Οι τιμές των κατοικιών εκτοξεύονται σε όλη την Ευρώπη καθώς η προσφορά δεν καλύπτει τη ζήτηση. Με τριήμερες διαδηλώσεις που ξεκινούν την Παρασκευή, οι κυβερνήσεις πιέζονται να κάνουν τη στέγαση πιο προσιτή
Σχεδόν 70% έχουν εκτιναχθεί οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ από το 2015, ενώ τα ενοίκια έχουν αυξηθεί κατά 25%, ξεπερνώντας κατά πολύ την άνοδο των εισοδημάτων, σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία του μπλοκ, τη Eurostat.
Οι μεγαλύτερες αυξήσεις στα κόστη στέγασης καταγράφονται στην Πορτογαλία, ενώ ακολουθεί η Ολλανδία.
Η εκτίναξη του κόστους στέγασης έχει τροφοδοτήσει ένα κύμα διαδηλώσεων σε όλη την Ευρώπη. Συλλογικότητες για το δικαίωμα στη στέγη και συνδικάτα από τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο, την Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα έχουν καλέσει σε τριήμερη συντονισμένη κινητοποίηση από την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου. Ζητούν από τις κυβερνήσεις να εγγυηθούν το δικαίωμα στη στέγη και να μειώσουν το κόστος στέγασης, τροφίμων και ενέργειας.
Σε όλη την Ευρώπη, οι κυβερνήσεις έχουν ανακοινώσει μέτρα που κυμαίνονται από πλαφόν στα ενοίκια και αυστηρότερους κανόνες για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις μέχρι σχέδια για την κατασκευή περισσότερων προσιτών κατοικιών, καθώς οι αυξανόμενες τιμές και η έλλειψη σπιτιών πιέζουν ενοικιαστές και αγοραστές.
Ακολουθεί μια επισκόπηση των μέτρων που λαμβάνονται για την ελάφρυνση του βάρους.
Ισπανία
Η έξωση της 87χρονης Μαρίκαρμεν Αμπασκάλ από το σπίτι όπου ζούσε μια ζωή, τον Σεπτέμβριο, προκάλεσε εθνική κατακραυγή που οδήγησε το κοινοβούλιο να εγκρίνει νέους νόμους περιορίζοντας τις εξώσεις και την κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων.
Οι βουλευτές όμως απέρριψαν την αυτόματη ανανέωση των συμβάσεων μίσθωσης, βασικό αίτημα των διαδηλωτών, ενώ το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις, έχει δεσμευτεί να καταργήσει τα μέτρα αν αναλάβει την εξουσία μετά τις γενικές εκλογές της 29ης Νοεμβρίου.
Η αριστερή κυβέρνηση είχε ήδη θεσπίσει το 2023 νόμο που προβλέπει περισσότερη κοινωνική κατοικία και ελέγχους στα ενοίκια σε περιοχές όπου η στεγαστική κρίση είναι πιο οξεία.
Ωστόσο μέχρι στιγμής τα μέτρα εφαρμόζονται μόνο σποραδικά.
Η Βαρκελώνη, μία από τις πιο επισκέψιμες πόλεις της Ευρώπης, έχει δεσμευτεί να φέρει περισσότερα διαμερίσματα στην αγορά, μη ανανεώνοντας περίπου 10.000 άδειες για τουριστικές μισθώσεις στην πλατφόρμα Airbnb και σε άλλες ιστοσελίδες.
Πορτογαλία
Η κεντροδεξιά κυβέρνηση του πρωθυπουργού Λουίς Μοντένεγκρο έχει επικεντρωθεί σε φορολογικά μέτρα ώστε να ενθαρρύνει τους ιδιοκτήτες να διαθέσουν τα σπίτια ή τα διαμερίσματά τους στην αγορά ενοικίων.
Έχει επίσης αυξήσει τους φόρους στις αγορές ακινήτων από μη κατοίκους.
Τον Σεπτέμβριο όμως, οι βουλευτές ενέκριναν μια αναμόρφωση της αγοράς ενοικίων που διευκολύνει και επιταχύνει τις εξώσεις ενοικιαστών που δεν πληρώνουν, πυροδοτώντας ένα κύμα διαδηλώσεων.
Η Ολλανδία
Η κυβέρνηση σε μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες χώρες της Ευρώπης επέβαλε πλαφόν στα ενοίκια για πολλές ιδιωτικές κατοικίες.
Πολλοί ιδιοκτήτες όμως προτίμησαν να πουλήσουν, με αποτέλεσμα να μειωθεί ο αριθμός των σπιτιών διαθέσιμων προς ενοικίαση, ενώ τα ενοίκια για ακίνητα εκτός πλαφόν συνέχισαν να αυξάνονται.
Νωρίτερα φέτος, η κυβέρνηση ανακοίνωσε νέα μέτρα με στόχο την επιτάχυνση της κατασκευής κατοικιών, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι τα δύο τρίτα των νέων σπιτιών θα παραμένουν προσιτά για αγοραστές και ενοικιαστές.
Γαλλία
Από το 2023, η κεντρώα κυβέρνηση έχει υποσχεθεί ένα «σοκ προσφοράς» με μέτρα που ενθαρρύνουν την κατασκευή νέων κατοικιών και φέρνουν περισσότερα σπίτια στην αγορά ενοικίων, μεταξύ άλλων με χαλάρωση περιβαλλοντικών κανόνων.
Ένα νομοσχέδιο που συζητείται αυτή τη στιγμή στο κοινοβούλιο θα χαλαρώσει τους κανόνες που υποχρεώνουν τους ιδιοκτήτες να βελτιώσουν τη μόνωση ενεργειακά προβληματικών κατοικιών πριν μπορέσουν να τις ενοικιάσουν.
Η άκρα δεξιά ζητά οι κανόνες για τη μόνωση να καταργηθούν πλήρως.
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης απλούστευση των κανόνων για την ανέγερση κατοικιών και μεγαλύτερες φορολογικές ελαφρύνσεις για ιδιώτες ιδιοκτήτες που νοικιάζουν.
Γερμανία
Η έλλειψη προσιτών ενοικιαζόμενων κατοικιών στη Γερμανία έχει οδηγήσει σε αναβίωση των στεγαστικών συνεταιρισμών, ενώσεων ιδιοκτησίας των μελών που προσφέρουν εναλλακτική λύση τόσο στην ενοικίαση όσο και στην ιδιοκατοίκηση.
Οι κάτοικοι αγοράζουν μερίδια στον συνεταιρισμό, ο οποίος κατέχει και διαχειρίζεται τα ακίνητα, και πληρώνουν εισφορές για τα διαμερίσματά τους, συμβάλλοντας στη συγκράτηση του κόστους και στην προστασία των ενοικιαστών από κερδοσκοπία.
Οι συνεταιρισμοί διαχειρίζονται πλέον περίπου το 10% του συνόλου των ενοικιαζόμενων κατοικιών στη Γερμανία.
Από το 2010, τα ενοίκια σε νέες μισθώσεις έχουν ανώτατο όριο σε περιοχές όπου οι στεγαστικές αγορές είναι πιο πιεσμένες, κάτι που έχει συγκρατήσει τις τιμές αλλά έχει οδηγήσει σε μείωση της κατασκευής νέων κατοικιών.
Το αριστερό κόμμα Ντι Λίνκε έκανε τη στεγαστική κρίση στο Βερολίνο κεντρικό σύνθημα στις πρόσφατες τοπικές εκλογές, υποσχόμενο να απαλλοτριώσει δεκάδες χιλιάδες διαμερίσματα που ανήκουν σε εταιρικούς ιδιοκτήτες, κίνηση την οποία η κεντρική κυβέρνηση προσπαθεί να μπλοκάρει.
Βρετανία
Η κυβέρνηση των Εργατικών επιδιώκει να αυξήσει την προσφορά δημιουργώντας 300.000 κοινωνικές κατοικίες, παρέχοντας παράλληλα οικονομική στήριξη σε όσους αγοράζουν σπίτι για πρώτη φορά.
Έχει επίσης απαγορεύσει τις εξώσεις χωρίς υπαιτιότητα του ενοικιαστή και έχει περιορίσει τις αυξήσεις ενοικίων σε μία φορά τον χρόνο.
Ωστόσο, τα υψηλά επιτόκια, μαζί με φορολογικές και ρυθμιστικές επιβαρύνσεις, συνεχίζουν να περιορίζουν την κατασκευή νέων κατοικιών που είναι απαραίτητες για την άμβλυνση της χρόνιας έλλειψης.
Ιταλία
Οι διαδηλώσεις οδήγησαν την κυβέρνηση της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι να μειώσει τους φόρους στα εισοδήματα από ενοίκια, κίνηση που αποσκοπεί στο να ενθαρρύνει περισσότερους ιδιοκτήτες να βγάλουν σπίτια και διαμερίσματα στην αγορά.
Σχεδιάζει να διαθέσει περίπου 100.000 ακόμη κατοικίες μέσα στα επόμενα 10 χρόνια, είτε με την ανακαίνιση υφιστάμενης κοινωνικής κατοικίας είτε με την ανέγερση νέων σπιτιών, απλοποιώντας παράλληλα τις διοικητικές διαδικασίες.
Ελλάδα
Οι αρχές έχουν εστιάσει στον περιορισμό της έκρηξης των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε έναν από τους κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς της Ευρώπης, ιδίως σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Η κυβέρνηση έχει επίσης περιορίσει το πρόγραμμα «χρυσή βίζα» για αλλοδαπούς που αγοράζουν ακίνητα, το οποίο, όπως υποστηρίζουν οι επικριτές του, έχει αποσύρει κατοικίες από την αγορά για τους Έλληνες.
Επιδότηση προσφέρει στεγαστικά δάνεια με χαμηλότερο επιτόκιο σε όσους αγοράζουν σπίτι για πρώτη φορά, ενώ δημόσιοι πόροι είναι διαθέσιμοι και για ιδιοκτήτες που δεσμεύονται σε μακροχρόνιες μισθώσεις μετά την ανακαίνιση των ακινήτων τους.