Εθελοντές δύτες έρχονται αντιμέτωποι με ένα εντυπωσιακό θέαμα καθώς ανασύρουν εγκαταλελειμμένα αλιευτικά δίχτυα από ναυάγιο.
Όταν ο Ντερκ Ρέμερς και άλλοι εθελοντές τεχνικοί δύτες ξεκίνησαν αποστολή για να καθαρίσουν ένα ναυάγιο στη Μεσόγειο που είχε τυλιχτεί σε δίχτυ-φάντασμα, βρέθηκαν μπροστά σε κάτι εντυπωσιακό.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Καθώς κατέβαιναν περίπου στα 40 μέτρα βάθος, ανάμεσα στη Σικελία και την Τυνησία, ένας μεγάλος λευκός καρχαρίας εμφανίστηκε μέσα από το γαλάζιο.
Ο Ντερκ έσπευσε να πιάσει την κάμερά του, καταγράφοντας αυτό που θεωρείται ότι είναι τα πρώτα υποβρύχια πλάνα ενήλικου λευκού καρχαρία που έχουν τραβηχτεί ποτέ στη Μεσόγειο στο φυσικό του περιβάλλον. Σποραδικές εμφανίσεις στην επιφάνεια έχουν κατά καιρούς καταγραφεί στην περιοχή, αλλά υποβρύχιες συναντήσεις κινηματογραφημένες από δύτες δεν είχαν αναφερθεί ποτέ μέχρι σήμερα.
Η μοναδική αυτή συνάντηση έγινε κατά τη διάρκεια αποστολής απομάκρυνσης διχτυών-φαντασμάτων που οργάνωσε το ίδρυμα Healthy Seas σε συνεργασία με τις οργανώσεις Ghost Diving και Society for Documentation of Submerged Sites (SDSS), οι οποίες μοιράστηκαν το υλικό με το Euronews Earth.
«Ήμασταν όλοι λίγο σοκαρισμένοι – και εντυπωσιασμένοι», λέει στο Euronews Earth ο Ντερκ Ρέμερς, εθελοντής τεχνικός δύτης και επικεφαλής του γερμανικού παραρτήματος της Ghost Diving. «Τα δάχτυλά μου έτρεμαν, αυτό είναι σίγουρο – ήταν ένα μεγάλο ζώο και δεν το περιμέναμε καθόλου.»
Ο καρχαρίας έκανε κύκλους γύρω από την ομάδα προτού, όπως φάνηκε, χάσει το ενδιαφέρον του. «Κολύμπησε δίπλα μας, μετά γύρισε, μας κοίταξε και επέστρεψε. Ήταν ξεκάθαρο ότι ήταν περίεργος και όχι επιθετικός – ήταν πραγματικά χαλαρός, σαν να είχε την αίσθηση ότι είναι το αφεντικό εκεί κάτω. Και όταν αρχίσαμε να αφήνουμε λίγες φυσαλίδες από το στόμα, άρχισε να επιταχύνει λίγο και χάθηκε μέσα στο μπλε», θυμάται ο Ντερκ.
Θαλάσσιοι βιολόγοι στους οποίους απευθύνθηκαν μετά την αποστολή χαρακτήρισαν την παρατήρηση εξαιρετικά ασυνήθιστη και επιστημονικά πολύτιμη. «Το μεγαλύτερο μέρος των γνώσεών μας για τους λευκούς καρχαρίες στη Μεσόγειο προέρχεται από καταγραφές νεκρών ζώων που πιάνονται σε αλιευτικές δραστηριότητες. Παρατηρήσεις όπως αυτή είναι εξαιρετικά πολύτιμες για να βελτιώσουμε την κατανόησή μας για την κατανομή, τις συνήθειες και τη συμπεριφορά αυτού του είδους, που βρίσκεται σε κρίσιμο κίνδυνο εξαφάνισης», δήλωσε ο δρ Κάρλο Κατάνο, ερευνητής στο Sicily Marine Centre του Stazione Zoologica Anton Dohrn, σε ανακοίνωση του Healthy Seas.
Δίχτυα-φαντάσματα: μια σιωπηλή απειλή
Ο καρχαρίας ήταν κάτι το ξεχωριστό. Ο λόγος όμως για τον οποίο βρίσκονταν εκεί οι δύτες δεν ήταν, δυστυχώς, εξίσου ασυνήθιστος.
Το Στενό της Σικελίας είναι από τις πιο έντονα εκμεταλλευόμενες αλιευτικές περιοχές της Μεσογείου, και το ναυάγιο στο οποίο είχε στρέψει την προσοχή της η ομάδα συγκέντρωνε εδώ και χρόνια δίχτυα-φαντάσματα – εργαλεία αλιείας που χάνονται ή εγκαταλείπονται στη θάλασσα.
Τα δίχτυα-φαντάσματα δεν σταματούν να ψαρεύουν μόνο και μόνο επειδή κανείς δεν τα τραβά πια. Μπλεγμένα σε υποθαλάσσιες δομές, όπως υφάλους και ναυάγια, συνεχίζουν επ’ αόριστον να παγιδεύουν και να σκοτώνουν θαλάσσια ζωή.
«Έχουν φτιαχτεί για να σκοτώνουν ψάρια και εξακολουθούν να το κάνουν, ακόμη κι όταν δεν είναι πια δεμένα στο αλιευτικό», λέει στο Euronews Earth ο Ντερκ. «Χρόνο με τον χρόνο, η ποσότητα των διχτυών που μπλέκονται σε αυτό το ναυάγιο μεγαλώνει όλο και περισσότερο.»
Προηγούμενες καταδύσεις στο σημείο είχαν ήδη καταγράψει καρέτα-καρέτα και μεγάλα είδη ψαριών παγιδευμένα σε εγκαταλελειμμένα εργαλεία. Και σε αυτή την αποστολή η ομάδα ανέσυρε τμήματα διχτυών, τα οποία είτε θα απορριφθούν με ασφάλεια είτε, όπου είναι δυνατόν, θα ανακυκλωθούν.
Η έκταση του προβλήματος ξεπερνά κατά πολύ οποιοδήποτε μεμονωμένο ναυάγιο. «Μεταξύ 1 και 10 τοις εκατό όλων των αλιευτικών εργαλείων όλων των αλιευτικών σκαφών στον κόσμο χάνεται κάθε χρόνο», σημειώνει ο Ντερκ. «Αυτό μπορεί να φτάνει σε περισσότερους από μισό εκατομμύριο τόνους ετησίως.»
Η παρουσία του καρχαρία ήταν μια σαφής υπενθύμιση της έκτασης αυτής της απειλής, που αντηχεί σε ολόκληρο το θαλάσσιο τροφικό πλέγμα.
«Νιώθουμε κάπως τυχεροί που είχαμε αυτή τη συνάντηση, η οποία μας δείχνει και τη σημασία της δουλειάς μας», λέει ο Ντερκ. «Γιατί αν ένας θηρευτής σαν κι αυτόν κυνηγά κοντά σε αυτό το ναυάγιο, αυτό σημαίνει επίσης ότι υπάρχει εκεί μεγάλη ποσότητα ψαριών και πολλών ζώων που μπορεί να κυνηγήσει. Και αν αυτά παγιδεύονται, υπάρχει και η πιθανότητα να παγιδεύσουμε κάποιους από αυτούς τους θηρευτές. Και αν τους παγιδεύσουμε – και υπάρχουν ήδη πολύ λίγοι εκεί γύρω – θα ήταν μεγάλη καταστροφή.»
Ένα πρόβλημα που δεν λύνεται μόνο με δύτες
Ο Ντερκ τονίζει ότι οι εθελοντικές επιχειρήσεις καθαρισμού από μόνες τους δεν αρκούν για να λυθεί η κρίση με τα δίχτυα-φαντάσματα. «Μπορούμε να κάνουμε μόνο μέχρι ένα σημείο – είμαστε λίγοι άνθρωποι», λέει στο Euronews Earth. «Ένα πράγμα είναι να αφαιρούμε τα δίχτυα, που είναι το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε ως άνθρωποι. Αλλά στόχος μας είναι επίσης να ενημερώνουμε το κοινό για αυτό το πρόβλημα, ώστε να γίνεται δουλειά πριν χρειαστεί να μαζέψουμε τα δίχτυα.»
Αυτή η προληπτική δουλειά, υποστηρίζει, σημαίνει να αντιμετωπιστούν κατά μέτωπο η παράνομη και μεγάλης κλίμακας βιομηχανική αλιεία. Οι οικογενειακές αλιευτικές επιχειρήσεις, σημειώνει, έχουν ισχυρά κίνητρα να μην χάνουν τον εξοπλισμό τους – ένα χαμένο δίχτυ είναι οικονομική καταστροφή για μια μικρή μονάδα. Η μεγαλύτερη απειλή για το οικοσύστημα προέρχεται από τους βιομηχανικούς και παράνομους παίκτες, που δραστηριοποιούνται σε μεγάλη κλίμακα.
«Πρέπει, ως άνθρωποι και ως Ευρωπαίοι, να βοηθήσουμε τους πολιτικούς μας να εργαστούν ενάντια σε αυτή την απειλή και να είμαστε πιο προσεκτικοί με το υποθαλάσσιο περιβάλλον μας», τονίζει ο Ντερκ.
Η αποστολή περιλάμβανε επίσης δειγματοληψία περιβαλλοντικού DNA και υποβρύχια παρακολούθηση, ώστε να βελτιωθεί η γνώση για τα είδη που ζουν γύρω από το ναυάγιο. Περαιτέρω αναλύσεις αναμένονται τους επόμενους μήνες, μαζί με τη δημοσιοποίηση πρόσθετου οπτικού και επιστημονικού υλικού.