Γιατί απέτυχε το γαλλογερμανικό πρόγραμμα μαχητικών FCAS

Μήνες ολόκληρους υπήρχε αντιπαράθεση γύρω από το πρόγραμμα, τη Δευτέρα όμως ήρθε η επίσημη ανακοίνωση: το γαλλογερμανικό πρόγραμμα μαχητικού αεροσκάφους FCAS ναυάγησε.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Στις αρχές της εβδομάδας, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της Γερμανίας και της Γαλλίας ανακοίνωσαν τον τερματισμό της συνεργασίας. Σύμφωνα με το Μέγαρο των Ηλυσίων, «οι γερμανικές αρχές θεώρησαν πως δεν ήταν δυνατόν να ασκηθεί περαιτέρω πίεση στις εμπλεκόμενες εταιρείες».

Πώς όμως φτάσαμε στο σημείο να καταρρεύσει αυτή η εμβληματική συνεργασία στον τομέα των εξοπλισμών;

Future Combat Air System

Το FCAS, ακρωνύμιο του Future Combat Air System (στα γερμανικά: Zukünftiges Luftkampfsystem), θεωρούνταν το μεγαλύτερο και πιθανότατα ακριβότερο εξοπλιστικό πρόγραμμα στην Ευρώπη. Το 2017, ο νεοεκλεγείς τότε πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ (CDU) είχαν δρομολογήσει από κοινού το εγχείρημα στο Παρίσι.

Πυρήνας του προγράμματος ήταν το λεγόμενο Next Generation Weapon System (NGWS). Προβλεπόταν η ανάπτυξη ενός νέας γενιάς μαχητικού αεροσκάφους, που θα μπορούσε να επιχειρεί με πιλότο ή και προαιρετικά χωρίς. Τη λειτουργία του θα υποστήριζαν συνοδευτικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα αποκαλούμενα Remote Carriers. Όλα τα επιμέρους στοιχεία θα διασυνδέονταν μέσω μιας ψηφιακής Air Combat Cloud, όπου τα δεδομένα των αισθητήρων θα ενοποιούνταν σε πραγματικό χρόνο, προσφέροντας κοινή επιχειρησιακή εικόνα.

Το σύστημα θα ενίσχυε τις δυνατότητες μελλοντικών αεροπορικών επιχειρήσεων. Για τον σκοπό αυτό προβλέπονταν αυξημένα χαρακτηριστικά stealth, ώστε να δυσκολεύεται ο εντοπισμός από ραντάρ και άλλα συστήματα αισθητήρων. Επιπλέον, το FCAS θα διέθετε σύγχρονες δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου και θα μπορούσε να χρησιμοποιεί όπλα μεγάλης εμβέλειας υψηλής ακρίβειας.

Σε αντίθεση με σημερινά μαχητικά αεροσκάφη όπως το Eurofighter ή το Rafale, το FCAS είχε σχεδιαστεί ως διασυνδεδεμένο «System of Systems». Τόσο τα drones όσο και άλλοι αισθητήρες θα τροφοδοτούσαν με δεδομένα ένα cloud, το οποίο θα τα αξιοποιούσε άμεσα μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης. Στόχος ήταν να διασφαλιστούν και να ενισχυθούν μακροπρόθεσμα οι ευρωπαϊκές δυνατότητες στον αεροπορικό πόλεμο. Το κόστος ανάπτυξης εκτιμούνταν πρόσφατα μεταξύ 80 και 100 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Γιατί το πρόγραμμα FCAS απέτυχε

Κύριος λόγος για τη διακοπή είναι μια ανυπέρβλητη διαμάχη ανάμεσα στις αμυντικές βιομηχανίες Dassault και Airbus. Ακόμη και τον Μάρτιο, ο καγκελάριος και ο πρόεδρος της Γαλλίας είχαν επιχειρήσει μια τελευταία μεσολάβηση.

Ο γαλλικός όμιλος αμυντικής βιομηχανίας Dassault, που έχει κατασκευάσει μαχητικά όπως τα Mirage και Rafale, επρόκειτο να συνεργαστεί στον τομέα της αεροναυπηγικής με την γαλλογερμανική Airbus. Η Airbus είναι εν μέρει κρατική, καθώς Γερμανία και Γαλλία κατέχουν περίπου από 10% των μετοχών. Η Ισπανία συμμετέχει επίσης με ποσοστό 4%.

Διαμάχη για πατέντες

Προβλεπόταν καταμερισμός εργασιών ανάλογα με την εξειδίκευση: η Dassault θα ανέπτυσσε το μελλοντικό μαχητικό αεροσκάφος και η Airbus τα αντίστοιχα συνοδευτικά drones. Σύμφωνα με πληροφορίες του ZDF, ο επικεφαλής της γαλλικής Dassault, Ερίκ Τραπιέ, φέρεται να μην ήθελε να μοιραστεί ευαίσθητα δεδομένα και πατέντες με την Airbus.

Διαφωνία για τα δικαιώματα ιδιοκτησίας

Άλλα σημεία τριβής φέρονται να ήταν, μεταξύ άλλων, τα δικαιώματα ιδιοκτησίας στη νέα τεχνολογία και η κατανομή των μελλοντικά προσδοκώμενων εσόδων.

Διαμάχη για την ηγεσία

Τελευταία δεν είχε ξεκαθαριστεί επίσης ποια εταιρεία και ποια στελέχη θα αναλάμβαναν ηγετικούς ρόλους. Η Dassault διεκδικούσε για καιρό την ηγεσία, ενώ η Airbus δεν αποδεχόταν ρόλο «μικρότερου εταίρου».

Η Dassault τεκμηρίωσε την αξίωσή της για ηγετικό ρόλο υποστηρίζοντας ότι θεωρεί τον εαυτό της κύριο ανάδοχο του έργου. Επιπλέον, όπως τόνισε, η εταιρεία διαθέτει όλη την τεχνογνωσία για την ανάπτυξη ενός μαχητικού αεροσκάφους «από το Α έως το Ω».

Διαφωνία για τις προδιαγραφές

Διαφορετικές ήταν και οι στρατιωτικές απαιτήσεις: η Γαλλία ήθελε ένα αεροσκάφος ικανό να φέρει πυρηνικά όπλα και να επιχειρεί από αεροπλανοφόρο για τις ένοπλες δυνάμεις της. Η Γερμανία δεν έβλεπε τέτοια ανάγκη.

Όταν ο διευθύνων σύμβουλος της Airbus, Γκιγιόμ Φορί, πρότεινε τον Φεβρουάριο του 2026 την κατασκευή δύο εκδόσεων του μαχητικού, η διαμάχη μεταξύ των εταιρειών αναζωπυρώθηκε. Στις αρχές Μαρτίου, η Dassault κατηγόρησε την Airbus ότι με αυτόν τον τρόπο υπονόμευε το πρόγραμμα.

«Η Airbus δεν θέλει πλέον να συνεργάζεται με τη Dassault», δήλωσε τον Μάρτιο ο διευθύνων σύμβουλος της Dassault, Ερίκ Τραπιέ, σύμφωνα με τη γαλλική εφημερίδα Le Monde.

Η Combat Air Cloud θα συνεχίσει να αναπτύσσεται

Τα σχέδια για το νέο μαχητικό δεν θα αξιοποιηθούν περαιτέρω, με μία εξαίρεση. Το «System of Systems» θα συνεχίσει να αναπτύσσεται. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η ανάπτυξη της λεγόμενης Combat Cloud, δηλαδή του συνδυασμού drones, Τεχνητής Νοημοσύνης και υποδομών cloud δεδομένων, θα προχωρήσει κανονικά.

Μετά την ακύρωση, η Airbus αναζητά πλέον νέες συνεργασίες. Στους κύκλους της αμυντικής βιομηχανίας αναφέρονται, μεταξύ άλλων, ο σουηδικός όμιλος Saab καθώς και το βρετανοϊαπωνοϊταλικό πρόγραμμα μαχητικού αεροσκάφους ως πιθανές επιλογές συνεργασίας. Επιπλέον, αναμένεται η Dassault να αναπτύξει αυτόνομα μια νέα γενιά μαχητικών Rafale.

Με το ναυάγιο του κοινού μαχητικού αεροσκάφους τερματίζεται ένα από τα πιο φιλόδοξα ευρωπαϊκά εξοπλιστικά εγχειρήματα των τελευταίων ετών. Ταυτόχρονα, η απόφαση σηματοδοτεί αλλαγή πορείας: αντί για ένα κοινό αεροσκάφος, Βερολίνο και Παρίσι φαίνεται πως στο εξής θα επενδύσουν σε χωριστά εθνικά προγράμματα, υπό ένα κοινό τεχνολογικό πλαίσιο.

Στο επόμενο γαλλογερμανικό υπουργικό συμβούλιο, που θα πραγματοποιηθεί τον Ιούλιο στη Γερμανία, τα δύο υπουργεία Άμυνας θα πρέπει να καταρτίσουν ένα κοινό σχέδιο εργασίας, επικεντρωμένο σε περιορισμένο αριθμό έργων, τα οποία η γερμανική κυβέρνηση θεωρεί ρεαλιστικά και σκόπιμα.