Το νομοσχέδιο για την εφαρμογή του μηχανισμού ενίσχυσης της χρηματοπιστωτικής ασφάλειας (SAFE) εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο μετά από μια έντονη, ενίοτε πολύ τεταμένη συζήτηση. Το έγγραφο θα πάει τώρα στη Γερουσία και η τελική απόφαση θα είναι στα χέρια του Προέδρου, ο οποίος έχει αμφιβολίες.
236 βουλευτές ψήφισαν υπέρ του νομοσχεδίου, 199 κατά και τέσσερις απείχαν. Το νομοσχέδιο υποστηρίχθηκε από τον Συνασπισμό των Πολιτών, την Αριστερά, το PSL και την Πολωνία 2050, ενώ οι βουλευτές του Νόμου και της Δικαιοσύνης και της Συνομοσπονδίας ψήφισαν κατά.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το πρόγραμμα SAFE έχει προϋπολογισμό 150 δισ. ευρώ, εκ των οποίων στην Πολωνία αναλογούν σχεδόν 44 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 180-185 δισ. ζλότυ. Το δάνειο θα αποπληρωθεί σε 45 χρόνια, αλλά παρέχει σημαντική στήριξη στις ένοπλες δυνάμεις και την εθνική αμυντική βιομηχανία.
Η πολιτική διαμάχη δεν αφορά μόνο την ιδέα της χρηματοδότησης της άμυνας από το ίδιο το δάνειο της ΕΕ, αλλά και την κλίμακα του χρέους και τους όρους υπό τους οποίους θα αποδεσμευτούν τα κεφάλαια.
Η τύχη του νόμου για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE δεν έχει ακόμη καθοριστεί. Ο πρόεδρος σηματοδοτεί ότι θέλει πλήρη σαφήνεια σχετικά με τις οικονομικές και νομικές επιπτώσεις της πολυετούς δέσμευσης, η οποία θα έφτανε μέχρι το 2070, προτού λάβει απόφαση. Παράλληλα, επικρίνει τον αυξημένο τόνο της συζήτησης μετά τα λόγια του υπουργού Οικονομικών, ο οποίος σε δημόσια ομιλία του εκτίμησε ότι όποιος αντιτίθεται στην εφαρμογή του προγράμματος SAFE είναι "είτε ανόητος είτε προδότης", ενώ υποστήριξε ότι το δάνειο για τα όπλα είναι επωφελές για την Πολωνία και ότι "είναι καλύτερα να είσαι κράτος οφειλέτης παρά ανυπεράσπιστο".
Ο Πρόεδρος επισημαίνει ότι ένας τόσο μακρινός ορίζοντας απαιτεί εξαιρετική προσοχή. Τονίζει ότι η απόφαση δεν πρέπει να ληφθεί ούτε υπό την επίδραση του φόβου ούτε σε ατμόσφαιρα άκριτου ενθουσιασμού.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών του παραμένουν οι μηχανισμοί της αιρεσιμότητας και το σύστημα εγγυήσεων κατά της διαφθοράς. Αναφερόμενος στην εμπειρία από την εφαρμογή του KPO, επισημαίνει ότι η σύνδεση της εκταμίευσης κονδυλίων με συγκεκριμένες απαιτήσεις μπορεί στην πράξη να δημιουργήσει εντάσεις και να επηρεάσει τη σταθερότητα των σχεδίων εκσυγχρονισμού. Όπως επισημαίνει, ορισμένες από τις ανησυχίες αποσαφηνίστηκαν στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, αλλά όχι όλες.
"Η εθνική ασφάλεια απαιτεί άμεση επένδυση στους εξοπλισμούς".
Στο πλαίσιο των συζητήσεων για τη χρήση και την επιστροφή των κονδυλίων SAFE, οι εμπειρογνώμονες τονίζουν τη σημασία της άμεσης επένδυσης στην ασφάλεια της Πολωνίας. Επισημαίνουν ότι η "απειλή από τα ανατολικά" θα μπορούσε να έχει εκτεταμένες συνέπειες και ότι ο χρόνος για την προετοιμασία μιας επαρκούς άμυνας είναι περιορισμένος.
Ο καθηγητής Krzysztof Miszczak, PhD,επικεφαλής του Τμήματος Διεθνούς Ασφάλειας από το Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών του Οικονομικού και Κοινωνικού Κολλεγίου της Οικονομικής Σχολής της Βαρσοβίας (SGH), επισημαίνει ότι τα κεφάλαια από το δάνειο μπορούν να χρησιμοποιηθούν τώρα και θα μας επιτρέψουν να ενισχύσουμε αποτελεσματικά τις αμυντικές μας ικανότητες.
"Εάν έχουμε μια απειλή για την κυριαρχία μας από τα ανατολικά, οι επενδύσεις σε εξοπλισμούς είναι προτεραιότητα και απαραίτητες τώρα - ακόμη και αν το δάνειο θα χρειαστεί δεκαετίες για να αποπληρωθεί".
Ο εμπειρογνώμονας τονίζει ότι το πρόγραμμα SAFE αποτελεί επίσης στήριξη για την εθνική αμυντική βιομηχανία.
"Τα κεφάλαια από το πρόγραμμα SAFE καθιστούν δυνατή την ενίσχυση της άμυνας της χώρας όσο το δυνατόν περισσότερο και η πολωνική αμυντική βιομηχανία θα επωφεληθεί από αυτό, ιδίως σε συνεργασία με ξένους εταίρους".
Σύμφωνα με τον καθηγητή Miszczak, το δάνειο καθιστά δυνατή την έγκαιρη πραγματοποίηση επενδύσεων σε εξοπλισμούς, γεγονός που είναι ζωτικής σημασίας, καθώς οι διαθέσιμες αναλύσεις δείχνουν ότι μια πιθανή ένοπλη σύγκρουση στην Ευρώπη θα μπορούσε να συμβεί μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια.
Κυβέρνηση: δισεκατομμύρια για την εγχώρια βιομηχανία
Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ υποστηρίζει ότι η υλοποίηση του προγράμματος θα μπορούσε να δώσει αναπτυξιακή ώθηση στην εγχώρια οικονομία. Όπως ανακοινώνει, περίπου το 80% των διαθέσιμων κονδυλίων -δηλαδή σχεδόν 147 δισεκατομμύρια PLN- θα διατεθούν σε πολωνικές εταιρείες όπλων, τόσο αυτές που ανήκουν στο κρατικό ταμείο όσο και ιδιωτικές οντότητες.
Στους βασικούς αποδέκτες των κονδυλίων περιλαμβάνεται η Polska Grupa Zbrojeniowa (Πολωνικός Όμιλος Εξοπλισμών), αλλά η στήριξη πρόκειται να επεκταθεί και σε άλλες εταιρείες του αμυντικού τομέα. Η κυβέρνηση ανακοινώνει, μεταξύ άλλων, την αγορά περαιτέρω οχημάτων μάχης πεζικού Borsuk, τα οποία κατασκευάζει η Huta Stalowa Wola. Η ζήτηση του στρατού ξεπερνά τα χίλια τέτοια οχήματα, ενώ μέχρι στιγμής έχουν παραγγελθεί 116.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο Polsat News, ο πρόεδρος δεν έδωσε σαφή απάντηση για το αν θα αποφασίσει να υπογράψει το νομοσχέδιο. "Δεν μπορώ να σας το πω αυτό στον συντάκτη αυτή τη στιγμή. Εάν διευκρινιστούν οι αμφιβολίες μου, φυσικά και θα το υπογράψω. Εάν όχι - δεν θα το υπογράψω". - δήλωσε.
Η τελική απόφαση του Προέδρου θα καθορίσει εάν η Πολωνία θα επωφεληθεί από το μέσο της ΕΕ και θα δεσμευτεί σε μια δέσμευση που χρονολογείται από τα μέσα του 21ου αιώνα. Το διακύβευμα δεν είναι μόνο ο ρυθμός εκσυγχρονισμού του στρατού, αλλά και η μορφή της μακροπρόθεσμης οικονομικής πολιτικής της χώρας.