Αυτό το περιεχόμενο δεν είναι διαθέσιμο στην περιοχή σας

Σύνοδος ΝΑΤΟ: Τα τουρκικά παζάρια για την ένταξη της Φινλανδίας-Πώς αντιδρά το Ελσίνκι

Access to the comments Σχόλια
Από Foteini Doulgkeri
euronews_icons_loading
Βερολίνο
Βερολίνο   -   Πνευματικά Δικαιώματα  Michael Sohn/Copyright 2022 The Associated Press. All rights reserved

Με βασικό θέμα στο τραπέζι το θέμα της μελλοντικής ένταξης της Φινλανδίας συνεχίζεται στο Βερολίνο, η άτυπη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ.

Το Ελσίνκι βρίσκεται ήδη στη διαδικασία επίσημης αίτησης για ένταξη. Εντός του ΝΑΤΟ, ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι. Η Τουρκία προειδοποίησε ότι μπορεί να ασκήσει βέτο.

«Ο τουρκικός λαός κυρίως, η μεγάλη πλειοψηφία του τουρκικού λαού είναι κατά της ένταξης εκείνων των χωρών που υποστηρίζουν την τρομοκρατική οργάνωση PKK- YPG. Και μας ζητούν να εμποδίσουμε αυτήν την ένταξη. Αλλά αυτά είναι τα θέματα για τα οποία πρέπει να μιλήσουμε φυσικά με τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ καθώς και με αυτές τις χώρες που μόλις αναφέρατε», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου. 

«Εξωφρενικό και απαράδεκτο οι φίλοι και οι σύμμαχοί μας να στηρίζουν την τρομοκρατική οργάνωση του ΡΚΚ», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου, αναφερόμενος στις επιφυλάξεις της Άγκυρας σχετικά με ενδεχόμενη ένταξη στο ΝΑΤΟ της Σουηδίας και της Φινλανδίας, οι οποίες, όπως είπε, «στηρίζουν ανοιχτά και έχουν σχέσεις με το ΡΚΚ, το οποίο είναι τρομοκρατική οργάνωση».

«Η Τουρκία στήριζε από την αρχή την πολιτική ανοιχτών θυρών του ΝΑΤΟ. Ακόμη και όταν κάποιοι ήταν εναντίον της ένταξης κάποιων χωρών στην περιοχή μας και στα δυτικά Βαλκάνια, εμείς στηρίξαμε την ένταξή τους. Αλλά το ΝΑΤΟ δεν είναι ένωση ή διεθνής οργανισμός, είναι συμμαχία. Το θέμα λοιπόν δεν είναι μόνο η ασφάλεια, αλλά και η αλληλεγγύη, όταν την χρειάζονται οι σύμμαχοι», δήλωσε ο κ. Τσαβούσογλου, προσερχόμενος στο δείπνο εργασίας της άτυπης συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ που πραγματοποιείται στο Βερολίνο.

Ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ακόμη ότι «λόγω του αγώνα της Τουρκίας εναντίον αυτής της τρομοκρατικής οργάνωσης, έχουν επιβληθεί περιορισμοί εξαγωγών στα προϊόντα αμυντικής βιομηχανίας που εισάγουμε από συμμάχους μας και κάποιες χώρες που σχεδιάζουν να γίνουν μέλη του ΝΑΤΟ», για να υπογραμμίσει ότι «για αυτό η μεγάλη πλειοψηφία του τουρκικού λαού είναι κατά της ένταξης αυτών των χωρών και μας ζητά να εμποδίσουμε αυτή την ένταξη». 

Η αντίδραση του Ελσίνκι

Το ΝΑΤΟ πιστεύει ότι εάν υποβάλει αίτηση για ένταξη, η Φινλανδία θα μπορούσε γρήγορα να ενταχθεί, καθώς είναι στρατιωτικά ενσωματωμένη σε μεγάλο βαθμό.

Ο Φινλανδός υπουργός Εξωτερικών είναι βέβαιος ότι είναι πιθανό να ξεπεραστούν οι διαφορές.

«Τηλεφώνησα χθες στον καλό μου συνάδελφο Μεβλούτ Τσαβούσογλου τον υπουργό Εξωτερικών, για να μειώσει λίγο τις εντάσεις και θα συναντηθούμε επίσης σήμερα. Είμαι σίγουρος ότι θα βρούμε τη λύση σε αυτό το θέμα», υποστήριξε ο υπουργός Εξωτερικών της Φινλανδίας, Πέκα Χάβιστο. 

Η Σουηδία επίσης ετοιμάζεται να καταθέσει αίτημα ένταξης στο ΝΑΤΟ, αλλά η παράταση του πολέμου στην Ουκρανία θα μπορούσε να την κάνει να ενταχθεί μετά τη Φινλανδία.

Γιατί η Σουηδία και η Φινλανδία δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ;

Και οι δύο χώρες παραμένουν αδέσμευτες μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, παρά το γεγονός ότι διαθέτουν μικρές στρατιωτικές δυνάμεις, σε σχέση με τη Ρωσία.

Η Φινλανδία κέρδισε την ανεξαρτησία της από τη Ρωσία το 1917 και βρέθηκε αντιμέτωπη μαζί της σε δύο πολέμους, κατά τη διάρκεια των οποίων έχασε μέρος των εδαφών της από τη Μόσχα. Η Φινλανδία υπέγραψε Συμφωνία Φιλίας, Συνεργασίας και Αμοιβαίας Βοήθειας με τη Ρωσία το 1948, παγιώνοντας έναν βαθμό οικονομικής και πολιτικής εξάρτησης και μένοντας απομονωμένη στρατιωτικά από τη δυτική Ευρώπη.

Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, που έφερε τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, επέτρεψε στη Φινλανδία να βγει από τη σκιά της Ρωσίας, καθώς μειώθηκε η απειλή από τη Μόσχα.

Το Ελσίνκι βασίστηκε στη δική του στρατιωτική αποτροπή και σε φιλικές σχέσεις με τη Μόσχα για να διατηρήσει την ειρήνη. Όμως, με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, την οποία η Μόσχα αποκαλεί «ειδική στρατιωτική επιχείρηση», ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δείχνει κάθε άλλο παρά φιλικός.

Η Σουηδία δεν έχει διεξάγει πόλεμο εδώ και 200 χρόνια και η μεταπολεμική εξωτερική πολιτική επικεντρώθηκε στη στήριξη της δημοκρατίας διεθνώς, στον πολυμερή διάλογο και στον πυρηνικό αφοπλισμό.

Η Στοκχόλμη μείωσε τον στρατό της μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, ελπίζοντας ότι σε περίπτωση πολέμου θα μπορούσε να καθυστερήσει τη ρωσική προέλαση μέχρι να φτάσει βοήθεια. Η επίθεση του Πούτιν κατά της Ουκρανίας έχει κάνει την εγγύηση βοήθειας πολύ πιο ελκυστική.

Ωστόσο, πολλοί από την αριστερά στη Σουηδία παραμένουν καχύποπτοι για την ατζέντα ασφαλείας των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, το οποίο τελικά βασίζεται στην αποτροπή που παρέχεται από το πυρηνικό οπλοστάσιο των ΗΠΑ.

Τόσο η Φινλανδία όσο και η Σουηδία μεταπήδησαν από την επίσημη ουδετερότητα στη στρατιωτική μη ευθυγράμμιση το 1995, όταν εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Και οι δύο έχουν πλησιάσει όλο και περισσότερο στο ΝΑΤΟ τα τελευταία χρόνια, ανταλλάσσοντας πληροφορίες και συμμετέχοντας σε ασκήσεις συμμαχίας, ως απάντηση σε μια ολοένα και πιο πολεμοχαρή Ρωσία.

Η ένταξη στη Συμμαχία θα φέρει τη Σουηδία και τη Φινλανδία κάτω από την ομπρέλα του Άρθρου 5, το οποίο εγγυάται ότι μια επίθεση σε έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ είναι επίθεση εναντίον όλων.

Από χρόνια αρνητικής στάσης σε συντριπτική υποστήριξη μέσα σε λίγους μήνες

Το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της Φινλανδής πρωθυπουργού Σάνα Μάριν ανακοίνωσε το Σάββατο πως υποστηρίζει με πολύ μεγάλη πλειοψηφία την ένταξη της σκανδιναβικής χώρας στο ΝΑΤΟ, η υποψηφιότητα για την οποία πρόκειται να επισημοποιηθεί σήμερα Κυριακή.

«Υπάρχει μια μεγάλη διαφορά στη κατάσταση που επικρατεί στη Σουηδία και στην Φινλανδία. Λόγω εγγύτητας των συνόρων, στα φινλανδικά μέσα ενημέρωσης επικρατεί μια υστερία και ένας φόβος της ρωσικής απειλής», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο φινλανδός καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Μπαθ, Τίμο Κιβικάκι .

«Τον Ιανουάριο η στήριξη για ένταξη στο ΝΑΤΟ ήταν μόλις 19% και τώρα ξεπερνά το 70%», συμπληρώνει. Αντιθέτως, προσθέτει ο ίδιος, στη Σουηδία επικρατεί μια ισορροπημένη στάση στην κοινή γνώμη για τα υπέρ και τα κατά μιας ένταξης στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η υποστήριξη για ένταξη στη Φινλανδία είναι ακόμη πιο ισχυρή από ό,τι στη Σουηδία, με πολλούς Φινλανδούς να λαμβάνουν υπόψη τους τα μακρά χερσαία σύνορα που μοιράζεται η χώρα με τη Ρωσία, ενώ η υποστήριξη στο Κοινοβούλιο για μια αίτηση είναι επίσης ευρεία.

Εντούτοις, πολλοί είναι αυτοί, αιρετοί ή απλοί πολίτες, που διακρίνουν κάποια σπουδή.

«Αυτό που άλλαξε από την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, όταν Φινλανδία και Σουηδία επεδίωκαν μια προσέγγιση με τη Σοβιετική Ένωση σε περιόδους κρίσης, είναι ότι τώρα κάθε χώρα κινείται μόνη της και κινητοποιείται από αίσθημα για ασφάλεια, όχι αίσθημα για ειρήνη, όπως συνέβαινε στις σκανδιναβικές χώρες», συμπληρώνει, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι θα έχει μεγάλη σημασία ο τύπος της σχέσης που θα αναπτύξουν Ελσίνκι και Στοκχόλμη αν ενταχθούν στο ΝΑΤΟ. «Άλλο να επιτραπούν στρατιωτικές βάσεις και ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, και άλλο μια πιο αμυντική προσέγγιση όπως κάνει η Νορβηγία».

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η σημαντική πλειοψηφία των Σουηδών υποστηρίζει την ένταξη στο ΝΑΤΟ, μια υποστήριξη που ξεπερνά το 60% στην τελευταία δημοσκόπηση που διεξήχθη και υπάρχει πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο προς έγκριση μιας αίτησης ένταξης στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.

Οι Σοσιαλδημοκράτες της Σουηδίας - το μεγαλύτερο κόμμα και στην εξουσία για το μεγαλύτερο μέρος του περασμένου αιώνα - υποστήριζαν εδώ και καιρό τη στρατιωτική μη ευθυγράμμιση, αλλά επανεξετάζουν την Κυριακή τις αντιρρήσεις τους με μια απόφαση για το αν θα ενταχθούν τώρα. Αναμένεται ευρέως να υποστηρίξουν την ένταξη.

Την Παρασκευή, μια ημέρα αφότου η γειτονική Φινλανδία δεσμεύτηκε ότι θα ζητήσει να ενταχθεί στη 30μελή Συμμαχία, η σουηδή υπουργός Εξωτερικών Αν Λίντε δήλωσε πως η ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ θα έχει σταθεροποιητικό αποτέλεσμα και θα ωφελήσει τις χώρες που βρέχονται από τη Βαλτική.

Το Σουηδικό Αριστερό Κόμμα -πρώην κομμουνιστικό κόμμα- παραμένει κατά της ένταξης, όπως και το Κόμμα των Πρασίνων, αλλά εάν οι Σοσιαλδημοκράτες αλλάξουν στάση, αυτό θα δημιουργούσε μια συντριπτική πλειοψηφία στο κοινοβούλιο υπέρ της ένταξης.

Αγχώδης περίοδος αναμονής και ένταξη

Η Φινλανδία έχει μια «επιλογή» του ΝΑΤΟ, ένα είδος σχεδίου δράσης που επιβάλλει την εφαρμογή σε περίπτωση επιδείνωσης της κατάστασης ασφαλείας, ενώ το σουηδικό κοινοβούλιο παρουσίασε την Παρασκευή μια νέα αναθεώρηση πολιτικής ασφαλείας, αν και η τελευταία δεν αναμένεται να περιέχει ρητή σύσταση σχετικά με ΝΑΤΟ.

Οι Σοσιαλδημοκράτες της Σουηδίας ζήτησαν για τη Δευτέρα κοινοβουλευτική συζήτηση αναφορικά με το ΝΑΤΟ. Αν το κόμμα στηρίξει όπως αναμένεται, η κυβέρνηση θα μπορούσε να ζητήσει ψηφοφορία στο σουηδικό Κοινοβούλιο σχετικά με την αποστολή μέσω αίτησης, αλλά δεν απαιτείται επίσημα.

Η Σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός Σάνα Μάριν, η οποία ηγείται του πεντακομματικού κεντροαριστερού συνασπισμού της Φινλανδίας, και ο πρόεδρος Νιινίστο έχουν περιοδεύσει σε διάφορες χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ τις τελευταίες εβδομάδες, εξασφαλίζοντας υποστήριξη για μια πιθανή αίτηση.

Η σουηδή πρωθυπουργός Μαγκνταλένα Άντερσον, επίσης σοσιαλδημοκράτης, είχε επίσης πολλές συναντήσεις με αρχηγούς κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένου του Βρετανού Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος έκανε περιοδεία τόσο στη Σουηδία όσο και αργότερα στη Φινλανδία σήμερα, υπογράφοντας νέες συμφωνίες μεταξύ Λονδίνου, Στοκχόλμης και Ελσίνκι για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας, δεσμευόμενος να στηρίξει τις ένοπλες δυνάμεις των δύο χωρών σε περίπτωση που δεχτούν επίθεση.

Σημεία τριβής και αγωνίας

Η Φινλανδία και η Σουηδία θα ήθελαν να έχουν κάποιες εγγυήσεις ότι τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ θα τις υπερασπιστούν όσο διεκπεραιώνεται η αίτησή τους και μέχρι να γίνουν πλήρη μέλη.

Η επικύρωση μπορεί να διαρκέσει έναν χρόνο, λένε διπλωμάτες του ΝΑΤΟ, καθώς τα κοινοβούλια και των 30 χωρών του ΝΑΤΟ πρέπει να εγκρίνουν νέα μέλη.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ τόνισε ότι οι χώρες θα μπορούσαν να ενταχθούν «γρήγορα» και δήλωσε βέβαιος ότι θα μπορούσαν να βρεθούν ρυθμίσεις για την ενδιάμεση περίοδο.

Ο φινλανδός υπουργός Εξωτερικών Πέκα Χααβίστο αναγνώρισε ότι η υποβολή αίτησης ένταξης από μόνη της δεν θα έφερνε τις δύο χώρες κάτω από την ομπρέλα του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο εγγυάται ότι μια επίθεση σε έναν σύμμαχο είναι επίθεση εναντίον όλων.

«Αλλά την ίδια στιγμή οι χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ έχουν συμφέρον να μη σημειωθούν παραβιάσεις της ασφάλειας κατά τη διάρκεια της περιόδου υποβολής αιτήσεων», δήλωσε ο Χααβίστο. Η Φινλανδία θα μπορούσε, για παράδειγμα, να πραγματοποιήσει ενισχυμένα στρατιωτικά γυμνάσια με μέλη του ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

Αντιδράσεις και απειλές της Ρωσίας

Η Μόσχα έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει για «σοβαρές συνέπειες» εάν η Φινλανδία και η Σουηδία ενταχθούν στο ΝΑΤΟ, λέγοντας ότι θα ενισχύσει τις χερσαίες, ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις της στη Βαλτική Θάλασσα και εγείρει την πιθανότητα ανάπτυξης πυρηνικών όπλων στην περιοχή.

Το Σάββατο ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε πως το τέλος της στρατιωτικής ουδετερότητας της Φινλανδίας θα ήταν ένα «λάθος», κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνομιλίας του με τον φινλανδό ομόλογό του Σάουλι Νιινίστο, σύμφωνα με ανακοίνωση που εκδόθηκε από το Κρεμλίνο.

Την Τετάρτη, ο φινλανδός πρόεδρος, ερωτηθείς για τους κινδύνους από την ένταξη της χώρας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, είπε: «Η απάντησή μου στον Πούτιν θα ήταν ότι εσείς το προκαλέσατε αυτό και πρέπει να κοιταχτείτε στον καθρέφτη».

Σε μια ακόμη κίνηση ενδεικτικής της στάσης της Μόσχας, οι εξαγωγές ηλεκτρικού ρεύματος από τη Ρωσία στη Φινλανδία σταμάτησαν κατά τη διάρκεια της περασμένης νύχτας, έπειτα από σχετική ανακοίνωση ρωσικού παρόχου, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ένας αξιωματούχος του φορέα διαχείρισης του φινλανδικού δικτύου ηλεκτροδότησης.

Την Πέμπτη ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ τόνισε πως η ένταξη της Φινλανδίας στο NATO θα συνιστούσε «σίγουρα» απειλή για τη Ρωσία,

Η χερσόνησος Κόλα, στη βορειοδυτική Ρωσία, στην Αρκτική, ανατολικά των συνόρων με τη Φινλανδία και τη Νορβηγία, είναι ένα «στρατηγικό προπύργιο» που η Μόσχα θεωρεί κλειδί για την εθνική της ασφάλεια και είναι επίσης η βάση του ρωσικού Βόρειου Στόλου.

Η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ρωσίας, η Αγία Πετρούπολη, βρίσκεται περίπου 170 χλμ. από τα σύνορα με τη Φινλανδία.