Οι βασικοί παράγοντες είναι η συρρίκνωση των θαλάσσιων πάγων και η θέρμανση των ωκεανών λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Ο αυτοκρατορικός πιγκουίνος και η ανταρκτική γουνοφώκια επαναταξινομήθηκαν στην κατηγορία «Κινδυνεύον» στον Κόκκινο Κατάλογο Απειλούμενων Ειδών της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN).
Η κλιματική αλλαγή στην Ανταρκτική προκαλεί μεταβολές στον θαλάσσιο πάγο που εκτιμάται ότι θα μειώσουν στο μισό τον πληθυσμό του αυτοκρατορικού πιγκουίνου έως τη δεκαετία του 2080, ενώ η μειωμένη διαθεσιμότητα τροφής έχει ήδη οδηγήσει σε μείωση κατά 50 τοις εκατό του πληθυσμού της ανταρκτικής γουνοφώκιας από το 2000.
«Καθώς οι χώρες προετοιμάζονται να συγκεντρωθούν στη Συμβουλευτική Συνάντηση της Συνθήκης για την Ανταρκτική τον Μάιο, αυτές οι αξιολογήσεις παρέχουν ουσιαστικά δεδομένα για να ενημερώσουν τις αποφάσεις που αφορούν αυτή τη μεγαλοπρεπή ήπειρο και την εντυπωσιακή άγρια ζωή της», δηλώνει η δρ Γκρέθελ Αγκιλάρ, γενική διευθύντρια της IUCN.
«Ο ρόλος της Ανταρκτικής ως “παγωμένου φρουρού” του πλανήτη μας είναι αναντικατάστατος, προσφέροντας ανεκτίμητα οφέλη στους ανθρώπους, σταθεροποιώντας το κλίμα και παρέχοντας καταφύγιο σε μοναδική άγρια ζωή.»
Η κλιματική αλλαγή αυξάνει τον κίνδυνο πνιγμού για τα μικρά των πιγκουίνων
Ο αυτοκρατορικός πιγκουίνος έχει μετακινηθεί από την κατηγορία Σχεδόν Απειλούμενο στην κατηγορία Κινδυνεύον στον Κόκκινο Κατάλογο της IUCN, με βάση προβολές ότι ο πληθυσμός του θα μειωθεί στο μισό έως τη δεκαετία του 2080.
Δορυφορικές εικόνες δείχνουν απώλεια περίπου 10 τοις εκατό του πληθυσμού μόνο την περίοδο 2009-2018, που αντιστοιχεί σε περισσότερους από 20.000 ενήλικους πιγκουίνους.
Κύρια αιτία, σύμφωνα με την IUCN, είναι η πρόωρη διάλυση και η απώλεια θαλάσσιου πάγου, η οποία έχει φτάσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα από το 2016.
Οι αυτοκρατορικοί πιγκουίνοι χρειάζονται σταθερό θαλάσσιο πάγο, δηλαδή θαλάσσιο πάγο που είναι «δεμένος» με την ακτογραμμή, τον βυθό ή παγόβουνα που έχουν προσαράξει, ως ενδιαιτήμα για τα μικρά τους και κατά την περίοδο της πτέρωσης, όταν δεν είναι αδιάβροχοι.
Αν ο πάγος σπάσει πολύ νωρίς, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι θανατηφόρο.
Είναι δύσκολο να μεταφραστούν οι παρατηρούμενες τραγωδίες, όπως για παράδειγμα η κατάρρευση μιας αποικίας αναπαραγωγής στη θάλασσα πριν τα μικρά μάθουν να κολυμπούν, σε αλλαγές στον συνολικό πληθυσμό.
Ωστόσο, μοντέλα πληθυσμιακής δυναμικής που εξετάζουν ένα ευρύ φάσμα μελλοντικών σεναρίων για το κλίμα δείχνουν ότι, χωρίς απότομες και δραστικές μειώσεις στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, οι πληθυσμοί του αυτοκρατορικού πιγκουίνου θα μειωθούν ραγδαία μέσα σε αυτόν τον αιώνα.
«Οι πιγκουίνοι συγκαταλέγονται ήδη στα πιο απειλούμενα πουλιά στη Γη», λέει ο Μάρτιν Χάρπερ, διευθύνων σύμβουλος της BirdLife International, η οποία συντόνισε την αξιολόγηση για τον αυτοκρατορικό πιγκουίνο ως αρμόδια αρχή για τα πτηνά στον Κόκκινο Κατάλογο της IUCN.
«Η μετάβαση του αυτοκρατορικού πιγκουίνου στην κατηγορία Κινδυνεύον αποτελεί σαφή προειδοποίηση: η κλιματική αλλαγή επιταχύνει την κρίση εξαφάνισης μπροστά στα μάτια μας. Οι κυβερνήσεις πρέπει να δράσουν τώρα για να απανθρακοποιήσουν επειγόντως τις οικονομίες μας.»
Η άνοδος της θερμοκρασίας των ωκεανών μειώνει την τροφή για τις ανταρκτικές γουνοφώκιες
Η ανταρκτική γουνοφώκια έχει μετακινηθεί από την κατηγορία Ελαχίστης Ανησυχίας στην κατηγορία Κινδυνεύον στον Κόκκινο Κατάλογο της IUCN.
Ο πληθυσμός της έχει μειωθεί περισσότερο από 50 τοις εκατό, από εκτιμώμενες 2.187.000 ώριμες ηλικιακά φώκιες το 1999 σε 944.000 το 2025.
Η IUCN αποδίδει τη συνεχιζόμενη μείωση στην κλιματική αλλαγή, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας των ωκεανών και η συρρίκνωση του θαλάσσιου πάγου αναγκάζουν το κριλ να μετακινηθεί σε μεγαλύτερα βάθη, αναζητώντας πιο κρύα νερά, μειώνοντας έτσι τη διαθεσιμότητα τροφής για τις φώκιες.
Οι ελλείψεις κριλ στη Νότια Γεωργία έχουν μειώσει δραματικά την επιβίωση των μικρών κατά τον πρώτο τους χρόνο ζωής, οδηγώντας σε γηρασμένο αναπαραγωγικό πληθυσμό.
Άλλες απειλές, όπως η θήρευση από όρκες και λεοπάρδαλες φώκιες, καθώς και ο ανταγωνισμός με τους ανακάμποντες πληθυσμούς μπαλενοφαλαινών που τρέφονται με το ίδιο κριλ, ενδέχεται επίσης να επηρεάζουν αυτόν τον φθίνοντα πληθυσμό.
Η γρίπη των πτηνών απειλεί τις νότιες φώκιες-ελέφαντες
Η νότια φώκια-ελέφαντας έχει επίσης επαναταξινομηθεί, μετακινούμενη από την κατηγορία Ελαχίστης Ανησυχίας στην κατηγορία Τρωτό στον Κόκκινο Κατάλογο της IUCN, έπειτα από μειώσεις που οφείλονται στην υψηλής παθογονικότητας γρίπη των πτηνών (HPAI).
Έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση στην εμφάνιση της γρίπης των πτηνών παγκοσμίως από το 2020, και ο ιός έχει εξαπλωθεί στα θηλαστικά. Η ασθένεια έχει πλήξει τέσσερις από τις πέντε κύριες υποπληθυσμιακές ομάδες, σκοτώνοντας πάνω από 90 τοις εκατό των νεογέννητων μικρών σε ορισμένες αποικίες και επηρεάζοντας σοβαρά τα ενήλικα θηλυκά, τα οποία περνούν περισσότερο χρόνο στις παραλίες από ό,τι τα αρσενικά.
Υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία ότι οι θάνατοι θαλάσσιων θηλαστικών που σχετίζονται με ασθένειες θα αυξηθούν με την υπερθέρμανση του πλανήτη, ιδίως στις πολικές περιοχές, όπου τα ζώα δεν έχουν εκτεθεί ιδιαίτερα σε παθογόνα στο παρελθόν.
Ζώα που ζουν σε πυκνές αποικίες, όπως οι νότιες φώκιες-ελέφαντες, πλήττονται ιδιαίτερα σκληρά από τις ασθένειες.