Η χώρα κινδυνεύει να χάσει περίπου το 20% των παραλιών της έως το 2050 και το 45% έως το 2100, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση
Η Ιταλία διαθέτει πάνω από 8.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής, που εκτείνονται από ατέλειωτες λωρίδες αμμουδιάς μέχρι εντυπωσιακούς βραχώδεις σχηματισμούς.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Όμως η διάβρωση αυτών των φυσικών θαυμάτων αποτελεί πλέον κρίσιμη περιβαλλοντική έκτακτη ανάγκη.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση, η χώρα κινδυνεύει να χάσει περίπου το 20% των παραλιών της έως το 2050 και το 45% έως το 2100.
Δεκάδες δήμοι προχωρούν σε παρεμβάσεις και εγκατάσταση υποδομών στην προσπάθεια να ανακόψουν το φαινόμενο. Καθώς όμως η κλιματική αλλαγή τροφοδοτεί ολοένα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα, τίθεται το ερώτημα αν η Ιταλία μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά αυτή την απειλή.
Η ταχεία διάβρωση των ιταλικών ακτών
Μέχρι το 2050, εκτιμάται ότι το ένα πέμπτο της επιφάνειας των ιταλικών παραλιών θα έχει σχεδόν πλήρως κατακλυστεί από τη θάλασσα, σύμφωνα με μια έκθεση του 2024 του Πανεπιστημίου La Sapienza της Ρώμης.
Η μελέτη προειδοποιεί ότι οι περιφέρειες Σαρδηνίας, Καμπανίας, Λατίου και Απουλίας αναμένεται να χάσουν πάνω από τις μισές οργανωμένες παραλίες τους.
«Η αύξηση της θερμοκρασίας, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και τα ολοένα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα αναδιαμορφώνουν τα παράκτια τοπία, ιδίως στις χαμηλές ζώνες, και επηρεάζουν τα μέσα διαβίωσης εκατομμυρίων ανθρώπων», γράφουν οι ερευνητές.
«Σε αυτό το πλαίσιο, οι αμμώδεις ακτογραμμές και οι παραλίες είναι ταυτόχρονα ιδιαίτερα ευάλωτες και εξαιρετικά πολύτιμες, καθώς αποτελούν ιδιαίτερα σύνθετα περιβάλλοντα με σημαντική περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική αξία».
Την ίδια ώρα, οι απόκρημνες ακτές και οι βραχώδεις ακτογραμμές βρίσκονται στο έλεος των σφοδρών κυματισμών και των κατολισθήσεων.
Στις αρχές του έτους, έπειτα από ημέρες κακοκαιρίας, ο εμβληματικός βραχώδης σχηματισμός της Απουλίας «Αψίδα των Εραστών» κατέρρευσε στη θάλασσα ανήμερα του Αγίου Βαλεντίνου.
Φράγματα και υποθαλάσσιοι ύφαλοι θωρακίζουν τις παραλίες
Η φθορά των ακτών απειλεί τα οικοσυστήματα, την ανθρώπινη αναψυχή και τις οικονομικές δραστηριότητες, καθώς και τους παράκτιους οικισμούς και τις υποδομές.
Δήμοι σε ολόκληρη τη χώρα κινητοποιούνται για να προστατεύσουν τις παράκτιες ζώνες.
Σχεδόν το ένα πέμπτο της ιταλικής ακτογραμμής είναι πλέον εξοπλισμένο με σκληρά έργα προστασίας, σύμφωνα με έκθεση του Ιταλικού Ανώτερου Ινστιτούτου Προστασίας και Έρευνας για το Περιβάλλον (ISPRA). Σε αυτά περιλαμβάνονται προβόλοι (groynes) – φράγματα που τοποθετούνται κάθετα στην ακτογραμμή και περιορίζουν τη μετακίνηση ιζημάτων – καθώς και υποθαλάσσιοι ύφαλοι που μειώνουν την ισχύ των κυμάτων και των θαλασσοταραχών.
Τον Φεβρουάριο, η νότια περιφέρεια της Απουλίας ανακοίνωσε ότι ενέκρινε τα πρώτα διαρθρωτικά μέτρα για την αντιμετώπιση της παράκτιας διάβρωσης, δεσμεύοντας περίπου 16 εκατ. ευρώ για τα σχετικά έργα.
«Η απόφαση αυτή έρχεται σε μια συγκυρία όπου τα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι βίαιες θαλασσοταραχές υπενθυμίζουν εκ νέου την ευθραυστότητα των ιταλικών ακτών και φέρνουν το θέμα στο προσκήνιο της εθνικής συζήτησης», αναφέρει το περιφερειακό συμβούλιο σε δελτίο Τύπου.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της ISPRA για την υδρογεωλογική αστάθεια, την περίοδο 2006-2020 η Απουλία έχασε 31 χιλιόμετρα ακτογραμμής, μία από τις μεγαλύτερες απώλειες στη χώρα.
Τα νέα μέτρα προβλέπουν, μεταξύ άλλων, την εγκατάσταση υποθαλάσσιων φραγμάτων για τη μείωση της έντασης των κυμάτων που σπάνε στην ακτή και την αναχαίτιση της μετακίνησης ιζημάτων.
Στην περιφέρεια Εμίλια Ρομάνια, η ακτογραμμή είναι γνωστή για τις μεγάλες αμμώδεις παραλίες της, κατά μήκος των οποίων απλώνονται παραθαλάσσια κλαμπ και εστιατόρια.
Μετά τις θαλασσοταραχές των τελευταίων ετών που επιδείνωσαν τη διάβρωση, οι αρχές έχουν πλέον δεσμεύσει 19 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση κατεστραμμένων κυματοθραυστών, την ανασύσταση θινών και την εκβάθυνση τμημάτων της ακτής που έχουν επιχωματωθεί.
Η ανάγκη για ένα εθνικό σχέδιο
Αν και τα έργα προστασίας θωρακίζουν συγκεκριμένα τμήματα της ακτογραμμής, ο αντίκτυπός τους στις γειτονικές περιοχές μπορεί να είναι επιζήμιος.
Όπως υπογραμμίζει η ISPRA στην έκθεσή της, «οι λύσεις αυτές περιορίζουν τις επιπτώσεις σε συγκεκριμένα σημεία, αλλά ταυτόχρονα μειώνουν τον φυσικό εμπλουτισμό της παραλίας σε ολόκληρα τμήματα της ακτογραμμής, εμποδίζοντας τη μεταφορά ιζημάτων κατά μήκος της ακτής».
Η κατασκευή τους μπορεί να οδηγήσει στο να «στεγνώνουν» από ιζήματα οι γειτονικές παραλίες.
«Για να αποφευχθούν αυτές οι επιπτώσεις στην ακτογραμμή, οι τεχνητοί εμπλουτισμοί παραλιών και/ή η ανάπτυξη θινών είναι συχνά προτιμότεροι από τις σκληρές κατασκευές», αναφέρουν οι κατευθυντήριες γραμμές του Climate ADAPTτης Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στην περιφέρεια Μάρκε, για παράδειγμα, «ήπιες» παρεμβάσεις εφαρμόζονται παράλληλα με τα σκληρά έργα προστασίας.
Στον δήμο Σιρόλο, περίπου 156.000 m3 άμμου και χαλικιού χρησιμοποιήθηκαν για τον εμπλουτισμό της παραλίας σε τμήμα ακτογραμμής 1.200 μέτρων στον κόλπο Σαν Μικέλε. Στον δήμο Νουμάνα, απομακρύνθηκε ένας κυματοθραύστης που βρισκόταν βόρεια του οικισμού και περίπου 172.000 m3 άμμου και χαλικιού διατέθηκαν σε μήκος ακτής 1.500 μέτρων.
Καθώς η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως ο κυκλώνας Harry, τείνουν να γίνουν η «νέα κανονικότητα», οι ειδικοί ζητούν μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση για την προστασία των ιταλικών ακτών.
«Η καταγραφή και η ενσωμάτωση των υφιστάμενων έργων και των τμημάτων της ακτογραμμής που επηρεάζονται από αυτές τις παρεμβάσεις σε μελλοντικές μελέτες είναι πλέον καθοριστικής σημασίας για την εφαρμογή πιο αποτελεσματικών εργαλείων, όπως ο συντονισμένος σχεδιασμός και οι τοπικές δράσεις, τυπικά ο εμπλουτισμός παραλιών», καταλήγει η ISPRA στην έκθεσή της.