Το «κόλπο» με τις ιρακινές κάρτες SIM και τα αυτοσχέδια hotspots στις παραμεθόριες περιοχές - Συγκλονιστικές αφηγήσεις από απλούς πολίτες που επιδιώκουν να σπάσουν το αυστηρό εμπάργκο του καθεστώτος στο ίντερνετ
Ιρανοί πολίτες που ζουν σε περιοχές κοντά στο ιρακινό Κουρδιστάν ρισκάρουν τη ζωή τους περνώντας παράνομα τα σύνορα για να συνδεθούν στο διαδίκτυο, καθώς το πολύμηνο μπλακ άουτ που επέβαλε το καθεστώτος της Τεχεράνης στο ίντερνετ τους έχει αποκόψει από τον έξω κόσμο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι αξιωματούχοι της Ισλαμικής Δημοκρατίας δικαιολόγησαν τους περιορισμούς επικαλούμενοι "λόγους ασφαλείας" και την ανάγκη αντιμετώπισης του "κυβερνοπολέμου".
Απλοί πολίτες ωστόσο καταγγέλουν ότι το μπλακ-άουτ δεν τους έχει αποκόψει μόνο από ανεξάρτητες πηγές ειδήσεων, αλλά έχει καταστήσει αδύνατη την επικοινωνία με μέλη της οικογένειάς τους στο εξωτερικό και τους στερεί πολύτιμες πηγές εισοδήματος.
Οι αρχές έχουν επίσης ποινικοποιήσει ευθέως πολλά από τα εργαλεία στα οποία έχουν στραφεί οι Ιρανοί για να συνδεθούν στο διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένου του δορυφορικού διαδικτύου Starlink.
"Μετά την έναρξη του πολέμου, το διαδίκτυο στο Ιράν έκλεισε εντελώς και πρακτικά δεν υπήρχε καμία επικοινωνία μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού της χώρας", δήλωσε στο Euronews ένας κάτοικος της συνοριακής πόλης Μπανέχ, μιλώντας ανώνυμα για λόγους ασφαλείας.
Το Ιράν και το Ιράκ μοιράζονται κοινά σύνορα μήκους 1.600 χιλιομέτρων, από το τριμερές με την Τουρκία μέχρι τον ποταμό Αρβάντ και τον Περσικό Κόλπο στα νότια. Η Μπανέχ, μια πόλη περίπου 100.000 κατοίκων, απέχει μόλις 30 χιλιόμετρα από το πλησιέστερο πέρασμα.
"Στην Μπανέχ, όπου μεγάλο μέρος της οικονομίας εξαρτάται από το εμπόριο, πολλοί έμποροι και καταστηματάρχες χρειάζονταν πρόσβαση στο διαδίκτυο για να συνεχίσουν τη δουλειά τους και για το λόγο αυτό στράφηκαν σε κάρτες SIM από γειτονικές χώρες", εξήγησαν.
Η ανησυχία δεν περιοριζόταν μόνο στους εμπόρους. Οι Ιρανοί που ζουν στο εξωτερικό δεν είχαν τρόπο να γνωρίζουν αν τα σπίτια τους είχαν πληγεί ή αν τα αγαπημένα τους πρόσωπα ήταν ασφαλή.
"Πολλοί από εμάς δεν γνώριζαν κατά τη διάρκεια του πολέμου τι συνέβαινε ή ποια μοίρα μας περίμενε. Γι' αυτό κάποιοι προσπάθησαν να χρησιμοποιήσουν αυτή τη μέθοδο για να αποκτήσουν πρόσβαση στην ελεύθερη ροή πληροφοριών", δήλωσε στο Euronews ένας κάτοικος της κοντινής μεθοριακής πόλης Sardasht.
Παρεμπιπτόντως, μια πόλη περίπου 50.000 κατοίκων, η Sardasht ήταν μια από τις πρώτες πόλεις στον κόσμο που δέχτηκε επίθεση με χημικά όπλα, αφού οι ιρακινές δυνάμεις υπό τον Σαντάμ Χουσεΐν επιτέθηκαν με βόμβες με αέριο μουστάρδας το 1987 κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ.
Η ίδια η Μπανέχ βομβαρδίστηκε και από τις δύο πλευρές κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, με τους περισσότερους κατοίκους να καταφεύγουν στο Ιράκ.
Πολύτιμες οι ιρακινές κάρτες SIM
Μια λύση που εξαπλώθηκε στις παραμεθόριες κοινότητες του Ιράν ήταν η χρήση καρτών SIM του ιρακινού δικτύου κινητής τηλεφωνίας από τους παρόχους Korek και Asiacell, οι οποίες μεταφέρουν μερική κάλυψη στις παραμεθόριες περιοχές του Ιράν.
"Αυτές οι κάρτες SIM έχουν κάποια κάλυψη στις παραμεθόριες περιοχές του Ιράν και όσο πιο κοντά φτάνεις στα σύνορα, τόσο καλύτερη είναι η σύνδεση. Για το λόγο αυτό, οι έμποροι και οι άνθρωποι που ήθελαν να ενημερώσουν τα μέλη της οικογένειάς τους στο εξωτερικό για την κατάστασή τους τις χρησιμοποιούσαν για να συνδεθούν στο διαδίκτυο", δήλωσε ο κάτοικος του Baneh.
Ορισμένοι κάτοικοι πόλεων κοντά στην περιοχή του Κουρδιστάν κατείχαν ήδη ιρακινές κάρτες SIM ή ταξίδεψαν στο Ιράκ για να τις αποκτήσουν. Στις περιοχές με ισχυρότερη διασυνοριακή λήψη, οι άνθρωποι καλούσαν συγγενείς στο εξωτερικό ή προσπαθούσαν να εκτελέσουν εμπορικές συναλλαγές.
Ένα αυτοσχέδιο σημείο πρόσβασης στο διαδίκτυο εμφανίστηκε τελικά αρκετά χιλιόμετρα έξω από την Μπανέχ, κοντά στα σύνορα.
"Πολλοί άνθρωποι πήγαιναν σε μια περιοχή περίπου 3-4 χιλιόμετρα έξω από την πόλη Μπάνεχ, κοντά στα ιρακινά σύνορα, όπου το σήμα ήταν καλύτερο και ήταν δυνατή η σύνδεση στο διαδίκτυο", εξήγησε ο κάτοικος της Μπάνεχ.
"Σταδιακά, ο αριθμός των ανθρώπων που πήγαιναν εκεί αυξανόταν και μια ομάδα έχτισε μια μικρή καλύβα στο σημείο και άρχισε να προσφέρει πρόσβαση στο διαδίκτυο με την ώρα έναντι χρημάτων, μοιράζοντας το διαδίκτυο από το κινητό τους με άλλους μέσω Wi-Fi", είπε.
Περισσότερες από 50 συλλήψεις
Οι αρχές της Ισλαμικής Δημοκρατίας πραγματοποίησαν τελικά έφοδο στον χώρο. "Έκαναν έφοδο στην περιοχή, συνέλαβαν περισσότερα από 50 άτομα και κατέσχεσαν τα κινητά τους τηλέφωνα", δήλωσε ο κάτοικος του Μπανέχ.
"Οι πράκτορες έψαξαν όλα τα δεδομένα που ήταν αποθηκευμένα στα κινητά τηλέφωνα των συλληφθέντων και στη συνέχεια προειδοποίησαν ότι όποιος πλησιάσει τα σύνορα ή φέρει ιρακινή κάρτα SIM θα αντιμετωπίσει σκληρές ποινές".
"Οι συλληφθέντες δέχθηκαν πιέσεις για να εξηγήσουν γιατί επεδίωξαν να αποκτήσουν πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Πολλοί είχαν τηλεφωνήσει μόνο σε συγγενείς στο εξωτερικό, ενώ άλλοι ήταν έμποροι και επιχειρηματίες που χρειάζονταν το διαδίκτυο για να κάνουν τη δουλειά τους", πρόσθεσε. Οι περισσότεροι αφέθηκαν ελεύθεροι αφού υπέγραψαν γραπτές δεσμεύσεις. Περίπου 10 άτομα παραμένουν υπό κράτηση, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες με τους οποίους μίλησε το Euronews.
Η καταστολή έκανε τους ανθρώπους πιο προσεκτικούς και στα συνοριακά περάσματα.
"Αυτή τη στιγμή, λόγω των αυστηρών μέτρων ασφαλείας, οι άνθρωποι αποφεύγουν ορισμένα συνοριακά περάσματα και πολλοί από όσους ταξιδεύουν μεταξύ του Ιράν και της περιοχής του Κουρδιστάν κλείνουν τα κινητά τους τηλέφωνα και τους φορητούς υπολογιστές τους για να αποφύγουν τη σύλληψη ή την κατηγορία ότι συνεργάζονται με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ", δήλωσε στο Euronews ένας άλλος μάρτυρας.
Διαδίκτυο για λίγους
Τους τελευταίους μήνες, μόνο ένας μικρός αριθμός Ιρανών κατάφερε να έχει πρόσβαση στο παγκόσμιο διαδίκτυο με δαπανηρά ή επίσημως απαγορευμένα μέσα.
Μια περιορισμένη κατηγορία κατόχων επαγγελματικών αδειών μπορεί να εγγραφεί για αυτό που οι αρχές αποκαλούν "υπερ - διαδίκτυο", αλλά ένα πακέτο 50 gigabyte κοστίζει περίπου 2,8 εκατομμύρια ριάλ - περίπου 15 ευρώ με τις τρέχουσες συναλλαγματικές ισοτιμίες της ελεύθερης αγοράς - ποσό που χρεώνεται χωριστά από τα τέλη εγγραφής.
Για πολλούς εργαζόμενους των οποίων ο μηνιαίος μισθός δεν φτάνει τα 20 εκατομμύρια ριάλ (110 ευρώ), το κόστος είναι απλησίαστο.
Λίγοι και εκλεκτοί έχουν επίσης πρόσβαση μέσω ειδικών καρτών SIM ή προνομιακής δημοσιογραφικής πρόσβασης. Ορισμένοι που έχουν τέτοια πρόσβαση αρνούνται να τη χρησιμοποιήσουν, είτε επειδή δεν είναι διαθέσιμη στους περισσότερους Ιρανούς είτε επειδή ανησυχούν ότι η διαδικτυακή τους δραστηριότητα παρακολουθείται.
Οι τιμές του VPN, οι οποίες αυξήθηκαν απότομα κατά την έναρξη του μπλακ άουτ, έχουν έκτοτε μειωθεί καθώς αυξήθηκε η προσφορά. Κυκλοφορεί επίσης ένας περιορισμένος αριθμός συσκευών Starlink, οι περισσότερες από τις οποίες είναι λαθραίες - αλλά η χρήση τους ενέχει τον κίνδυνο δίωξης και έχει ήδη κοστίσει τη ζωή σε ένα άτομο.
Στο τελευταίο περιστατικό, ένας 40χρονος επιχειρηματίας από την Τεχεράνη πέθανε υπό κράτηση, αφού οι δυνάμεις ασφαλείας τον συνέλαβαν όταν πήγε να παρακολουθήσει την υπόθεση του αδελφού του, ο οποίος είχε κρατηθεί με κατηγορίες που σχετίζονταν με τη χρήση συσκευών Starlink.
Ένας κάτοικος της Sardasht δήλωσε στο Euronews ότι οι συνθήκες πρόσβασης στις παραμεθόριες περιοχές ήταν πλέον "κάπως καλύτερες" και ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που δεν έχουν καμία από αυτές τις επιλογές χρησιμοποιούν το εγχώριο "εθνικό διαδίκτυο" του Ιράν και περίμεναν να λήξουν οι περιορισμοί.
Ο επικεφαλής της επιτροπής οικονομίας του Εμπορικού Επιμελητηρίου του Ιράν Afshin Kalahi δήλωσε στα εγχώρια μέσα ενημέρωσης ότι η διακοπή της λειτουργίας προκαλεί άμεσες ημερήσιες απώλειες ύψους 30 έως 40 εκατομμυρίων δολαρίων (25,5 έως 34 εκατ. ευρώ) για την οικονομία του Ιράν.
Το υπουργείο επικοινωνιών του Ιράν ανέφερε ξεχωριστά ημερήσιες επιχειρηματικές απώλειες 600 δισεκατομμυρίων ριάλ (30,3 εκατ. ευρώ) για τις επιχειρήσεις.
Το υπουργείο ανέφερε επίσης ότι περίπου 10 εκατομμύρια άνθρωποι - κυρίως από τη μεσαία και κατώτερη τάξη - εξαρτώνται από τις σταθερές ψηφιακές επικοινωνίες για την εργασία τους.