Το φετινό Eid al-Fitr ήταν διαφορετικό για χιλιάδες αφού έλειπαν οι συνήθεις εκδηλώσεις χαράς: καινούργια ρούχα, οικογενειακές επισκέψεις, γλυκά, κοινωνική ατμόσφαιρα, ακόμη και το τελετουργικό της επίσκεψης σε νεκροταφεία για τον σεβασμό της μνήμης των αγαπημένων τους προσώπων
Το Euronews επισκέφθηκε ένα καταφύγιο στη Βηρυτό που φιλοξενεί λιβανέζους εκτοπισμένους την πρώτη ημέρα του «Έιντ», όπου υπήρχε μια εντυπωσιακή αντίθεση μεταξύ των σκληρών συνθηκών διαβίωσης και των απλών προσπαθειών να διατηρηθούν τα εναπομείναντα κοινωνικά τελετουργικά.
Παρά τα περιορισμένα μέσα, λάβαμε γλυκά και καφέ από τους εκτοπισμένους ανθρώπους μέσα στα καταφύγια, σε μια σκηνή που δεν είναι άγνωστη στη γενναιοδωρία των κατοίκων του νότιου Λιβάνου ειδικότερα και των Λιβανέζων κατοίκων γενικότερα. Παρά τον πόνο, τα στόματα ήταν γεμάτα από λόγια ευχών και ελπίδας ότι η επόμενη χρονιά θα φέρει ένα καλύτερο «Έιντ» σε μια ατμόσφαιρα ειρήνης και ηρεμίας.
Στο καταφύγιο που επισκέφθηκε η κάμερα του Euronews, οι εσωτερικά εκτοπισμένοι πολίτες του Λιβάνου παραπονέθηκαν για παρατυπίες την παρεχόμενη βοήθεια και για την έλλειψη δικαιοσύνης στην κατανομή των επιδοτήσεων σε σύγκριση με άλλα κέντρα φιλοξενίας, ενώ η υγιεινή φαίνεται αποδεκτή αλλά παραμένει υποβαθμισμένη.
Τα παιδιά αντιμετωπίζουν επίσης σαφή έλλειψη ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων και παιχνιδιών, ιδίως κατά τη διάρκεια του Εϊντ, παρά κάποιες περιορισμένες πρωτοβουλίες από οργανώσεις που δεν καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες. Πολλοί αρνούνται να δώσουν τις μαρτυρίες τους, λόγω της ψυχολογικής πίεσης που δέχονται.
Όσον αφορά τους ηλικιωμένους, οι περισσότεροι από τους οποίους υποφέρουν ήδη από προβλήματα υγείας, η ταλαιπωρία τους επιτείνεται από την έλλειψη επαρκούς ιατρικής φροντίδας και βοήθειας. Τα διαθέσιμα στρώματα είναι εντελώς ακατάλληλα για τις ανάγκες τους, ενώ τα παιδιά τους ζητούν επανειλημμένα την παροχή κατάλληλων κρεβατιών και βασικών φαρμάκων για την εξασφάλιση ενός ελάχιστου επιπέδου φροντίδας.
"Η γιορτή αναβάλλεται μέχρι την επιστροφή"
Οι εκτοπισμένοι συμφωνούν ότι το φετινό Εΐντ είναι φορτωμένο με θλίψη, καθώς η απώλεια αγαπημένων προσώπων και σπιτιών έχει διαλύσει κάθε ίχνος χαράς. Η Φατιμα, εκτοπισμένη από την πόλη Αμπα στην περιοχή Ναμπατίγια, συνόψισε το σκηνικό λέγοντας ότι δεν αισθάνονται το νόημα του Εϊντ αλλά μάλλον μια «πικρή γεύση» λόγω του πόνου του αποχωρισμού, των κατεστραμμένων σπιτιών και της νοσταλγίας για τις τελετουργίες που συνήθιζαν να εφαρμόζουν αυτήν την εποχή.
Όσον αφορά το καταφύγιο, όλα δείχνουν ότι οι εσωτερικά εκτοπισμένοι, αν και εκτιμούν τις προσπάθειες που καταβάλλονται, στερούνται βασικών αναγκών, όπως υγειονομική περίθαλψη, βρεφικό γάλα και πάνες, ακόμα και ψωμί ή νερό. «Ένα γεύμα την ημέρα δεν είναι αρκετό», λέει η ίδια.
Η Αμανι Μοχάμεντ Ζεϊντάν, εκτοπισμένη από την πόλη Σρίφα, είναι μια κοπέλα η μαρτυρία της οποίας αντικατοπτρίζει το βάθος αυτής της πραγματικότητας, στην οποία η θλίψη και η διασπορά αναμειγνύονται. Επισημαίνει ότι έφτασε μεν η ίδια στο καταφυγιο αλλά η οικογένειά της είναι κατανεμημένη σε διάφορα μέρη, ενώ άλλες οικογένειες έχουν χάσει συγγενείς κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τονίζοντας ότι υπάρχει ακόμη ελπίδα για επιστροφή, αλλά ελπίζει ότι αυτή η επιστροφή θα συνοδευτεί από την αποκατάσταση της αξιοπρέπειας.
Η Αμανι περιγράφει τις σκληρές συνθήκες διαβίωσης μέσα στο σχολείο που τους φιλοξενεί στη Βηρυτό, όπου οι οικογένειες μοιράζονται στενούς χώρους, σε συνθήκες σχεδόν απουσίας επισιτιστικής βοήθειας, καθώς έχουν λάβει μόνο μία φορα βοήθεια ε 17 ημέρες, η οποία και εκείνη ήταν ανεπαρκής, ενώ μερικές φορές σερβίρονται κρύα και μη βρώσιμα γεύματα.
Πρόσθεσε ότι οι οικογένειες αναγκάστηκαν αρχικά να κοιμούνται στο πάτωμα ή σε αυτοκίνητα πριν εξασφαλιστούν κάποια στρώματα, ενώ το ψυχολογικό στρες επιδεινώνεται από τη συνεχή ένταση και τον φόβο, ιδίως μεταξύ των παιδιών και των ηλικιωμένων, ελλείψει επαρκούς υγειονομικής περίθαλψης, γεγονός που καθιστά την καθημερινή ζωή μέσα σε αυτά τα κέντρα ακόμη πιο δύσκολη.
Ένας εκτοπισμένος από την πόλη Μπεϊτ Λαϊφ, ο οποίος προτίμησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, συνδέει τα σημερινά του δεινά με το ευρύτερο πλαίσιο προηγούμενων πολέμων. Σημειώνει ότι η ζωή έχει γίνει σχεδόν αδύνατη υπό το πρίσμα των επανειλημμένων στοχοποιήσεων λιβανέζικων χωριών και πόλεων ακόμη και μετά την κήρυξη της εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ τον Νοέμβριο του 2024, καθιστώντας ακόμη και τις πιο απλές καθημερινές δραστηριότητες επικίνδυνες. Αυτός ο εκτοπισμένος εκφράζει ένα βαθύ αίσθημα πικρίας για το γεγονός ότι το Έιντ περνάει ενώ βρίσκεται μακριά από τα σπίτια του, ενώ κρατάει την ελπίδα να ανακτήσει τη δυνατότητα να ζήσει με αξιοπρέπεια και ειρήνη στα χωριά του μετά το τέλος του πολέμου.
Υπερπληθυσμός και έλλειψη βασικών αγαθών στα κέντρα φιλοξενίας
Εντός των καταφυγίων, ιδίως στα σχολεία, οι κρίσεις διαβίωσης επιδεινώνονται από τη συγκέντρωση μεγάλου αριθμού οικογενειών σε στενούς χώρους, τις σοβαρές ελλείψεις σε νερό, ψωμί και τρόφιμα και την απουσία βασικών προμηθειών, όπως βρεφικά γάλατα και φάρμακα. Πολλοί αναγκάζονται να κοιμούνται στο πάτωμα ή σε ακατάλληλες συνθήκες, γεγονός που αυξάνει την ψυχολογική πίεση και δυσχεραίνει την καθημερινή ζωή.
Το καταφύγιο φιλοξενεί 416 άτομα από 114 οικογένειες και αντιμετωπίζει καθημερινά προκλήσεις για την εξασφάλιση νερού και τροφίμων, δήλωσε ο Αχμέντ Χουσεΐν Ντιράνι, εκτοπισμένος και αυτός αλλά ταυτόχρονα υπεύθυνος για την «διεύθυνση» ενός από τα καταφύγια. Το κύριο πρόβλημα είναι η σοβαρή έλλειψη νερού, είπε, εκτός από τις υψηλές τιμές του ψωμιού και των βασικών ειδών εκτός του κέντρου. Η επισιτιστική βοήθεια δεν φτάνει τόσο τακτικά όσο παλαιότερα, προσθέτει, ενώ και οι τρέχουσες μερίδες δεν διαρκούν περισσότερο από λίγες ημέρες, ιδίως με την παρουσία παιδιών.
Ο Ντιράνι σημειώνει ότι υπάρχει σαφής ανισορροπία στην κατανομή των πόρων, καθώς ίσες ποσότητες νερού δίνονται σε οικογένειες διαφορετικού αριθμού, λόγω έλλειψης πόρων, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την επίτευξη δικαιοσύνης στην κατανομή. Επικρίνει επίσης τον ρόλο ορισμένων ενώσεων που περιορίζεται στην καταγραφή ονομάτων χωρίς να παρέχουν πραγματική βοήθεια, ενώ ορισμένες βοήθειες έχουν μετατραπεί σε πηγή εμπορικής εκμετάλλευσης εις βάρος των εκτοπισμένων.
Μέχρι το περασμένο Σάββατο, οι λιβανικές αρχές ανέφεραν ότι ο αριθμός των εκτοπισμένων που έχουν καταγραφεί σε καταφύγια έφτασε τα 134.616 άτομα σε 644 ανοιχτά κέντρα, ενώ ο συνολικός αριθμός των εκτοπισμένων οικογενειών εντός των κέντρων αυτών έφτασε τις 33.949, γεγονός που αντανακλά την έκταση του εκτοπισμού και την αυξανόμενη πίεση παρά τους περιορισμένους πόρους.