Έκτακτη είδηση

Μηχανή «βλέπει» πιο πολλά κι από το μάτι

Μηχανή «βλέπει» πιο πολλά κι από το μάτι
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Σε εξαιρετικά ασυνήθιστα μέρη, μια στρατιά από μικρές φορητές συσκευές ανιχνεύει ό, τι δεν μπορούμε να δούμε με γυμνό μάτι.

Αυτά τα εργαλεία αποδεικνύουν πως μπορούμε να προφυλαχθούμε και να προβλέψουμε το μέλλον, χωρίς να συμβουλευόμαστε κρυστάλλινες σφαίρες.

Σε ένα εργοτάξιο στην Αγγλία, οι εργαζόμενοι δεν είναι μόνοι ανάμεσα στα χαλάσματα.
Οι ερευνητές έχουν εγκαταστήσει ένα μικρό κουτί και έναν υπολογιστή. Βρίσκονται εδώ για να κυνηγήσουν έναν φοβερό εχθρό που δεν μυρίζει και δεν μπορούμε να δούμε. Το όνομα του είναι αμίαντος.

«Πρόκειται για έναν ανιχνευτή αμιάντου. Αυτή τη στιγμή είναι συνδεδεμένος σε έναν φορητό υπολογιστή, που καταγράφει και επεξεργάζεται όλα τα δεδομένα. Στην οθόνη εμφανίζονται τα σωματίδια του κάθε αντικειμένου που περνάει μέσα από το όργανο. Εδώ είναι αρκετά σκονισμένα, αλλά πρόκειται για τυχαία σκόνη και όχι για ίνες. Γι αυτό και δεν βλέπουμε ίνες αμιάντου εδώ. Η συσκευή λειτουργεί φέρνοντας τον αέρα από την εσοχή σε ένα θάλαμο, όπου το σωματίδιο φωτίζεται για πρώτη φορά από ένα λέιζερ και στη συνέχεια σκανάρεται. Αμέσως μετά το σωματίδιο απομονώνεται και εκτίθεται σε ένα μαγνητικό πεδίο. Εάν το σωματίδιο περιέχει ίνες αμιάντου, τότε θα περιστραφεί μόλις εκτεθεί σε αυτό το μαγνητικό πεδίο» υποστηρίζει ο Κρίς Στοπφοτντ, φυσικός στο πανεπιστήμιο του Hertfordshire.

Οι ίνες αμιάντου περιστρέφονται μόλις εκτεθούν σε μαγνητικά πεδία. Οι ερευνητές στηρίχτηκαν σε αυτή την αντίδραση και χρησιμοποίησαν ακτίνες λέιζερ για να αναπτύξουν τη συσκευή τους.

«Αυτή η ίνα είναι περίπου 1.000 φορές μεγαλύτερη από μια ίνα αμιάντου. Αλλά, όταν σκανάρεται με ακτίνες λέιζερ, φωτίζεται ακριβώς όπως και οι ίνες αμιάντου. Έτσι μπορούμε να κάνουμε τις παρατηρήσεις μας» υποστηρίζει ο Κρίς Στοπφοτντ, φυσικός στο πανεπιστήμιο του Hertfordshire.

Οι επιστήμονες χρειάστηκε να δουλέψουν ακόμα και με ίνες αμιάντου. Κάτι τέτοιο θα ήταν αδιανόητο πριν από κάποια χρόνια.

Όμως πια οι τεχνολογικές εξελίξεις το επιτρέπουν. Αυτή η συσκευή παράγεται σήμερα για ακόμη έναν λόγο.

«Το υψηλό κόστος φταίει που δεν είχαμε μια τέτοια συσκευή μέχρι σήμερα. Τα λέιζερ και οι υπολογιστές ήταν πολύ ακριβά. Έτσι, οι ερευνητές δεν μπορούσαν να κατασκευάσουν κάτι φθηνό. Ήταν δύσκολο να δημιουργήσουν μια φορητή συσκευή που κάποιος θα μπορούσε να μεταφέρει στον τόπο εργασίας του. Όμως πια τα λέιζερ είναι φθηνά, ενώ και οι τιμές των υπολογιστών έχουν υποχωρήσει» υποστηρίζει ο Κρίς Στοπφοτντ, φυσικός στο πανεπιστήμιο του Hertfordshire.

Οι επιστήμονες είναι βέβαιοι πως η έρευνα τους αποδίδει καρπούς. Έχουν όμως πολύ δουλειά ακόμα.

«Το επόμενο βήμα είναι να αφαιρέσουμε αυτό τον φορητό υπολογιστή και να ενσωματώσουμε έναν ηλεκτρονικό μηχανισμό που θα κάνει την ανάλυση των δεδομένων. Μετά από αυτό, θέλουμε να αυξήσουμε την ροή του αέρα, έτσι ώστε να βλέπουμε περισσότερα σωματίδια ανά δευτερόλεπτο. Έτσι θα αναλύουμε μεγαλύτερο ποσοστό αέρα μέσα σε ένα δωμάτιο και σαφώς πιο γρήγορα» υποστηρίζει ο Κρίς Στοπφοτντ, φυσικός στο πανεπιστήμιο του Hertfordshire.

«Έχουμε στο μυαλό μας την δημιουργία ενός ανιχνευτή χεριού. Πιστεύουμε ότι πρέπει ο εργάτης να φοράει στο χέρι αυτό το μηχάνημα, έτσι ώστε όταν εκείνος σκάβει το σύστημα να αναπνέει τον ίδιο αέρα.
Εάν ο αέρας δεν είναι καθαρός, ο ανιχνευτής θα ειδοποιήσει μέσω δόνησης και ήχου πως υπάρχει πρόβλημα. Μόνο μια ίνα αιωρούμενου αμίαντου απαιτείται να εισπνεύσει κανείς για να μολυνθεί και να βλάψει σοβαρά την υγεία του» υποστηρίζει ο Άλαν Άρτσερ, συντονιστής του «Alert Project».

Όμως η προσπάθεια να δούμε αυτό που δεν φαίνεται, δεν μας προφυλάσσει μόνο απο πιθανούς κινδύνους.

Αυτή η συσκευή μπορεί να βελτιώσει και την ποιότητα του κρασιού. Σε ένα κτήμα στην Πορτογαλία, μια διαφορετική συγκομιδή σταφυλιών βρίσκεται σε εξέλιξη Οι ερευνητές δοκιμάζουν μια μικρή συσκευή που ονομάζεται
«winepen».

«Πρόκειται για ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο. Μας επιτρέπει να ελέγξουμε την ωρίμανση των σταφυλιών μας, χωρίς όμως να βλάψουμε την σοδειά μας. Μπορούμε να μετρήσουμε γρήγορα και εύκολα τα επίπεδα του σακχάρου, την οξύτητα και τις πολυφαινόλες στο εσωτερικό των σταφυλιών . Η συσκευή διαθέτει ακόμη GPS και έτσι μπορεί να περπατήσουμε στον αμπελώνα μας και να κάνουμε όλες τις απαραίτητες μετρήσεις. Για μας είναι πολύ σημαντικό να ξέρουμε την ακριβή κατάσταση ων σταφυλιών μας» δήλωνει στην κάμερα του euronews η αγρονόμος Τερέσα Μάνσο.

Ουσιαστικά η συσκευή καταγράφει την αντίδραση των σταφυλιών στο φως. Τα στοιχεία που λαμβάνει αυτή η πένα φορτώνονται σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές που συνδέονται με μαθηματικά μοντέλα.

Μέτα την επεξεργασία συντάσσονται χάρτες που μπορούν επίσης να διαβαστούν σε φορητές συσκευές.

«Αυτός είναι ένας χάρτης που δείχνει την κατανομή των σακχάρων στα σταφύλια σε αυτό τον συγκεκριμένο αμπελώνα.
Η κλίμακα πηγαίνει από πράσινο σε κόκκινο. Στις περιοχές με πράσινο χρώμα, τα σταφύλια έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη. Στις περιοχές με κόκκινο χρώμα, τα σταφύλια έχουν περισσότερη ζάχαρη. Στη συγκεκριμένη περιοχή βλέπουμε ότι υπάρχουν λιγότερα σάκχαρα, οπότε ο αμπελουργός πρέπει να σκεφτεί και να αποφασίσει ποιο είναι το καλύτερο κρασί που μπορεί να φτιάξει εδώ. Όμως υπάρχει και μια περιοχή στον αμπελώνα με πολύ μεγαλύτερη συγκέντρωση σακχάρων. Εκεί ο αμπελουργός μπορεί να φτιάξει ένα άλλο κρασί, με περισσότερο αλκοόλ και πιο έντονη γεύση» υποστηρίζει ο βιοτεχνολόγος Ζοάο Μιγκελ Ενκαρνακάο.

Οι αμπελουργοί δηλώνουν ενθουσιασμένοι με αυτό το νέο εργαλείο.

«Με αυτό το εργαλείο δεν χάνουμε τον χρόνο μας. Μέχρι τώρα έπρεπε να παίρνουμε δείγματα σταφυλιών και να τα στέλνουμε για εργαστηριακή ανάλυση. Περιμέναμε για μέρες τα αποτελέσματα και χάναμε πολύτιμο χρόνο. Είναι μια πολύ αργή και επίπονη διαδικασία, όμως αποτελεί παρελθόν χάρη σε αυτό το εργαλείο. Τώρα έχουμε τα αποτελέσματα σε πραγματικό χρόνο και έτσι μπορούμε να φτιάξουμε καλύτερα το πρόγραμμα μας» υποστηρίζει ο ιδιοκτήτης του κτήματος Φαμπιάνο Βαράντας ντος Σάντος.

Η συσκευή αυτή είναι αποτέλεσμα της δουλειάς των ερευνητών που συμμετέχουν σε ερευνητικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τώρα οι επιστήμονες σχεδιάζουν να βελτιώσουν την τεχνολογία στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020», του νέου χρηματοδοτικού μέσου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στην Ευρώπη .

«Η συσκευή μπορεί να γίνει ακόμη καλύτερη. Στο μέλλον θέλουμε να προσαρμόζεται καλύτερα στο χέρι, ενώ προσπαθούμε να βελτιώσουμε τον αισθητήρα. Είναι οπτικός αισθητήρας και το φως μας δημιουργεί κάποια προβλήματα.
Πρέπει να βεβαιωθούμε ότι ο αισθητήρας εστιάζει στα σταφύλια. Θέλουμε να ελαχιστοποιήσουμε τις παρεμβολές που κάνει το φως στις μετρήσεις μας. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, ελπίζω πως σύντομα θα τα καταφέρουμε» σύμφωνα με τον αγρονόμο και συντονιστή του «Previvm project» Λουίς Μιγκέλ Φερντάντες.

Όμως αυτές οι μικρές συσκευές που μπορούν να δουν όσα δεν μπορεί το μάτι, δεν βοηθούν μόνο τους αμπελουργούς..

Μερικές φορές, η τεχνολογία μπορεί να αποτρέψει ακόμα και μια τροφική δηλητηρίαση. Σε ένα ινστιτούτο στη Γερμανία, ένας αρτοποιός
φτιάχνει παραδοσιακό ψωμί με δημητριακά.

Μερικά από τα σιτηρά εισάγονται από την Ινδία και την Κίνα. Στις συσκευασίες υπάρχουν ετικέτες που πιστοποιούν ότι αυτές οι χώρες συμμορφώνονται με την αυστηρή νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα φυτοφάρμακα.

Αλλά κάποιοι αρτοποιοί έχουν αμφιβολίες.

«Οι προμηθευτές μας εγγυώνται για την ποιότητα των σιτηρών μας. Δεν χρησιμοποιούν φυτοφάρμακα και είμαστε σίγουροι πως το 99% των σιτηρών που εισάγουμε είναι καθαρά. Βεβαίως θέλουμε να είμαστε 100% σίγουροι. Θέλουμε να ελέγχουμε μόνοι μας την ποιότητα των σιτηρών μας. Αυτό είναι πολύ σημαντικό» υποστηρίζει ο αρτοποιός Ρέινερ Στολζενμπέργκερ.

Γι ‘αυτό, οι ερευνητές έχουν αναπτύξει μια συσκευή που εντοπίζει αν τα δημητριακά έχουν φυτοφάρμακα.

Η συσκευή κατασκευάστηκε από Έλληνες επιστήμονες και βασίζεται σε πολύπλοκες βιολογικές και χημικές διεργασίες. Όμως οι ερευνητές λένε πως η χρήση του είναι πολύ απλή.

«Το σύστημα καταγράφει την αντίδραση μεταξύ αντισωμάτων και ζωντανών κυττάρων. Στη συνέχεια αυτά τα δεδομένα διαβιβάζονται ως ένα ηλεκτρονικό σήμα στο μηχάνημα, όπου και υποβάλλονται σε επεξεργασία. Στο τέλος παίρνουμε το αποτέλεσμα που δείχνει εάν το δείγμα είναι μολυσμένο ή όχι.
Το σύστημα έχει αναπτυχθεί με τέτοιο τρόπο, ώστε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να μπορούν να το προμηθευτούν.
Δεν χρειάζεται εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Στην πραγματικότητα, κάθε εργαζόμενος μιας τέτοιας επιχείρησης μπορεί να το χρησιμοποιήσει μετά από σύντομη εκπαίδευση» δηλώσε στην κάμερα του euronews ο Ζάνος – Ιστβαν Πετρούσαν, συντονιστής της έρευνας «Foodscan».

Τα δείγματα που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη δοκιμή δεν είχαν φυτοφάρμακα.
Οπότε ο αρτοποιός προχωρά κανονικά στην δουλειά του, ενώ δηλώνει πως θα αγόραζε μια τέτοια συσκευή.

«Για μας είναι πολύ σημαντικό γιατί θέλουμε να ελέγξουμε αν υπάρχουν κι άλλες τοξικές ουσίες ή μέταλλα στις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούμε. Θέλουμε να είμαστε απολύτως σίγουροι πως πουλάμε καθαρά προϊόντα στους πελάτες μας» υποστηρίζει ο αρτοποιός Ρέινερ Στολζενμπέργκερ.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν πως οι καταναλωτές έχουν να κερδίσουν πολλά από μια συσκευή σαν κι αυτή.

Το euronews δεν είναι διαθέσιμο στον Internet Explorer. Ο συγκεκριμένος browser δεν είναι ενημερωμένος από την Microsoft και δεν ακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις. Χρησιμοποιήστε κάποιον άλλο φυλλομετρητή, όπως Edge, Safari, Google Chrome ή Mozilla Firefox.