Η λειψυδρία, η ερημοποίηση και η απώλεια βιοποικιλότητας είναι μεταξύ των θεμάτων που εξετάζονται στην Περιφερειακή Οικολογική Σύνοδο
Τα κράτη της Κεντρικής Ασίας συναντήθηκαν την περασμένη εβδομάδα για να ευθυγραμμίσουν τις θέσεις τους σε περιβαλλοντικά ζητήματα ενόψει διεθνών διαπραγματεύσεων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Περιφερειακή Οικολογική Σύνοδος στην Αστάνα κατέληξε σε δεσμεύσεις για κοινές θέσεις και λύσεις σε μια σειρά περιβαλλοντικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Κεντρική Ασία.
«Το βασικό αποτέλεσμα της συνόδου ήταν η υπογραφή κοινής διακήρυξης για την “Περιβαλλοντική Αλληλεγγύη της Κεντρικής Ασίας”, η οποία εγκρίθηκε από τους ηγέτες των κρατών της περιοχής», δήλωσε ο υπουργός Οικολογίας του Καζακστάν, Γερλάν Νισανμπάγιεφ.
Το κείμενο δεσμεύει τις χώρες της Κεντρικής Ασίας – Ουζμπεκιστάν, Κιργιζία, Τουρκμενιστάν, Τατζικιστάν και Καζακστάν – να διαμορφώσουν κοινές θέσεις και λύσεις για περιβαλλοντικά ζητήματα που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη σταθερότητα της περιοχής.
Ένα από τα βασικά ορόσημα ήταν η στήριξη από τους περιφερειακούς ηγέτες της πρότασης του προέδρου του Καζακστάν, Κασίμ-Ζομάρτ Τοκάγεφ, για τη δημιουργία μιας διεθνούς οργάνωσης για το νερό, με τη στήριξη των Ηνωμένων Εθνών. Οι πρώτες διαβουλεύσεις ξεκίνησαν στο περιθώριο της συνόδου.
Οι ηγέτες της περιοχής στήριξαν επίσης την πρωτοβουλία του προέδρου για τη δημιουργία ενός διεθνούς ταμείου βιοποικιλότητας, καθώς και την πρόταση για την εκπόνηση διακρατικού προγράμματος προστασίας των υδάτινων πόρων της Κασπίας Θάλασσας.
«Συνολικά, οι βασικές προτεραιότητες που μας ενδιέφεραν στηρίχθηκαν στη σύνοδο. Θεωρώ ότι αυτό είναι το κύριο αποτέλεσμα της εκδήλωσης», πρόσθεσε ο Νισανμπάγιεφ.
Χρηματοδότηση για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και απανθρακοποίηση
Ένα ακόμη βασικό αποτέλεσμα της συνόδου ήταν η υπογραφή χρηματοδοτικών συμφωνιών με διεθνείς οργανισμούς, σύμφωνα με τον Νισανμπάγιεφ.
Κατά τις πρώτες ημέρες της Διεθνούς Έκθεσης Πράσινων Τεχνολογιών στο πλαίσιο της συνόδου, υπεγράφησαν επίσης συμφωνίες χρηματοδότησης σχεδόν 2 δισ. ευρώ. Τα έργα αφορούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη διαχείριση αποβλήτων, την αποανθρακοποίηση της βιομηχανίας και την παραγωγή λιπασμάτων στο Καζακστάν.
Η χρηματοδότηση εντάσσεται στη συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Καζακστάν και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, μεταξύ των οποίων η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.
Ένα από τα εμβληματικά έργα είναι η κατασκευή αιολικού πάρκου ισχύος ενός γιγαβάτ στην περιοχή Ζαμπίλ του Καζακστάν.
«Οι χώρες ακούν η μία την άλλη και προχωρούν μαζί»
Η Περιφερειακή Οικολογική Σύνοδος προτάθηκε για πρώτη φορά από τον πρόεδρο Κασίμ-Ζομάρτ Τοκάγεφ στην 78η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2023. Το 2026 έφερε στην Αστάνα τους ηγέτες των κρατών της Κεντρικής Ασίας, ώστε να συμφωνήσουν σε ένα κοινό όραμα για τις επείγουσες περιβαλλοντικές προκλήσεις και να ενισχύσουν τις περιφερειακές δεσμεύσεις σε κοινές λύσεις.
Σύμφωνα με τον υπουργό Νισανμπάγιεφ, η περιοχή συνεχίζει να αντιμετωπίζει κοινές προκλήσεις, όπως τη λειψυδρία, την υποβάθμιση της γης, την ερημοποίηση και την απώλεια βιοποικιλότητας.
«Η σύνοδος έδειξε στη διεθνή κοινότητα ότι η περιοχή είναι ενωμένη, ότι οι χώρες ακούν η μία την άλλη και προχωρούν μαζί. Υπογραμμίζει την αλληλεγγύη στην Κεντρική Ασία, με τους βασικούς τομείς κοινής συνεργασίας για τα περιβαλλοντικά ζητήματα και την κλιματική αλλαγή να έχουν καθοριστεί με σαφήνεια», είπε.
Διοργανωμένη σε συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη, η πρωτοποριακή αυτή περιφερειακή πλατφόρμα διαλόγου έφερε μαζί υψηλόβαθμους εκπροσώπους της διεθνούς κοινότητας για να συμβάλουν στην προώθηση λύσεων στις περιβαλλοντικές προκλήσεις της περιοχής.
Μεταξύ αυτών ήταν τρεις αναπληρωτές γενικοί γραμματείς του ΟΗΕ, ανώτερα στελέχη της Οικονομικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Ευρώπη, καθώς και αξιωματούχοι από τη CITES και τη Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα.
Ο Νισανμπάγιεφ σημείωσε ότι το επίπεδο εκπροσώπησης υπογράμμισε τη σημασία των συζητήσεων και τη συνάφειά τους για την Κεντρική Ασία.
«Φεύγουμε από αυτή τη σύνοδο με σαφή δέσμευση να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για τη βελτίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών, την αντιμετώπιση των κλιματικών προκλήσεων και τη μείωση των εκπομπών CO₂ και της ρύπανσης», είπε.
Εντατικοποίηση των προσπαθειών για την αποκατάσταση βασικών ειδών
Η πρωτοβουλία του Τοκάγεφ για τη δημιουργία διεθνούς ταμείου βιοποικιλότητας έρχεται σε μια περίοδο που το Καζακστάν εντείνει τις προσπάθειές του να αποκαταστήσει βασικά είδη που είναι ζωτικής σημασίας για το οικοσύστημά του.
«Η χώρα κατάφερε να διασώσει και να αυξήσει σημαντικά τον πληθυσμό της αντιλόπης σαϊγκά, ο οποίος από περίπου 92.000 στις αρχές της δεκαετίας του 1990 μειώθηκε σε μόλις 21.000 το 2003», δήλωσε ο Νισανμπάγιεφ.
Χάρη σε σταθερά κρατικά μέτρα, ο πληθυσμός έχει πλέον αυξηθεί σε περίπου πέντε εκατομμύρια.
Άλλα εν εξελίξει έργα περιλαμβάνουν την επανεισαγωγή του αλόγου του Πρζεβάλσκι.
Με 14 ζώα να έχουν ήδη μεταφερθεί από την Ευρώπη, αναμένεται η άφιξη ακόμη 40 έως το 2029, τα οποία θα αποτελέσουν τη βάση ενός μακροπρόθεσμου προγράμματος αποκατάστασης.
Μια ακόμη φιλόδοξη πρωτοβουλία είναι η επανεγκατάσταση της τίγρης του Τουράν στην ιστορική της περιοχή εξάπλωσης. Δύο τίγρεις Αμούρ έχουν ήδη εισαχθεί και ζουν σε καθορισμένο καταφύγιο.
«Με αρχικό πληθυσμό έξι τίγρεων Αμούρ εγκαινιάζουμε ένα μεγάλο πρόγραμμα για την αποκατάσταση της τίγρης του Τουράν. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια προσπάθεια επαναφοράς ενός είδους που έχει εξαφανιστεί από την περιοχή», δήλωσε ο υπουργός.
Η τελευταία τίγρη στο Καζακστάν καταγράφηκε το 1948. Ιστορικά, αυτά τα ζώα κατοικούσαν στις πλημμυρικές πεδιάδες του Σιρ Ντάρια και του Αμού Ντάρια, αλλά τελικά εξαφανίστηκαν.
Ανοικοδόμηση μετά τις καταστροφικές δασικές πυρκαγιές
Ο υπουργός Οικολογίας παρουσίασε την πρόοδο του προγράμματος του Καζακστάν για τη φύτευση δύο δισ. δέντρων, μετά τις καταστρεπτικές δασικές πυρκαγιές στις βόρειες περιοχές το 2023, που κόστισαν τη ζωή σε 15 ανθρώπους και κατέστρεψαν περίπου 70.000 εκτάρια δάσους.
Ο στόχος τέθηκε από τον πρόεδρο Τοκάγεφ το 2020.
«Μέχρι σήμερα έχουμε ήδη φυτέψει περίπου 1,648 δισ. δέντρα στο πλαίσιο του κρατικού δασικού ταμείου. Η δουλειά συνεχίζεται και σχεδιάζουμε να ολοκληρώσουμε τον συνολικό στόχο των δύο δισ. δέντρων έως το τέλος του 2027», είπε ο Νισανμπάγιεφ.
Το υπουργείο υλοποιεί επίσης εκτεταμένα έργα αποκατάστασης μετά τις πυρκαγιές. Προτεραιότητα είναι η απομάκρυνση των καμένων δασικών εκτάσεων και η αναφύτευση νέων δασών μέσα στα επόμενα τρία χρόνια.
Παράλληλα, το αξιοποιήσιμο ξύλο υφίσταται επεξεργασία. Έχουν κατασκευαστεί τρεις μονάδες επεξεργασίας και περισσότερα από 100 συνεργεία εργάζονται επί τόπου. Έως το τέλος του έτους σχεδιάζουν να καθαρίσουν περίπου 600 χιλιόμετρα πληγεισών δασικών εκτάσεων.
Η αναδάσωση έχει ήδη ξεκινήσει, με δενδρύλλια να φυτεύονται σε περισσότερα από 100 εκτάρια.
Συμμετοχή των πολιτών στην οικολογική αποκατάσταση
Πέρα από τον περιφερειακό αντίκτυπο της συνόδου, ο Νισανμπάγιεφ υπογράμμισε και την ενίσχυση της οικολογικής κουλτούρας στο εσωτερικό της χώρας.
Η εκστρατεία Taza Kazakhstan (Καθαρό Καζακστάν), που ξεκίνησε το 2024 με πρωτοβουλία του προέδρου Κασίμ-Ζομάρτ Τοκάγεφ και περιλαμβάνει δενδροφυτεύσεις σε αστικές περιοχές, καθώς και τον καθαρισμό υδάτινων σωμάτων και των γύρω περιοχών, έχει εξελιχθεί σε πανεθνικό κίνημα.
«Σημαντικό έργο γίνεται επίσης στον τομέα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε σχολεία και πανεπιστήμια, μέσω εξειδικευμένων προγραμμάτων κατάρτισης. Παράλληλα, πραγματοποιούνται από νωρίς την άνοιξη πρακτικές εποχικές δράσεις, όπως η φύτευση δέντρων και λουλουδιών, οι οποίες αποδίδουν θετικά αποτελέσματα», είπε.
Οι πολίτες, και ιδιαίτερα οι νέοι, συμμετέχουν ενεργά σε περιβαλλοντικές δραστηριότητες, σημείωσε ο Νισανμπάγιεφ.
«Έχουμε επίσης δημιουργήσει ειδικό ιστότοπο, μέσω του οποίου λαμβάνουμε περισσότερα από 30.000 αιτήματα πολιτών κάθε χρόνο. Τα περισσότερα αφορούν τη βελτίωση των συνθηκών υγιεινής, τον καθαρισμό δημόσιων χώρων και πρωτοβουλίες δενδροφύτευσης», σημείωσε.
Με τις οικολογικές πρωτοβουλίες και τις κοινές λύσεις για τις πιεστικές προκλήσεις της Κεντρικής Ασίας να έχουν αποτυπωθεί στα δεσμευτικά κείμενα της συνόδου, το Καζακστάν ελπίζει ότι η ενισχυμένη συνεργασία θα αποδώσει χειροπιαστά αποτελέσματα.