Το Eastern Mediterranean Gateway Act αποτυπώνει σαφή πολιτική δέσμευση των ΗΠΑ για την ενίσχυση της σταθερότητας, της ασφάλειας και της ανάπτυξης στην περιοχή, με άμεσο αντίκτυπο για την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ινδία
Μια στρατηγική στροφή στην αμερικανική πολιτική για την Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή του IMEC (Ινδία–Μέση Ανατολή–Ευρώπη) σηματοδοτεί η πρόσφατη υπερψήφιση του νομοσχεδίου Eastern Mediterranean Gateway Act από την Επιτροπή Διεθνών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ. Η πρωτοβουλία στοχεύει στην εδραίωση της Ανατολικής Μεσογείου ως στρατηγικής πύλης για τον υπό διαμόρφωση διάδρομο, ενισχύοντας τη διασύνδεση κρίσιμων υποδομών, την ενεργειακή ασφάλεια και την περιφερειακή σταθερότητα.
Η πρωτοβουλία, που υποστηρίζεται διακομματικά από τους βουλευτές Μπραντ Σνάιντερ και Γκας Μπιλιράκη, εστιάζει στην ενίσχυση της αμερικανικής συνεργασίας με βασικούς περιφερειακούς εταίρους, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ, η Αίγυπτος και η Ινδία, ενσωματώνοντας τις υποδομές τους στον ευρύτερο άξονα του IMEC. Η στρατηγική αυτή προβλέπει ότι η Ανατολική Μεσόγειος θα αποτελέσει σταθερή προτεραιότητα στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, με έμφαση σε ενεργειακή, αμυντική και τεχνολογική συνεργασία.
«Το Eastern Mediterranean Gateway Act αποτελεί μια φυσική εξέλιξη που βασίζεται στο σημαντικό έργο που έχει κάνει το Κογκρέσο την τελευταία δεκαετία για την υποστήριξη της ολοκλήρωσης της Ανατολικής Μεσογείου και των διπλωματικών προσπαθειών κυρίως της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, προσπάθειες που έχουν εξελιχθεί ώστε να συμπεριλάβουν και άλλες χώρες της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ στο σχήμα 3+1, το Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου κ.λπ.», τονίζει στο euronews ο Θάνος Νταβέλης**,** Διευθυντής Δημοσίων Σχέσεων του Συμβουλίου Ελληνομερικανικής Ηγεσίας.
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο
Κεντρικό στοιχείο του νομοσχεδίου είναι η αναγνώριση κρίσιμων υποδομών όπως ο ηλεκτρικός διασυνδετήριος αγωγός Great Sea Interconnector, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου (GREGY), ο αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας–Βουλγαρίας και η ανάπτυξη νέων τερματικών σταθμών LNG σε βασικά λιμάνια. Αυτά τα έργα θεωρούνται στρατηγικά κρίσιμα για τη λειτουργικότητα του IMEC και για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, ενώ ταυτόχρονα ενισχύουν τη δυνατότητα των ΗΠΑ να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην περιφερειακή γεωπολιτική, μειώνοντας την εξάρτηση από μονομερείς πηγές ενέργειας και ενισχύοντας την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων.
«Aυτό το νομοσχέδιο βασίζεται σε αυτό και σε νομοθεσίες που είναι ορόσημα, όπως το Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act και το US-Greece Defense and Interparliamentary partnership Act. Σήμερα, χάρη στη σταθερή θεσμική εδραίωση της Ανατολικής Μεσογείου τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, η περιοχή είναι πλέον σε θέση να λειτουργεί αποτελεσματικά ως πύλη που συνδέει την Ανατολή με τη Δύση και τον Βορρά με τον Νότο. Καθώς οι συζητήσεις γύρω από τον διάδρομο IMEC , ο οποίος υποτίθεται επίσης ότι είναι η απάντηση της Ουάσινγκτον και της Δύσης στην πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» της Κίνας εντείνονται, το νομοσχέδιο αυτό αντικατοπτρίζει την δικομματική άποψη στο Κογκρέσο ότι η Ανατολική Μεσόγειος, και ιδιαίτερα η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ, πρόκειται να διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο ως κεντρικός κόμβος ενέργειας και υποδομών που συνδέει την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ινδία», συμπληρώνει ο κ. Νταβέλης.
Στρατηγικά, το νομοσχέδιο προωθεί την ενεργειακή σύγκλιση μέσω του συντονισμού συνεργασιών σε φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια και LNG, με έμφαση σε έργα που ενισχύουν τη διασυνδεσιμότητα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου, ενώ παράλληλα ενισχύει την αμυντική συνεργασία μέσω πολυμερών σχημάτων όπως το 3+1 και αξιοποιεί στρατηγικές υποδομές όπως το κυπριακό κέντρο ασφάλειας CYCLOPS για την ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων εκπαίδευσης και αμυντικού εξοπλισμού.
Το νομοσχέδιο ενισχύει επίσης τη διπλωματική σύγκλιση, καλώντας τις χώρες της περιοχής (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ, Αίγυπτος, Ινδία) να εναρμονίσουν τις πολιτικές τους ώστε να λειτουργούν πιο συντονισμένα σε επίπεδο περιφερειακής σταθερότητας, ενέργειας και ασφάλειας. Την ίδια ώρα, ο νόμος αναφέρει ρητά ότι κινείται στο ίδιο πνεύμα με τις Συμφωνίες του Αβραάμ (Abraham Accords), οι οποίες είχαν στόχο την ομαλοποίηση των σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και αραβικών κρατών. Το νομοσχέδιο θέλει να ενισχύσει αυτές τις διασυνδέσεις σε ευρύτερο πλαίσιο, περιλαμβάνοντας και την Ελλάδα, την Κύπρο και άλλους εταίρους, δημιουργώντας ένα πιο συνεκτικό περιφερειακό δίκτυο συνεργασίας.
Με άλλα λόγια η Ανατολική Μεσόγειος δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως γεωγραφικός χώρος υποδομών, αλλά και ως συντονισμένη διπλωματική πλατφόρμα για την ασφάλεια, την ενέργεια και το εμπόριο και η συνεργασία γίνεται πιο «πολυεπίπεδη»: πολιτική, στρατιωτική, οικονομική και ενεργειακή ταυτόχρονα.
Παράλληλα, προβλέπεται η υποβολή ετήσιων εκθέσεων προς το Κογκρέσο σχετικά με την εφαρμογή του νόμου, την πρόοδο των πολυμερών πρωτοβουλιών και των έργων ενέργειας και άμυνας, καθώς και η εκπόνηση μελετών βιωσιμότητας για νέα διμερή ή πολυμερή προγράμματα συνεργασίας στους τομείς της τεχνολογίας, της γεωργίας, της ασφάλειας και της επιστήμης, με δυνατότητα επέκτασης σε όλα τα κράτη του IMEC.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, η πρωτοβουλία προσφέρει ευκαιρίες ενίσχυσης της ενεργειακής και τεχνολογικής αυτονομίας, ενώ ταυτόχρονα ενδυναμώνει τη θέση τους ως κόμβοι στον ευρύτερο άξονα IMEC. Η Κύπρος, μέσω του CYCLOPS και της συμμετοχής της σε αμερικανικά προγράμματα εξοπλισμού, μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο περιφερειακής πολυμερούς συνεργασίας, ενώ η Ελλάδα αναβαθμίζεται ως ενεργειακός και εμπορικός κόμβος για τη σύνδεση με την Ινδία και τη Μέση Ανατολή. Η Ινδία επωφελείται στρατηγικά και εμπορικά, καθώς ο IMEC διευκολύνει την πρόσβαση σε ευρωπαϊκές αγορές και ενισχύει τη συμμετοχή της σε περιφερειακές πρωτοβουλίες ασφάλειας και ενέργειας. Η αμερικανική υποστήριξη μέσω του νομοσχεδίου διασφαλίζει ότι η Ινδία παραμένει κεντρικός εταίρος σε έναν διάδρομο υψηλής στρατηγικής σημασίας.
Το Eastern Mediterranean Gateway Act αποτυπώνει σαφή πολιτική δέσμευση των ΗΠΑ για την ενίσχυση της σταθερότητας, της ασφάλειας και της ανάπτυξης στην περιοχή, με άμεσο αντίκτυπο για την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ινδία.