«Δεν υπάρχει κλιματική ασφάλεια για τον κόσμο χωρίς προστατευμένο Αμαζόνιο»
Οι δασικές πυρκαγιές στον βραζιλιάνικο Αμαζόνιο μειώθηκαν σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο το 2025, αφού είχαν κορυφωθεί την προηγούμενη χρονιά, σύμφωνα με νέα έκθεση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η αποψίλωση στο μεγαλύτερο τροπικό δάσος του πλανήτη υποχώρησε επίσης πέρσι, αναφέρει η έκθεση του περιβαλλοντικού δικτύου παρακολούθησης MapBiomas, μειώνοντας δραστικά την ποσότητα «καυσίμου» που τροφοδοτεί τις πυρκαγιές.
Χρησιμοποιώντας δορυφορικές εικόνες, το MapBiomas διαπίστωσε ότι πέρσι κάηκαν 3,1 εκατομμύρια εκτάρια – η μικρότερη έκταση από τότε που άρχισαν οι καταγραφές, το 1985.
Η πρόοδος αυτή αποτελεί θετική είδηση για τον αριστερό πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, ο οποίος, όταν εξελέγη το 2022, δεσμεύτηκε να τερματίσει την αποψίλωση.
Η προστασία του Αμαζονίου είναι καθοριστική στη μάχη κατά των χειρότερων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, καθώς η πυκνή βλάστησή του απορροφά τα αέρια του θερμοκηπίου που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Η ξηρασία του 2024 μπορεί να ώθησε τις κοινότητες του Αμαζονίου να προστατεύσουν τη γη τους
Οι δασικές πυρκαγιές στον Αμαζόνιο κορυφώθηκαν το 2024, όταν μια πρωτοφανής ξηρασία προκάλεσε την εξάπλωσή τους, με την πλειονότητα των εστιών να είναι ανθρώπινης προέλευσης. Οι φλόγες τύλιξαν το μεγαλύτερο τροπικό δάσος του κόσμου, προκαλώντας ανυπολόγιστες απώλειες δέντρων που «ρουφούν» διοξείδιο του άνθρακα, φυτών και σπάνιας άγριας ζωής.
Τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι το 2025 η κρίσιμη κατάσταση αντιστράφηκε. Η πτώση ήταν «εκτός συνηθισμένου», δήλωσε στο AFP η γεωγράφος και συντονίστρια της έκθεσης Ανέ Αλενκάρ.
Ενώ οι διαταραγμένες καιρικές συνθήκες προκαλούν χάος σε πολλές περιοχές του πλανήτη, στον Αμαζόνιο αποδείχθηκαν ευνοϊκές σε μία πτυχή. Μια καθυστερημένη περίοδος βροχών μεταξύ 2024 και 2025 εμπόδισε τη δημιουργία του «ιδανικού παραθύρου για καύσεις σε συγκεκριμένες περιοχές» όπου χρησιμοποιείται η φωτιά για το καθάρισμα γεωργικής γης, εξήγησε η Αλενκάρ.
Οι κακοδιαχειριζόμενες πυρκαγιές αυτού του τύπου επιδεινώνονται από παράνομες πρακτικές όπως η αποψίλωση, που είναι συχνή σε περιοχές με παράνομη εξόρυξη.
Η έκθεση υπογράμμισε τον «ψυχολογικό παράγοντα» στις κοινότητες που, φοβούμενες μια αντίστοιχη με το 2024 αντιπυρική περίοδο, συνέβαλαν στον έλεγχο τυχόν εστιών. Λιγότερες πυρκαγιές, αναφέρεται, «διακόπτουν μια αλληλουχία ετών συνεχούς επέκτασης των πυρκαγιών και επαναφέρουν τη χώρα σε ιστορικά χαμηλότερο επίπεδο καμένης έκτασης».
Οι πυρκαγιές υποχώρησαν σε όλη τη χώρα το 2025, με τις καμένες εκτάσεις σε εθνικό επίπεδο να είναι οι μικρότερες από το 2018. Ωστόσο, η απέραντη σαβάνα Σεράντο της κεντρικής Βραζιλίας «συνεχίζει να καίγεται» με παρόμοιους ρυθμούς, ανέφερε η Αλενκάρ.
Γιατί ένα super El Niño μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερες πυρκαγιές
Η Αλενκάρ επισήμανε την πιθανή άφιξη ενός «super El Niño» ως παράγοντα κινδύνου για περισσότερες δασικές πυρκαγιές.
Τον Μάρτιο, η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) προέβλεψε πιθανότητα 62% να σχηματιστεί ένα El Niño το φετινό καλοκαίρι. «Αν σχηματιστεί El Niño, η πιθανή ένταση παραμένει πολύ αβέβαιη, με μία στις τρεις πιθανότητες να είναι “ισχυρό” την περίοδο Οκτωβρίου–Δεκεμβρίου 2026», αναφέρει το Κέντρο Κλιματικών Προβλέψεων της NOAA.
Παρότι δεν αποτελεί επίσημο όρο, αυτό το ισχυρό καιρικό φαινόμενο έχει βαφτιστεί «super El Niño». Στον Αμαζόνιο, θα μπορούσε να φέρει «παρατεταμένη ξηρή περίοδο και μεγαλύτερο κίνδυνο δασικών πυρκαγιών», σύμφωνα με την Ανέ Αλενκάρ.
Το El Niño μπορεί να προκληθεί από μια σειρά τροπικών ριπών ανέμου από τη δύση, οι οποίες αποδυναμώνουν ή ακόμη και αντιστρέφουν τους εμπορικούς ανέμους. Όταν αυτό συμβεί, οι θερμές επιφανειακές θάλασσες κινούνται εκ νέου προς τη Νότια Αμερική, όπου η επιφανειακή θέρμανση εμποδίζει την ανάδυση των ψυχρότερων βαθύτερων υδάτων.
Το El Niño, που εμφανίζεται σε ακανόνιστα διαστήματα και συνήθως διαρκεί περίπου έναν χρόνο, τείνει να αυξάνει τις παγκόσμιες θερμοκρασίες, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε πιο ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως πλημμύρες.
Για κάθε άνοδο της θερμοκρασίας του αέρα κατά 1℃, η ατμόσφαιρα μπορεί να συγκρατήσει περίπου 7% περισσότερη υγρασία, οδηγώντας σε πιο έντονες και ισχυρές βροχοπτώσεις. Το El Niño μπορεί επίσης να ενισχύσει τα κύματα καύσωνα στις τροπικές περιοχές, γι’ αυτό και τα έτη με El Niño περιλαμβάνονται συχνά στα θερμότερα που έχουν καταγραφεί.
Ο πρόεδρος Λούλα: «Ας αγωνιστούμε για μηδενική αποψίλωση»
Όταν ο πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα ανέλαβε την εξουσία το 2022, είχε μπροστά του ένα μακρύ περιβαλλοντικό «κατάλογο εκκρεμοτήτων».
Επί των ημερών του προκατόχου του, Ζαΐρ Μπολσονάρου, η αποψίλωση στον Αμαζόνιο έφτασε σε ιστορικό ρεκόρ. Μόνο το 2019, το πρώτο έτος της διακυβέρνησης Μπολσονάρου, αποψιλώθηκαν 9.762 τετραγωνικά χιλιόμετρα γης – αύξηση 30% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. «Η προεδρία του Ζαΐρ Μπολσονάρου έχει σημάνει τη μεγαλύτερη οπισθοδρόμηση σε κοινωνικές και περιβαλλοντικές προστασίες στην ιστορία της χώρας μας», δήλωνε τότε η Αντριάνα Ράμος, από το Instituto Socioambiental.
«Ας αγωνιστούμε για μηδενική αποψίλωση», είπε ο Λούλα στην ομιλία της νίκης του το 2022, υποσχόμενος να τερματίσει την πρακτική έως το 2030. Η δέσμευση αυτή διατρέχει έκτοτε τις πολιτικές του, με τον ίδιο να δηλώνει στη διάσκεψη COP27: «Δεν υπάρχει κλιματική ασφάλεια για τον κόσμο χωρίς προστατευμένο Αμαζόνιο», προσθέτοντας ότι η Βραζιλία θα «κάνει ό,τι χρειάζεται για να πετύχει μηδενική αποψίλωση και υποβάθμιση των βιομερίδων μας».
Οι υποσχέσεις του φαίνεται να αποδίδουν: η αποψίλωση στον Αμαζόνιο μειώθηκε κατά ένα τρίτο στη διάρκεια των έξι πρώτων μηνών της θητείας του. Τον Απρίλιο του 2023 είχε μειωθεί κατά 68% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Τα στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο του 2026 δείχνουν ότι η αποψίλωση βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο της δεκαετίας.
Ο αριστερός ηγέτης επιδιώκει να κερδίσει μια τέταρτη μη διαδοχική θητεία στις εκλογές του Οκτωβρίου, προβάλλοντας μεταξύ άλλων τις περιβαλλοντικές του πρωτοβουλίες. Ωστόσο, η απόφασή του να στηρίξει ένα μεγάλο υπεράκτιο έργο έρευνας υδρογονανθράκων ανοικτά των ακτών του Αμαζονίου έχει προκαλέσει σφοδρή κριτική από ακτιβιστές.