε νέα αύξηση;
Δύο πράγματα έχουν αλλάξει από τις τελευταίες προβλέψεις της ΕΚΤ τον Σεπτέμβριο, εξήγησε η Λαγκάρντ.
Το πρώτο είναι η ενέργεια.
Οι τιμές της βενζίνης, του ντίζελ και του φυσικού αερίου συνεχίζουν να αυξάνονται, ενώ τα περιθώρια διύλισης παραμένουν υψηλά. Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη ανέβηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, με τις τιμές της ενέργειας να είναι αυξημένες κατά 18,9% σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Το δεύτερο είναι το κόστος του μακροπρόθεσμου δανεισμού.
Η Λαγκάρντ είπε ότι η μέση απόδοση των 10ετών κρατικών ομολόγων στην ευρωζώνη έχει αυξηθεί κατά περίπου 35 μονάδες βάσης από την ημερομηνία κλεισίματος για τις προβλέψεις του Σεπτεμβρίου.
Η άνοδος αυτή έχει σημασία, επειδή αναλαμβάνει μέρος του έργου της κεντρικής τράπεζας. Όταν κυβερνήσεις και επιχειρήσεις πληρώνουν περισσότερο για να δανειστούν σε ορίζοντα δεκαετίας, ακριβαίνουν και τα στεγαστικά και τα επιχειρηματικά δάνεια, και η δαπάνη επιβραδύνεται. Τα επιτόκια στεγαστικών έχουν ήδη ανέβει στο 3,8% τον Αύγουστο από 3,5% τον Ιούλιο, ενώ οι τράπεζες σκλήρυναν τα κριτήρια δανεισμού προς τις επιχειρήσεις στο τρίτο τρίμηνο.
«Αν συνδυάσει κανείς αυτούς τους δύο παράγοντες, στην πραγματικότητα, το Διοικητικό Συμβούλιο συζήτησε αν ήταν σκόπιμη μια αύξηση», είπε η Λαγκάρντ.
Τελικά, το συμβούλιο έκρινε ότι βρισκόταν «σε αρκετά καλή θέση, σε αυτή τη φάση, ώστε να κρατήσει» και ότι μια «μετρημένη προσέγγιση» παραμένει κατάλληλη.
Είναι πλέον στο τραπέζι μια αύξηση τον Δεκέμβριο;
Η Λαγκάρντ επανέλαβε τη συνήθη γραμμή της ΕΚΤ, ότι αποφασίζει «συνάντηση με συνάντηση» και δεν προδιαγράφει εκ των προτέρων κάποια πορεία.
Όμως αυτή τη φορά πήγε πέρα από τα συνηθισμένα.
Παρέθεσε τα στοιχεία που θα λάβει η τράπεζα πριν από τη συνεδρίαση του Δεκεμβρίου, από δύο ακόμη ενδείξεις για τον πληθωρισμό έως τα δεδομένα ανάπτυξης και μισθών για το τρίτο τρίμηνο, και είπε ότι αυτά τα νούμερα θα αντιπαραβληθούν με τη σημερινή αξιολόγηση.
«Εκτός αν υπάρξουν μείζονες εξελίξεις, η κατεύθυνση της πορείας είναι αρκετά σαφής για όλους μας», είπε.
Πρόσθεσε ότι ο υποκείμενος πληθωρισμός, που αφαιρεί τις ευμετάβλητες συνιστώσες όπως η ενέργεια και τα τρόφιμα, θα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.
Τι είπε η Λαγκάρντ για την άνοδο των γαλλικών αποδόσεων;
Η Γαλλία ήταν ο «ελέφαντας στο δωμάτιο».
Το κόστος δανεισμού της χώρας σε ορίζοντα 10 ετών ξεπέρασε το 5% την περασμένη εβδομάδα, για πρώτη φορά από το 2002, και το περιθώριο έναντι των αποδόσεων των γερμανικών ομολόγων Bund έχει διευρυνθεί απότομα.
Το απόγευμα της Πέμπτης, η απόδοση του γαλλικού 10ετούς υποχώρησε γύρω στο 4,88%, μειωμένη κατά περίπου 3,5 μονάδες βάσης μέσα στην ημέρα. Παρ’ όλα αυτά, παρέμενε περίπου 154 μονάδες βάσης πάνω από το γερμανικό και περίπου 40 μονάδες βάσης πάνω από το ιταλικό, μιας χώρας που εδώ και χρόνια θεωρείται ο αδύναμος κρίκος της ευρωζώνης όσον αφορά το δημόσιο χρέος.
Κι όμως, η Λαγκάρντ απέφυγε να κατονομάσει ευθέως τη Γαλλία.
Είπε ότι η άνοδος στις μακροπρόθεσμες αποδόσεις είναι παγκόσμιο φαινόμενο, που τροφοδοτείται από τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό, την αναμενόμενη πορεία των επιτοκίων και το κύμα ομολόγων που εκδίδουν μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, δανειζόμενες για να χτίσουν κέντρα δεδομένων.
Ήταν όμως σαφής ότι οι χώρες με υψηλό χρέος αντιμετωπίζουν μια ιδιαίτερη πρόκληση.
Πρέπει, είπε, να προγραμματίσουν με βάση τα επιτόκια που «πιθανότατα θα παραμείνουν υψηλότερα για ένα χρονικό διάστημα» και να κρατήσουν τους προϋπολογισμούς τους εντός των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.
Σε ερώτηση αν η ΕΚΤ παρακολουθεί τον κίνδυνο μετάδοσης σε άλλες χώρες, η Λαγκάρντ υιοθέτησε πιο αποφασιστικό τόνο.
«Αν οι εξελίξεις στις αγορές απειλήσουν την ομαλή μετάδοση της νομισματικής μας πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων αδικαιολόγητων και άτακτων κινήσεων της αγοράς, διαθέτουμε εργαλεία για να ανταποκριθούμε», είπε.
Με άλλα λόγια, η ΕΚΤ είναι έτοιμη να παρέμβει, αν η αναταραχή στις αγορές κρατικών ομολόγων γίνει τόσο σοβαρή ώστε να εμποδίσει τις αποφάσεις της για τα επιτόκια να φτάνουν σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, όπως προβλέπεται.
Όταν άλλος δημοσιογράφος έθεσε το ενδεχόμενο μιας νέας κρίσης του ευρώ, η Λαγκάρντ δεν μπήκε στη σύγκριση. «Θα υπάρξουν εξελίξεις, προφανώς, αλλά αυτό δεν πρόκειται να μας αποθαρρύνει», είπε.
Η ΕΚΤ έχει παρέμβει και στο παρελθόν, αγοράζοντας ομόλογα χωρών της ευρωζώνης που δοκιμάζονταν κατά την κρίση χρέους που ξεκίνησε το 2010 και ξανά στη διάρκεια της πανδημίας, ενώ το Εργαλείο Προστασίας Μετάδοσης (Transmission Protection Instrument - TPI) του 2022 δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ.
Η Oxford Economics δεν αναμένει να ενεργοποιηθεί σύντομα.
Στο βασικό της σενάριο, η διαφορά μεταξύ γαλλικών και γερμανικών αποδόσεων προσεγγίζει τις 200 μονάδες βάσης μέχρι τις προεδρικές εκλογές της ερχόμενης άνοιξης. Ο Λέο Μπαράνκου, ανώτερος οικονομολόγος της εταιρείας, ανέφερε σε σημείωμά του ότι υπάρχει «μάλλον κάποιο περιθώριο» ανάμεσα σε αυτό το σενάριο «και μια πραγματική κρίση χρέους».
Τι ακολουθεί;
Η Λαγκάρντ είπε ότι η θητεία της θα έληγε ούτως ή άλλως τον Οκτώβριο του 2027.
Η αποχώρηση τον Φεβρουάριο, εξήγησε, της επιστρέφει την ελευθερία να μιλά και να δρα σε θέματα πέρα από τη νομισματική πολιτική.
Μετά από περισσότερα από 20 χρόνια στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και στην ΕΚΤ, πρόσθεσε, υπάρχουν πράγματα που αισθάνεται ότι πρέπει να πει. «Το αν ο κόσμος θα ακούσει ή όχι είναι άλλη ιστορία».
Αρνήθηκε να πει αν θα στηρίξει κάποιον υποψήφιο στις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας την επόμενη άνοιξη ή ποια δουλειά θα αναλάβει στη συνέχεια.
Σε ό,τι αφορά τη διαδοχή, επέμεινε ότι θα υπάρξει «τέλεια συνέχεια στη λειτουργία».
«Το ίδρυμα είναι στιβαρό, δυνατό σαν βράχος», είπε.
Δεν είναι όμως όλοι τόσο ήρεμοι για τον χρονισμό της αποχώρησης.
«Ο χρονισμός για την ΕΚΤ απέχει πολύ από το ιδανικό», ανέφερε σε σχόλιο μέσω email ο Μάθιου Ράιαν, επικεφαλής στρατηγικής αγοράς στην εταιρεία χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών Ebury, επισημαίνοντας τον πληθωρισμό πολύ πάνω από τον στόχο και τη γαλλογερμανική διαφορά αποδόσεων στο ευρύτερο σημείο της από το 2011.
Ο Ράιαν θεωρεί τον πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας Κλάας Κνοτ και τον επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (Bank for International Settlements - BIS) Πάμπλο Ερνάντες δε Κος ως τα φαβορί.
«Η Τράπεζα αποφάσισε προς το παρόν να μεταθέσει την απόφαση για αργότερα, αλλά μια αύξηση κατά ένα τέταρτο της μονάδας φαίνεται ολοένα και πιο πιθανή στη συνεδρίαση του Δεκεμβρίου», ανέφερε ο Τζο Νέλις, επικεφαλής οικονομικής έρευνας στην εταιρεία λογιστικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών MHA.
Η Λαγκάρντ θα προεδρεύσει σε δύο ακόμη συνεδριάσεις της ΕΚΤ, τον Δεκέμβριο και τον Φεβρουάριο. Η πρώτη ίσως φέρει την αύξηση που η τράπεζα συζήτησε αυτή την εβδομάδα.
Το τι θα συμβεί μετά από αυτό είναι πολύ λιγότερο σαφές, καθώς ακόμη κανείς δεν γνωρίζει ποιος θα τη διαδεχθεί όταν αποχωρήσει.
Μέχρι να αναδειχθεί ένα όνομα, αυτή η αβεβαιότητα θα βαραίνει και τις αγορές. Οι επενδυτές «θα συναλλάσσονται πλέον εν μέρει με βάση φήμες για τη νέα ηγεσία της ΕΚΤ το επόμενο έτος, παράλληλα με τα οικονομικά στοιχεία», ανέφερε σε σημείωμά του ο Κλάους Βίστεσεν της Pantheon Macroeconomics.