Οι οικογένειες άνω των 133.000 αγνοουμένων στο Μεξικό μετατρέπουν το Μουντιάλ σε διεθνές βήμα για μια κρίση που θεωρούν παραγνωρισμένη.
Καθώς εκατομμύρια άνθρωποι παρακολουθούν τους αγώνες του Μουντιάλ του 2026, στο Μεξικό υπάρχουν όσοι αποφάσισαν να αξιοποιήσουν τη μεγαλύτερη αθλητική σκηνή του πλανήτη για να θυμίσουν μια πολύ λιγότερο ορατή πραγματικότητα: εκείνη των περισσότερων από 133.000 αγνοουμένων στη χώρα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μακριά από τα γήπεδα, τα φώτα και τις διαφημιστικές καμπάνιες, συλλογικότητες συγγενών έχουν ξεκινήσει μια πρωτοβουλία με τον τίτλο «Μουντιάλ για τους Αγνοούμενους», μια σειρά δράσεων που στοχεύει να μεταφέρει το αίτημά τους για αλήθεια και δικαιοσύνη σε ένα παγκόσμιο κοινό. Μεταξύ αυτών είναι οι Δυνάμεις Ενωμένες για τους Αγνοούμενους και τις Αγνοούμενες στη Νουέβο Λεόν (FUNDENL), μια οργάνωση που αποτελείται από συγγενείς που αναζητούν τα αγαπημένα τους πρόσωπα εδώ και πάνω από μία δεκαετία.
«Έχουμε περισσότερα από 15 χρόνια σε αυτόν τον αγώνα», εξηγεί στην «Euronews» η Ανχέλικα Ορόσκο, μέλος και εκπρόσωπος του συλλογικού. «Το Μουντιάλ για τους Αγνοούμενους είναι μια σειρά δράσεων που πραγματοποιούμε από τις 10 Μαΐου, όταν ξεκινήσαμε μια καμπάνια σε 11 γλώσσες με το ερώτημα που πάντα μας βασανίζει: “Πού είναι;”».
Η επιλογή της χρονικής στιγμής δεν είναι τυχαία. Το Μεξικό μοιράζεται τη διοργάνωση του Μουντιάλ με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά, και πόλεις όπως το Μοντερέι, η Γουαδαλαχάρα και η Πόλη του Μεξικού δέχονται αυτές τις μέρες έντονη διεθνή προσοχή. Για τις οικογένειες, πρόκειται για μια μοναδική ευκαιρία να αναδείξουν μια κρίση που, όπως λένε, αγνοείται εντός και εκτός της χώρας.
Από το ποδόσφαιρο του δρόμου στη διεθνή καταγγελία
Η εκστρατεία έχει υιοθετήσει ποδοσφαιρικά σύμβολα για να μεταφέρει το μήνυμά της. Μία από τις πιο χαρακτηριστικές πρωτοβουλίες είναι οι λεγόμενες «cascaritas για τους αγνοούμενους και τις αγνοούμενες», ανεπίσημοι αγώνες γειτονιάς που οργανώνονται από τα ίδια τα συλλογικά. «Εμείς δεν πρόκειται ποτέ να μπορέσουμε να πάμε σε έναν από αυτούς τους αγώνες του Μουντιάλ, λόγω του κόστους και λόγω του τι αντιπροσωπεύει», σημειώνει η Ορόσκο. «Ωστόσο, θα οργανώσουμε αγώνες στον δρόμο, με τον κόσμο, με τη γειτονιά».
Κατά τη διάρκεια αυτών των συναντήσεων, οι συμμετέχοντες παίζουν φορώντας μπλουζάκια στα οποία έχουν προσθέσει συνθήματα, όπως «ας φωνάξουμε για τους αγνοούμενους όπως φωνάζουμε για ένα γκολ» ή «πάνω από 133.000 αγνοούμενοι». Έχουν επίσης δημιουργήσει μια ιδιότυπη «εθνική ομάδα Μεξικού» μέσω τεχνητής νοημοσύνης: μια ομάδα που αποτελείται από 21 αγνοούμενα άτομα, τα πρόσωπα των οποίων εμφανίζονται να φορούν τη φανέλα της εθνικής.
«Είναι μια αναπαράσταση των πάνω από 133.000 αγνοουμένων που υπάρχουν στο Μεξικό», εξηγεί. «Σε καθεμία και καθέναν τους βάλαμε ως νούμερο την τελευταία ημέρα που τους είδε η οικογένειά τους».
Η εκστρατεία έχει φτάσει και γύρω από το Στάδιο Μοντερέι, μία από τις έδρες του Μουντιάλ, όπου ακτιβιστές τοποθέτησαν περισσότερες από 150 καρτέλες με φωτογραφίες αγνοουμένων. Το μήνυμα επιδιώκει να αναδείξει την αντίθεση ανάμεσα στο μέγεθος της αθλητικής διοργάνωσης και τη διάσταση της κρίσης.
«Το στάδιο του Μοντερέι θα γέμιζε πάνω από δύο φορές με όλους τους αγνοούμενους που υπάρχουν στο Μεξικό», δηλώνει η Ορόσκο. «Πέρα από τον αριθμό, πρόκειται για ανθρώπους που έχουν όνομα, οικογένεια και εμάς που τους αναζητούμε».
Μια κρίση που δεν σταματά
Το Μεξικό βιώνει εδώ και χρόνια μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις εξαφανίσεων στον κόσμο. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η χώρα μετρά πάνω από 133.000 αγνοούμενους και μη εντοπισμένους ανθρώπους. Για τις συλλογικότητες, η επιμονή του προβλήματος έχει μια ξεκάθαρη εξήγηση: την ατιμωρησία.
«Οι ίδιες συνθήκες εξακολουθούν να υπάρχουν ώστε οποιοσδήποτε να μπορεί να εξαφανιστεί», τονίζει η Ορόσκο. «Οι ίδιοι αξιωματούχοι που κάποτε δεν έκαναν τη δουλειά τους παραμένουν σε καίριες θέσεις αναζήτησης, έρευνας και ασφάλειας. Απλώς αλλάζουν καρέκλα».
Η ακτιβίστρια καταγγέλλει επίσης ότι πολλοί υπεύθυνοι δεν δικάστηκαν ποτέ ή εξακολουθούν να δρουν. «Έχουμε διαπιστώσει ότι πολλοί από τους εγκληματίες παραμένουν ελεύθεροι και έχουν επαναλάβει τα ίδια αδικήματα που διέπραξαν το 2010 και το 2011», διαβεβαιώνει.
Το αποτέλεσμα, υποστηρίζει, είναι ότι κανείς δεν είναι πραγματικά ασφαλής. «Εξαφανίζεται οποιοσδήποτε. Έχουμε δει περιπτώσεις όπου κάποιος πηγαίνει στο περίπτερο για ένα αναψυκτικό και εξαφανίζεται· νέοι που βγαίνουν σε μια γιορτή και δεν επιστρέφουν ποτέ· άνθρωποι που τους αρπάζουν μέσα από τα ίδια τους τα σπίτια. Είναι καθημερινές δραστηριότητες που κάνει οποιοσδήποτε».
Τη σοβαρότητα της κατάστασης έχουν επισημάνει πρόσφατα και διεθνείς οργανισμοί. Η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών κατά των Εξαναγκαστικών Εξαφανίσεων αποφάσισε να παραπέμψει την υπόθεση του Μεξικού στην Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, αφού κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν «βάσιμες ενδείξεις» εξαναγκαστικών εξαφανίσεων που ενδέχεται να συνιστούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ο οργανισμός έχει επίσης προειδοποιήσει για την ύπαρξη χιλιάδων παράνομων ομαδικών τάφων και δεκάδων χιλιάδων ανθρώπινων λειψάνων που εκκρεμεί να ταυτοποιηθούν.
Το Μουντιάλ ως μεγάφωνο
Τις τελευταίες εβδομάδες, διάφορα κοινωνικά κινήματα στο Μεξικό εκμεταλλεύονται την προσοχή που προσελκύει το Μουντιάλ για να αυξήσουν την πίεση προς τις αρχές. Συνδικάτα εκπαιδευτικών, γειτονικές οργανώσεις και συλλογικότητες συγγενών αγνοουμένων έχουν προχωρήσει σε διαμαρτυρίες και δημόσιες δράσεις συμπίπτοντας με την άφιξη διεθνών επισκεπτών.
Για την Ορόσκο, ο στόχος δεν είναι να σκιαστεί ο αγώνας, αλλά να υπενθυμιστεί μια πραγματικότητα που εξακολουθεί να επηρεάζει χιλιάδες οικογένειες. «Θέλουμε το κράτος να στρέψει το βλέμμα του στους αγνοούμενους με την ίδια προσοχή που δείχνει σε αυτή την παγκόσμια διοργάνωση», τονίζει. «Το Μουντιάλ είναι σημαντικό, αλλά πιο σημαντικοί θα έπρεπε να είναι οι πολίτες του».
Η ακτιβίστρια καταγγέλλει ότι, την ώρα που οι αρχές επενδύουν πόρους για να προβάλουν μια θετική εικόνα της χώρας, οι οικογένειες εξακολουθούν να έρχονται αντιμέτωπες με δομικές ελλείψεις στην αναζήτηση των αγαπημένων τους προσώπων. «Στο Μεξικό υπάρχουν ήδη νόμοι και ένα νομικό πλαίσιο που κατακτήσαμε μετά από χρόνια αγώνα. Ωστόσο, δεν υπάρχουν σχέδια αναζήτησης ούτε σχέδια έρευνας. Το Εθνικό Μητρώο Αγνοουμένων είναι χάος», λέει με απογοήτευση.
Έκκληση προς τον κόσμο
Πέρα από την πολιτική καταγγελία, η εκστρατεία επιδιώκει έναν απλό στόχο: να γνωρίσει ο κόσμος τα πρόσωπα πίσω από τους αριθμούς. Οι οικογένειες έχουν μεταφέρει ακόμη και τα ονόματά τους πέρα από τα όρια της Γης. Η Ορόσκο θυμάται ότι συμμετείχαν πρόσφατα σε μια πρωτοβουλία που συνδέεται με την αποστολή Artemis για να στείλουν τα ονόματα αγνοουμένων στο διάστημα.
«Τους πήγαμε ήδη μέχρι τα αστέρια. Τους πήγαμε ήδη μέχρι τη Σελήνη. Τώρα θέλουμε να τους γνωρίσουν σε όλο τον κόσμο», εξηγεί. Το τελευταίο της μήνυμα ξεπερνά τη συγκυρία της αθλητικής διοργάνωσης και απευθύνεται άμεσα στη διεθνή κοινότητα.
«Απευθύνουμε έκκληση στην ανθρωπότητα να στρέψει το βλέμμα της σε όσα συμβαίνουν στο Μεξικό», καταλήγει. «Κανένας άνθρωπος δεν θα έπρεπε να μπορεί να εξαφανίζεται. Οι εξαναγκαστικές εξαφανίσεις είναι εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και επηρεάζουν το σύνολο της ανθρωπότητας».
Την ώρα που η μπάλα συνεχίζει να κυλά στα γήπεδα του Μουντιάλ, οι μεξικανικές οικογένειες συνεχίζουν να δίνουν έναν άλλον, πολύ πιο μακρύ και επώδυνο αγώνα: αυτόν της αναζήτησης όσων δεν έχουν ακόμη επιστρέψει στο σπίτι.