Αντιμετωπίζοντας τη μείωση της άγριας ζωής: η τεχνολογία eDNA μετατρέπει απλά δείγματα νερού και εδάφους σε παγκόσμιο χάρτη βιοποικιλότητας.
Περισσότερο από το μισό του παγκόσμιου ΑΕΠ εξαρτάται από τη φύση, όμως η άγρια ζωή εξαφανίζεται με ανησυχητικό ρυθμό. Τα είδη γλυκού νερού είναι σε χειρότερη μοίρα από όλα τα υπόλοιπα, με τους πληθυσμούς τους να έχουν μειωθεί κατά 85% από το 1970.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι συνέπειες ξεπερνούν κατά πολύ το πεδίο της οικολογίας: η υποβάθμιση των εδαφών απειλεί τις αγροτικές αλυσίδες εφοδιασμού και η απώλεια της φυσικής αντιπλημμυρικής προστασίας εκθέτει σε κίνδυνο περισσότερες κοινότητες.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται από το πόσο δύσκολο είναι να μετρήσουμε τι ακριβώς χάνεται. Οι παραδοσιακές έρευνες βιοποικιλότητας βασίζονται σε εκπαιδευμένους οικολόγους που περνούν εβδομάδες ή μήνες στο πεδίο, αναγνωρίζοντας είδη από την όψη ή τον ήχο τους. Τα αποτελέσματα είναι αργά, δαπανηρά και συχνά ασυνεπή.
«Αν εσείς κι εγώ πηγαίναμε στον ίδιο ποταμό, δεν θα καταλήγαμε στην ίδια λίστα ειδών», λέει στην Euronews Earth η Dimple Patel, διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας παρακολούθησης βιοποικιλότητας NatureMetrics. «Αυτό καθιστά πολύ δύσκολο να συνδυάσεις σύνολα δεδομένων με τρόπο που οι άνθρωποι να μπορούν πραγματικά να τα συσχετίσουν μεταξύ τους και να τα τυποποιήσουν σε παγκόσμιο επίπεδο».
Όλα τα είδη σε ένα μπουκάλι νερό
Η NatureMetrics έχει βασίσει την προσέγγισή της στο περιβαλλοντικό DNA ή eDNA – το γενετικό υλικό που αποβάλλουν οι ζωντανοί οργανισμοί στο περιβάλλον τους μέσω κυττάρων του δέρματος, σάλιου και άλλων βιολογικών ιχνών. Αυτό το DNA παραμένει στο περιβάλλον για μέρες ή εβδομάδες και ένα απλό δείγμα νερού ή εδάφους αρκεί για να το καταγράψει.
«Κάθε ζωντανός οργανισμός αποβάλλει DNA στο περιβάλλον του», λέει στην Euronews Earth η Patel. «Από αυτό το λίτρο νερού ποταμού μπορούμε στη συνέχεια να χαρτογραφήσουμε καθεμία από αυτές τις γενετικές “υπογραφές” πίσω στα ψάρια, τα αμφίβια, τα θηλαστικά, τα έντομα από τα οποία προήλθαν».
Η διαδικασία συλλογής έχει σκόπιμα απλοποιηθεί. Η NatureMetrics στέλνει κιτ δειγματοληψίας οπουδήποτε στον κόσμο – δεν απαιτούνται εξειδικευμένες γνώσεις. «Θέλαμε να βεβαιωθούμε ότι η διαδικασία συλλογής δειγμάτων είναι τόσο απλή που να μπορεί να την κάνει ακόμη και ένα πεντάχρονο παιδί, οπότε τη δοκιμάσαμε σε ένα πεντάχρονο», λέει η Patel. «Είχε εξαιρετικά αποτελέσματα».
Όταν το φίλτρο επιστρέψει στο εργαστήριο, η τεχνολογία αλληλούχισης DNA – παρόμοια, σε αρχή, με εκείνη που χρησιμοποιείται στη διερεύνηση εγκλημάτων – ταυτοποιεί όλα τα είδη που υπάρχουν στο δείγμα. Η μέθοδος είναι μη παρεμβατική: δεν απαιτείται παγίδευση, ούτε απόχη, ούτε διατάραξη του οικοσυστήματος. «Χρειάζεται ένα κλάσμα του χρόνου, ένα κλάσμα του κόστους, αλλά σου δίνει ένα απίστευτα ακριβές και πλούσιο σύνολο δεδομένων», λέει στην Euronews Earth η Patel.
Δεδομένα που μπορούν να αξιοποιήσουν οι βιομηχανίες
Η εταιρεία επεξεργάζεται τα δείγματα μέσω αυτού που περιγράφει ως το μεγαλύτερο εμπορικό εργαστηριακό δίκτυο eDNA στον κόσμο, με δραστηριότητα σε 116 χώρες και περισσότερους από 600 οργανισμούς-πελάτες. Φέτος, η NatureMetrics πέτυχε ένα ορόσημο: η χρήση περιβαλλοντικού DNA έχει επιτρέψει την αποτύπωση της βιοποικιλότητας στο 10% της επιφάνειας του πλανήτη.
Τα αποτελέσματα τροφοδοτούν μια πλατφόρμα που χαρτογραφεί τις καταγραφές ειδών, παρακολουθεί την υγεία των οικοσυστημάτων με την πάροδο του χρόνου και συγκρίνει τοποθεσίες – δείχνοντας, για παράδειγμα, αν η αποκατάσταση ενός υποβαθμισμένου δάσους αποφέρει μετρήσιμη βελτίωση.
«Οι άνθρωποι μπορούν πραγματικά να κατανοήσουν τα κρυμμένα “μυστικά” αυτού του οικοσυστήματος και να στοχεύουν πολύ πιο αποτελεσματικά τον τρόπο με τον οποίο το φροντίζουν και το υποστηρίζουν», λέει η Patel.
Η πελατειακή βάση της εταιρείας καλύπτει οργανισμούς προστασίας της φύσης όπως η WWF, βαριάς όχλησης βιομηχανίες όπως η εξόρυξη και η ενέργεια και, ολοένα περισσότερο, τις αγροδιατροφικές αλυσίδες εφοδιασμού.
Η Patel αναφέρεται σε συνεργασίες με μεγάλες εταιρείες καταναλωτικών αγαθών που εργάζονται για την προστασία των βακτηρίων και των μυκήτων του εδάφους που στηρίζουν την παραγωγή τροφίμων: «Πώς μπορούμε, σε βιολογικό επίπεδο, να βοηθήσουμε να “θρέψουμε” το έδαφος που θα συνεχίσει να μας δίνει τροφή για τα επόμενα 50 χρόνια;» διερωτάται.
Στόχος, εξηγεί στην Euronews Earth η Patel, είναι να γίνουν τα δεδομένα για τη βιοποικιλότητα «έτοιμα για λήψη αποφάσεων» – χρήσιμα για εταιρείες και οργανισμούς ώστε να κατευθύνουν κεφάλαια, να διαχειρίζονται τις λειτουργίες τους και να αποτυπώνουν τον αντίκτυπό τους στη φύση. «Πρόκειται για επίπεδα δεδομένων που σου επιτρέπουν να βρίσκεσαι χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από μια τοποθεσία και παρ’ όλα αυτά να γνωρίζεις, με εξαιρετικά λεπτομερή τρόπο, τι συμβαίνει εκεί και τι μπορείς να κάνεις για να τη βοηθήσεις».
«Θέλουμε η φύση να εμφανίζεται στους ισολογισμούς»
Το έργο της NatureMetrics αναγνωρίστηκε με την επιλογή της για τους τελικούς του βραβείου Earthshot, της περιβαλλοντικής διάκρισης που ίδρυσε ο πρίγκιπας της Ουαλίας. Για την Patel, αυτή η αναγνώριση αφορά κυρίως την αξιοπιστία σε κλάδους που υιοθετούν αργά τις νέες τεχνολογίες.
«Το να έχεις ένα θεσμό όπως το βραβείο Earthshot, για τον οποίο ξέρεις ότι έχει κάνει ενδελεχή έλεγχο – και να μπορείς να λες ότι μας στηρίζουν, ότι εμπιστεύονται την τεχνολογία μας – πραγματικά ανοίγει πολλές πόρτες», λέει στην Euronews Earth.
Η υποψηφιότητα για το βραβείο μετέτρεψε τις συζητήσεις με πιθανούς εταίρους από σκεπτικισμό σε φιλοδοξία: «Τι μπορούμε να πετύχουμε μαζί; Τι μας δείχνουν τα δεδομένα; Πώς μπορεί αυτά τα δεδομένα να αλλάξουν τον τρόπο που λειτουργούμε;»
Κοιτάζοντας μπροστά, η φιλοδοξία της Patel είναι να μεταφέρει τη βιοποικιλότητα από το πεδίο στο επίκεντρο της οικονομικής δραστηριότητας.
«Θέλουμε η φύση να εμφανίζεται στους ισολογισμούς», λέει στην Euronews Earth. «Θέλουμε οργανισμοί και εταιρείες να αξιολογούν στην πράξη τον αντίκτυπο που έχουν στη φύση και να τον ενσωματώνουν στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν και λαμβάνουν αποφάσεις».
Τα δεδομένα, υποστηρίζει, υπάρχουν ήδη για να καταστήσουν αυτό εφικτό. Η επόμενη πρόκληση είναι να πειστεί η ηγεσία των εταιρειών να δράσει. «Θέλουμε η φύση να έχει θέση στο διοικητικό συμβούλιο».