Μια εβδομάδα πριν από την απονομή των βραβείων του Grand Prix d'Horlogerie de Genève, το Euronews Culture συνάντησε τον Wei Koh, ιδρυτή του μέσου Revolution και, για πρώτη φορά, πρόεδρο της κριτικής επιτροπής των «Όσκαρ της ωρολογοποιίας»
Με λευκό T-shirt, εμφανή τατουάζ και μεγάλα γυαλιά ηλίου, ο Γουέι Κο ανοίγει δρόμο μέσα στο πλήθος για να μας χαιρετήσει στον αποπνικτικό καύσωνα του περιπτέρου των Geneva Watch Days, όπου δεκάδες οίκοι υψηλής ωρολογοποιίας έχουν συγκεντρωθεί για να παρουσιάσουν τις τελευταίες τους κυκλοφορίες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Έι φίλε, τι γίνεται;», μας ρωτά. Πίσω από αυτή την απίστευτα χαλαρή ενέργεια, ετοιμάζεται για πρώτη φορά να προεδρεύσει της κριτικής επιτροπής του πιο σημαντικού διαγωνισμού της πολυτελούς ωρολογοποιίας, του Grand Prix d'Horlogerie de Genève (GPHG).
Φέτος, 84 υποψήφια ρολόγια διεκδικούν 19 βραβεία, ανάμεσά τους και το περιζήτητο Aiguille d'Or, που απονέμεται κάθε χρόνο από το 2001 στο μοναδικό, πιο αξιοσημείωτο ρολόι της χρονιάς. Η τελετή απονομής για το 2026 θα πραγματοποιηθεί στις 7 Νοεμβρίου στη Γενεύη.
«Η δημιουργικότητα είναι εξαιρετική φέτος. Υπάρχουν ρολόγια εκτελεσμένα με τέτοιο επίπεδο λεπτότητας που, αν αγαπάς τα ρολόγια, σε κάνουν να θέλεις να κλάψεις», υπόσχεται ο 54χρονος Σιγκαπουριανός.
Τι αναζητά πραγματικά η κριτική επιτροπή;
Ο τελικός κατάλογος των 84 ρολογιών που παραμένουν στην κούρσα δημοσιεύτηκε στις αρχές Σεπτεμβρίου. Τα περισσότερα είναι πραγματικά επιτεύγματα τεχνικής δεξιοτεχνίας, που συχνά παράγονται σε ελάχιστα κομμάτια από μικρά, σχεδόν άγνωστα εργαστήρια που οι περισσότεροι εκτός του κλάδου δεν έχουν ποτέ ακούσει.
Τι όμως κάνει ένα ρολόι καλύτερο από ένα άλλο; «Νομίζω η μοναδικότητα, σωστά; Μια φωνή που είναι πραγματικά ξεχωριστή», λέει ο Κο. «Θυμήσου την πρώτη φορά που άκουσες τον Τζον Κολτρέιν, ή τον Μάιλς Ντέιβις, ή τον Τουπάκ. Ακόμη κι αν αυτός ο άνθρωπος ήταν σχετικά νέος, πρόσφερε μια θεμελιώδη συμβολή στη μουσική. Το ίδιο ισχύει και για τα ρολόγια».
Δανείζεται μια φράση από τον θρύλο της ωρολογοποιίας Φρανσουά-Πολ Ζουρν, ο οποίος κάποτε περιέγραψε την τέχνη ως έναν συνεχόμενο τοίχο. «Αν θέλεις να μπεις σε αυτό το métier, η αποστολή σου είναι να προσθέσεις τουλάχιστον ένα τούβλο, μια ζωτικής σημασίας συμβολή», εξηγεί ο Κο. «Αυτό ακριβώς αναζητούμε».
Η τεχνογνωσία της μηχανικής ωρολογοποιίας, που συχνά χαρακτηρίζεται ως η 12η τέχνη, βρίσκεται από τον Δεκέμβριο του 2020 στον κατάλογο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Ουνέσκο.
Ανάμεσα στους φετινούς διεκδικητές, ο Κο αναφέρει το πρώτο grand sonnerie στην ιστορία, ικανό να παίζει δύο διαφορετικές μελωδίες για τα χτυπήματα του τετάρτου της ώρας, ένα ρολόι που αναβιώνει μια τεχνική του τροχού ισορροπίας ηλικίας ενός αιώνα, η οποία θεωρούνταν χαμένη στην ιστορία, και έναν χρονογράφο που επανεφευρίσκει τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούμε σωματικά με αυτή την πολύπλοκη λειτουργία συνολικά.
Κεκλεισμένων των θυρών
Το να επιλέξεις ποιο ρολόι αξίζει τις κορυφαίες τιμές δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Η 24μελής κριτική επιτροπή θα συνεδριάσει κεκλεισμένων των θυρών στις αρχές Νοεμβρίου στη Γενεύη, λίγες μόλις ημέρες πριν από την τελετή, για να εξετάσει από κοντά και τα 84 υποψήφια ρολόγια, να συζητήσει και να ψηφίσει με μυστική ψηφοφορία.
«Λειτουργούμε λίγο με βάση την τιμή μας, οπότε δεν μιλάμε και πολύ για όσα συμβαίνουν κεκλεισμένων των θυρών», λέει ο Κο, αν και σπεύδει να πιστώσει στον προκάτοχό του, τον Νικ Φόουκς, τη διαμόρφωση του κλίματος: αυστηρή ανταλλαγή απόψεων, πραγματικές διαφωνίες, ανοιχτός διάλογος.
«Ο Νικ πάντα πίστευε στη συζήτηση», θυμάται ο Κο, που υπήρξε μέλος της κριτικής επιτροπής στις προηγούμενες διοργανώσεις. «Υπάρχουν στιγμές πραγματικά μοναδικές, που λες, ουάου, μόλις είχα μια αποκάλυψη. Κάποιος το εξήγησε τόσο καλά που άλλαξε εντελώς την άποψή μου για ένα συγκεκριμένο ρολόι».
Ο Γουέι Κο έχτισε τη φήμη του με τον δύσκολο τρόπο. Το 2005 μοίραζε περιοδικά στο Baselworld. Είκοσι ένα χρόνια και μια ακμάζουσα εταιρεία μέσων επικοινωνίας αργότερα, είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ονόματα στον χώρο και παραγωγός του «Man of the Hour», μιας από τις πρώτες σειρές ντοκιμαντέρ αφιερωμένες στην ωρολογοποιία.
«Αυτό που έμαθα όλα αυτά τα χρόνια είναι ότι αυτή η βιομηχανία είναι αξιοκρατία», λέει. «Αν επιδιώκεις την αριστεία, αν είσαι συνεπής και έντιμος στην προσπάθειά σου, θα πετύχεις. Αλλά αυτό που ανταμείβει πραγματικά η βιομηχανία είναι όταν προσπαθείς να συμβάλεις ουσιαστικά στην επιβίωσή της, προστατεύοντας τις αρχές της».
Η αγορά πολυτελών ρολογιών έχει φτάσει σε ιστορικά υψηλά την τελευταία δεκαετία. Είναι το αποτέλεσμα ενός προσεκτικού ισορροπήματος ανάμεσα στον σεβασμό της κληρονομιάς και την ώθηση της τεχνικής καινοτομίας. Στην αίθουσα έκθεσης των Geneva Watch Days, αιώνιες πολύπλοκες μηχανικές λειτουργίες συνυπάρχουν με υλικά αιχμής.
Μια βιομηχανία σε κίνηση
Η φετινή διοργάνωση του GPHG συνοδεύεται από ουσιαστικές αλλαγές: οι παλιές κατηγορίες «ανδρικών» και «γυναικείων» ρολογιών καταργήθηκαν, υπέρ νέων κατηγοριών που βασίζονται σε τεχνικά κριτήρια. Στις 7 Οκτωβρίου, λέμε «αντίο» στα γαλλικά, καθώς η τελετή θα διεξαχθεί στα αγγλικά για πρώτη φορά. Μια αλλαγή που αντανακλά κάτι για το οποίο ο Κο αγωνίζεται εδώ και δύο δεκαετίες.
«Η βασική ιδέα με το Revolution ήταν να αναδείξουμε την ιδρυτική ηθική και τις αρχές της ωρολογοποιίας, συνδέοντάς τες με πολύ ευρύτερο κοινό», λέει. «Για να επιβιώσει αυτή η τέχνη, αυτή η βιομηχανία, πρέπει να συνεχίσουμε να μεγαλώνουμε το κοινό και να φέρνουμε την επόμενη γενιά».
Η ανανεωμένη εμμονή με τα μηχανικά ρολόγια μπορεί να φαίνεται παράξενη στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Ο Κο υποστηρίζει ότι είναι πιο επίκαιρα από ποτέ και κάνει λόγο για «ολιγάρχες της τεχνολογίας και της ΤΝ, τους ανθρώπους που έχτισαν τον υπερ-ψηφιοποιημένο κόσμο στον οποίο ζούμε σήμερα και έχουν γίνει τεράστιοι συλλέκτες ρολογιών».
Το πιο γνωστό παράδειγμα είναι ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ, διευθύνων σύμβουλος της Meta, ο οποίος έχει θεαθεί να φορά ρολόγια υψηλής ανεξάρτητης ωρολογοποιίας, από Patek Philippe μέχρι F.P. Journe, H. Moser & Cie. και De Bethune.
«Νομίζω ότι συμβαίνει επειδή ένα μηχανικό ρολόι είναι το αντίθετο από οτιδήποτε εφήμερο. Σε ξεπερνά ως διάρκεια ζωής. Παίρνει μόνο την ενέργεια που του δίνεις, κουρδίζοντάς το ή φορώντας το. Υπάρχει κάτι μαγικό σε αυτό».
Ο Γουέι Κο κρατά την καλύτερη φράση για το τέλος: «Η ωρολογοποιία μού έδωσε τα πάντα: μια δουλειά και τις φιλίες μου, που είναι απίστευτα διεθνείς. Γιατί η ωρολογοποιία υπερβαίνει το από πού είσαι, την ηλικία σου, τη θρησκεία σου, ακόμη και τη γλώσσα σου. Τη βρίσκω ως αυτή την απίστευτη δύναμη που μας ενώνει». Στον κόσμο στον οποίο ζούμε σήμερα, υπονοεί, αυτό μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία από ποτέ.
Οι νικητές του GPHG 2026 θα ανακοινωθούν στο Bâtiment des Forces Motrices στη Γενεύη το Σάββατο, 7 Νοεμβρίου, και θα μεταδοθούν ζωντανά από το Euronews Culture και το gphg.org.