Μήνυμα του ΓΓ του ΟΗΕ για την ελευθερία του Τύπου - Δημοσιογράφοι σε αιχμαλωσία - Κίνδυνος στις εμπόλεμες ζώνες του πλανήτη
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελευθερίας του Τύπου, αυτή την Κυριακή 3 Μαΐου, ο ΟΗΕ προειδοποιεί για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι: λογοκρισία, δικαστική παρενόχληση, βία και δολοφονίες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Κάθε ελευθερία στηρίζεται στην ελευθερία του Τύπου. Χωρίς αυτήν δεν μπορεί να υπάρξουν ούτε ανθρώπινα δικαιώματα, ούτε βιώσιμη ανάπτυξη, ούτε ειρήνη», δήλωσε ο Αντόνιο Γκουτέρες, γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του. Τόνισε ότι τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αύξηση του αριθμού των δημοσιογράφων που χάνουν τη ζωή τους εν ώρα καθήκοντος, ιδίως στις ζώνες πολέμου.
Ο γενικός γραμματέας κατήγγειλε επίσης ότι το 85% των εγκλημάτων που διαπράττονται σε βάρος επαγγελματιών του κλάδου παραμένουν ανεξιχνίαστα και ατιμώρητα, ένα επίπεδο ατιμωρησίας που χαρακτήρισε «απαράδεκτο».
Σύμφωνα με την καταμέτρηση της UNESCO (πηγή στα Γαλλικά), 14 δημοσιογράφοι έχουν χάσει τη ζωή τους από την αρχή του 2026.
Το 2025, συνολικά 129 δημοσιογράφοι και εργαζόμενοι σε μέσα ενημέρωσης σκοτώθηκαν μέσα στη χρονιά, σύμφωνα με την Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων (CPJ).
Η ελευθερία της ενημέρωσης «στόχος»
Η γαλλική διπλωματία καταδίκασε την Κυριακή «τις επιθέσεις και τις πράξεις βίας κατά δημοσιογράφων και επαγγελματιών των μέσων ενημέρωσης», αποτίοντας φόρο τιμής «σε όλες και όλους, υπερβολικά πολλούς και φέτος, που σκοτώθηκαν κατά την άσκηση του επαγγέλματός τους, σε όλον τον κόσμο, στην Παλαιστίνη, στην Ουκρανία, στο Σουδάν και αλλού».
Σύμφωνα με το Παρίσι, τέσσερις δημοσιογράφοι έχουν σκοτωθεί από τον Μάρτιο σε βομβαρδισμούς που εξαπέλυσε ο ισραηλινός στρατός στο νότιο Λίβανο. «Η εκ προθέσεως στοχοποίηση δημοσιογράφων, όταν επιβεβαιώνεται, συνιστά έγκλημα πολέμου», υπογραμμίζει το υπουργείο Εξωτερικών.
Το Κε ντ’ Ορσέ τίμησε επίσης τη μνήμη του Άντονι Λαλικαν, Γάλλου φωτορεπόρτερ 37 ετών, που σκοτώθηκε στις 3 Οκτωβρίου σε ρωσικό πλήγμα με μη επανδρωμένο αεροσκάφος κοντά στο Κραματόρσκ, στην Ουκρανία. «Η Ρωσία έχει κάνει την ελευθερία της ενημέρωσης στόχο», συνεχίζει η ανακοίνωση.
Η οργάνωση Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα (RSF) είχε χαρακτηρίσει το πλήγμα «εσκεμμένο», καθώς ο Άντονι Λαλικαν βρισκόταν στο πεδίο μαζί με τον Ουκρανό συνάδελφό του Γκεόργκι Ιβαντσένκο, ο οποίος τραυματίστηκε σοβαρά στην επίθεση.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι προειδοποιήσεις πληθαίνουν.
«Είναι καθήκον μας να το υπενθυμίζουμε πάντα, και ακόμη περισσότερο σήμερα, σε μια ιστορική συγκυρία που χαρακτηρίζεται από συνεχή κλιμάκωση της βίας και επανειλημμένες παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου [...]: τα πρόσωπα που δεν συμμετέχουν στις συγκρούσεις – άμαχοι, ιατρικό και ανθρωπιστικό προσωπικό και δημοσιογράφοι – δεν πρέπει να γίνονται στόχος», δήλωσε η Ροζάριο Βαλάστρο, επικεφαλής του ιταλικού Ερυθρού Σταυρού.
Η πορτογαλική προεδρία εκφράζει τη λύπη της που ο βαρύς απολογισμός για τους επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης «αντιβαίνει στις προσδοκίες προόδου που θα έπρεπε να διασφαλίζει η εδραίωση των δημοκρατιών».
Στις ωμές παραβιάσεις προστίθενται και «πιο σιωπηλές απειλές», υπογραμμίζει το γραφείο του Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο, επικαλούμενο «τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση σε διάφορες περιοχές του πλανήτη», «την οικονομική επισφάλεια των συντακτικών ομάδων», τη συγκέντρωση του κεφαλαίου, αλλά και «την εξάπλωση της παραπληροφόρησης που μολύνει τη δημόσια σφαίρα», την ώρα που τα μέσα ενημέρωσης δεν διαδραματίζουν πάντα «τον ρόλο του αντίδοτου».
Η απελευθέρωση των δημοσιογράφων που κρατούνται αυθαίρετα, «επιτακτική ανάγκη» για τη Γαλλία
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περίπου 330 δημοσιογράφοι κρατούνται σήμερα σε όλο τον κόσμο, στους οποίους προστίθενται 500 ιδιώτες-δημοσιογράφοι και μπλόγκερ που υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Υπάρχει όμως και αχτίδα ελπίδας. Στα τέλη Απριλίου ο δημοσιογράφος Αντρέι Ποτσόμπουτ βγήκε από τη φυλακή, έπειτα από πέντε χρόνια κράτησης στη Λευκορωσία. Ως ανταποκριτής της πολωνικής εφημερίδας Gazeta Wyborcza και εξέχουσα φυσιογνωμία της πολωνικής μειονότητας στη χώρα εξέτιε ποινή οκτώ ετών κάθειρξης, επειδή είχε «υποκινήσει ενέργειες που έθεταν σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια».
Μετά την αποφυλάκισή του, στο πλαίσιο ανταλλαγής κρατουμένων, έγινε δεκτός στα πολωνικά σύνορα από τον Πολωνό πρωθυπουργό, Ντόναλντ Τουσκ.
Την Κυριακή 3 Μαΐου, ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι απένειμε στον πρώην κρατούμενο του καθεστώτος Λουκασένκο το "Τάγμα του Λευκού Αετού", την ανώτατη πολωνική διάκριση, για την «ακλόνητη στάση του απέναντι στις εκδηλώσεις αναβίωσης ολοκληρωτικών καθεστώτων».
Στη Γαλλία, ο Κριστόφ Γκλεζ δεν έχει ξεχαστεί. Η κυβέρνηση «συνεχίζει να δρα απέναντι στις αλγερινές αρχές» για να εξασφαλίσει την απελευθέρωση του αθλητικού δημοσιογράφου, ο οποίος καταδικάστηκε σε δεύτερο βαθμό, τον Δεκέμβριο του 2025, σε επτά χρόνια καθειρξη για «προπαγάνδα υπέρ της τρομοκρατίας» και «κατοχή εντύπων με σκοπό την προπαγάνδα που βλάπτει το εθνικό συμφέρον». Η σύλληψή του, κατά τη διάρκεια ταξιδιού του στην Καβυλία, τροφοδότησε τις εντάσεις μεταξύ Παρισιού και Αλγερίου.
Την παραμονή της Παγκόσμιας Ημέρας Ελευθερίας του Τύπου, η Αμελί Ουντέα-Καστερά, πρώην υπουργός στην κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν και νυν πρόεδρος της Γαλλικής Ολυμπιακής και Αθλητικής Επιτροπής (CNOSF), κατήγγειλε στην πλατφόρμα X «τη βαρύτερη ποινή που έχει επιβληθεί σε δημοσιογράφο τα τελευταία 10 χρόνια».
«Ο αθλητισμός χρειάζεται τους δημοσιογράφους του. Οι δημοσιογράφοι χρειάζονται ελευθερία. Ο Κριστόφ το αξίζει να αγωνιστούμε για τη δική του», κατέληξε.
Η 3η Μαΐου ανακηρύχθηκε Παγκόσμια Ημέρα Ελευθερίας του Τύπου από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το 1993, κατόπιν της σύστασης (πηγή στα Γαλλικά) της UNESCO το 1991 και του αιτήματος Αφρικανών δημοσιογράφων που είχαν υιοθετήσει τη Διακήρυξη του Βίντχοουκ (πηγή στα Γαλλικά) για τον πλουραλισμό και την ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης.