Παραπλανητικοί ισχυρισμοί για τα ρεκόρ καύσωνα στην Ευρώπη τον Μάιο ακολουθούν γνωστά αφηγήματα των αρνητών της κλιματικής αλλαγής - Πώς η παραπληροφόρηση βάζει στο στόχαστρο τους επιστήμονες
Ο καύσωνας του Μαΐου σε όλη την Ευρώπη έσπασε κάθε ιστορικό ρεκόρ και πυροδότησε ένα κύμα γνώριμων ισχυρισμών στο διαδίκτυο, που επιχειρούν να απαξιώσουν την κλιματική επιστήμη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μία ανάρτηση στο X, που έχει προβληθεί χιλιάδες φορές, υποστηρίζει ότι ιστορικοί καύσωνες, όπως εκείνοι στο Λονδίνο το καλοκαίρι του 1976 και του 1921, αποδεικνύουν ότι οι σημερινές υψηλές θερμοκρασίες δεν είναι κάτι το ασυνήθιστο.
Άλλες αναρτήσεις ισχυρίζονται (πηγή στα Αγγλικά) ότι τα αρχεία θερμοκρασίας είναι παραπλανητικά, είτε λόγω ενός υπαρκτού φαινομένου γνωστού ως «αστική νησίδα θερμότητας», είτε μέσω απροκάλυπτης χειραγώγησης ή εξαπάτησης. (πηγή στα Αγγλικά)
Οι κλιματολόγοι λένε ότι αυτοί οι ισχυρισμοί δεν είναι μόνο παραπλανητικοί, αλλά παράλληλα έχουν στόχο να τροφοδοτήσουν εχθρότητα και να οδηγήσουν σε φαινόμενα παρενόχλησης σε βάρος των ερευνητών.
Η Σόνια Σενεβιράτνε, καθηγήτρια κλιματικής επιστήμης στο ETH Ζυρίχης, δήλωσε στην ομάδα επαλήθευσης πληροφοριών του Euronews, The Cube, ότι έχει βιώσει προσωπικά εχθρικές αντιδράσεις που συνδέονται με το αντικείμενό της.
«Κατά διαστήματα λάμβανα emails ή και επιστολές», είπε, επισημαίνοντας ότι αυτό ήταν ιδιαίτερα ορατό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι στο Twitter (σήμερα X) η κατάσταση είχε γίνει αρκετά άσχημη», είπε η Σενεβιράτνε, προσθέτοντας ότι έβλεπε μηνύματα άρνησης της κλιματικής αλλαγής να εμφανίζονται στο χρονολόγιό της μέσα σε δευτερόλεπτα από κάποια ανάρτησή της, κάτι που υποψιάζεται ότι μπορεί να οφείλεται σε δραστηριότητα bot.
Άλλοι επιστήμονες έχουν βιώσει παρόμοιες εμπειρίες. Ο επικεφαλής ερευνών για το κλίμα στο Stripe και ερευνητής στο Berkeley Earth, Ζικ Χάουσφαδερ, ανέφερε ότι «η πιο ακραία παρενόχληση που έχω δεχθεί είναι άνθρωποι που εκτοξεύουν ύβρεις εναντίον μου στο διαδίκτυο, ευτυχώς, αλλά πολλοί από τους συναδέλφους μου (ιδίως γυναίκες) έχουν βιώσει πολύ χειρότερα».
Ο Μπαρτ Βερχέγγεν, ανώτερος σύμβουλος για θέματα κλίματος στο ολλανδικό μετεωρολογικό ινστιτούτο KNMI, δήλωσε ότι έχει επίσης αντιμετωπίσει εχθρότητα.
«Στο παρελθόν έχω αντιμετωπίσει συχνά λεκτική κακοποίηση και παρενόχληση, αλλά όχι εκφοβισμό ή απειλές», είπε στο Cube.
Η παραπληροφόρηση στο επίκεντρο
Ο Βερχέγγεν τόνισε ότι η παραπληροφόρηση παραμένει σημαντικός παράγοντας στις δημόσιες συζητήσεις για την κλιματική αλλαγή και ότι η φύση της έχει αλλάξει με τον χρόνο. «Η επιστήμη γίνεται ολοένα και πιο σαφής και γίνεται ολοένα και περισσότερο αποδεκτή από μια ευρύτερη ομάδα ανθρώπων», ανέφερε.
«Την ίδια στιγμή, οι δυνάμεις που αντιτίθενται σε αυτές τις πολιτικές φαίνεται να έχουν σκληρύνει τη στάση τους», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τον Βερχέγγεν, η άρνηση της κλιματικής αλλαγής απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο από την αμφισβήτηση του αν ο πλανήτης έχει θερμανθεί και στρέφεται προς την αμφισβήτηση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής και των πολιτικών που έχουν σχεδιαστεί για να την μετριάσουν.
Αυτές οι εμπειρίες δεν είναι μεμονωμένες. Τον Ιανουάριο, οι ισπανικές αρχές έκαναν λόγο για αύξηση της διαδικτυακής κακοποίησης σε βάρος κλιματολόγων και μετεωρολόγων, χαρακτηρίζοντας την άνοδο «ανησυχητική».
Πολλά από τα εχθρικά μηνύματα προς ειδικούς που μοιράζονται επαληθευμένες πληροφορίες εντοπίστηκαν στο X.
Το φαινόμενο των επιθέσεων κατά ειδικών για το περιβάλλον μόνο νέο δεν είναι. Για παράδειγμα, ο κλιματολόγος Μάικλ Ε. Μαν έχει περιγράψει στο παρελθόν ότι δεχόταν απειλές και ότι αποτέλεσε στόχο εκστρατειών με σκοπό να απαξιώσουν το έργο του, το οποίο έδειχνε πρωτοφανή παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας το 1998.
Η οργάνωση Union of Concerned Scientists, με έδρα τις ΗΠΑ, κατέγραψε αυτό που χαρακτήρισε προσπάθειες ομάδων που συνδέονται με ορυκτά καύσιμα να επιτεθούν στον Μαν και να υπονομεύσουν το έργο του. (πηγή στα Αγγλικά)
Ο Βερχέγγεν σημείωσε ότι αυτές οι δυναμικές δεν είναι μοναδικές για την κλιματική επιστήμη. «Η άρνηση της επιστήμης είναι ένας δοκιμασμένος τρόπος για να καθυστερούν οι πολιτικές (ξεκινώντας ήδη από τους “πολέμους του καπνού”)», είπε. «Οπότε, ναι, η λανθασμένη ενημέρωση και η σκόπιμη παραπληροφόρηση διαδραματίζουν μεγάλο ρόλο».
Γνωστά ψευδή επιχειρήματα συνοδεύουν τον καύσωνα
Οι κλιματολόγοι αναφέρουν ότι αρκετοί ψευδείς ισχυρισμοί που κυκλοφορούν για τον καύσωνα αναπαράγουν γνώριμες αφηγήσεις που προωθούν οι αρνητές της κλιματικής αλλαγής.
Αναρτήσεις που υποστηρίζουν ότι οι καύσωνες του 1921 και του 1976 δείχνουν πως οι ακραίες θερμοκρασίες υπήρχαν πολύ πριν από τις σημερινές ανησυχίες για την κλιματική αλλαγή, παρερμηνεύουν τον τρόπο με τον οποίο η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τονίζουν οι επιστήμονες.
Η Σενεβιράτνε σημαιώνει ότι και οι καύσωνες όπως εκείνος του 1976 ήταν έντονοι, υποστήριξε όμως ότι τα σημερινά επεισόδια καύσωνα εμφανίζονται συχνότερα, επηρεάζουν μεγαλύτερες περιοχές και φτάνουν σε επίπεδα που θα ήταν εξαιρετικά απίθανα χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή.
«Τα τελευταία χρόνια βιώνουμε καύσωνες τόσο ακραίους, που ορισμένοι από αυτούς θα είχαν σχεδόν μηδενική πιθανότητα να συμβούν χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή», είπε.
Άλλες αναρτήσεις ισχυρίζονται ότι τα παγκόσμια αρχεία καταγραφής θερμοκρασιών δεν είναι αξιόπιστα, επειδή οι πόλεις είναι θερμότερες από τις γύρω αγροτικές περιοχές.
Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «αστική νησίδα θερμότητας» και οφείλεται στο ότι η πυκνή αστική υποδομή, όπως τα κτίρια και το σκυρόδεμα, απορροφά και απελευθερώνει θερμότητα πολύ περισσότερο από ό,τι η βλάστηση στο φυσικό τοπίο.
Σύμφωνα με τη Σενεβιράτνε, η αστική νησίδα θερμότητας μπορεί «να ενισχύει περαιτέρω τις θερμοκρασίες σε τοπικό επίπεδο, αλλά δεν εξηγεί τις παγκόσμιες τάσεις».
Άλλοι επιστήμονες επιβεβαιώνουν ότι το φαινόμενο είναι καλά τεκμηριωμένο και έχει ήδη ληφθεί υπόψη στη μέτρηση και τη συλλογή δεδομένων για τις μεταβολές της θερμοκρασίας σε βάθος χρόνου.
Το ίδιο ισχύει και για τις αναρτήσεις που ισχυρίζονται, χωρίς αποδείξεις, ότι τα αρχεία θερμοκρασίας είναι «επινοημένα».
«Σήμερα έχουμε εννέα διαφορετικές ομάδες επιστημόνων από τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, την ΕΕ, την Ιαπωνία και την Κίνα, που όλες παρέχουν ανεξάρτητα παγκόσμια αρχεία καταγραφής θερμοκρασιών, και αυτά συμπίπτουν απόλυτα μεταξύ τους, παρότι χρησιμοποιούν διαφορετικά σύνολα δεδομένων και μεθοδολογίες», είπε ο Χάουσφαδερ. «Λίγα πράγματα στην επιστήμη έχουν στοιχειοθετηθεί τόσο καλά όσο το αρχείο θερμοκρασιών».