«Το μεθάνιο είναι το πιο άμεσο φρένο που διαθέτουμε στη θέρμανση του πλανήτη αυτή τη δεκαετία. Πριν οι υπουργοί συμφωνήσουν να χαλαρώσουν τους στόχους, θα τους ζητούσα να εξετάσουν πολύ προσεκτικά το πραγματικό του κόστος»
Η ΕΕ πρότεινε να μεταθέσει την εφαρμογή νέων κανόνων για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου που θερμαίνουν τον πλανήτη, υποστηρίζοντας ότι μια καθυστέρηση θα «χαλάρωσε» τις πιέσεις στις αγορές ενέργειας και επομένως θα μείωνε τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο αρμόδιος για την ενέργεια της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν, υπό πίεση από τη Γαλλία και λομπίστες της βιομηχανίας, πρότεινε οι κανόνες να μετατεθούν κατά έναν χρόνο. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα είχε συνομιλίες με τους υπουργούς Ενέργειας των 27 χωρών του μπλοκ.
Το μεθάνιο ευθύνεται για περίπου 30% της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας από τη Βιομηχανική Επανάσταση, πράγμα που σημαίνει ότι συνέβαλε σημαντικά στα πρωτοφανή κύματα καύσωνα που έπληξαν την Ευρώπη αυτό το καλοκαίρι και οδήγησαν σε τουλάχιστον 35.000 επιπλέον θανάτους.
Τι προβλέπει ο νέος κανονισμός για το μεθάνιο, θα αυξήσει πράγματι τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου και πόσο επιβλαβείς είναι οι εκπομπές μεθανίου;
Πώς προσπαθεί η ΕΕ να μειώσει τις εκπομπές μεθανίου και γιατί αντιδρά η βιομηχανία;
Από το 2024 τα κράτη μέλη της ΕΕ υποχρεούνται να μετρούν, να αναφέρουν και να ελέγχουν τις εκπομπές μεθανίου και να διασφαλίζουν μέτρα περιορισμού, όπως ο εντοπισμός και η επιδιόρθωση διαρροών μεθανίου.
Ο νέος κανονισμός, ο οποίος κινδυνεύει να καθυστερήσει, θα υποχρεώνει τους εισαγωγείς ενέργειας να διασφαλίζουν ότι τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα πληρούν τα ίδια πρότυπα. «Ο κανόνας του οποίου την αναβολή ζητά η βιομηχανία στοχεύει στο αέριο που διαρρέει, που εξαερίζεται ή που καίγεται, όλο αυτό είναι πωλήσιμο αέριο που χάνεται», αναφέρει η Climate Crisis Advisory Group (CCAG), η οποία υποστηρίζει ότι ο κανονισμός θα έκανε διαθέσιμες στην αγορά περισσότερες, και όχι λιγότερες, ποσότητες αερίου. «Η International Energy Agency υπολογίζει τον όγκο που θα μπορούσε να συλλεχθεί και να πουληθεί σε περίπου 200 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα τον χρόνο. Η υποχρέωση των παραγωγών να εντοπίζουν και να σταματούν αυτές τις απώλειες προσθέτει σταδιακά αέριο στην αγορά. Η αναβολή του κανόνα αναβάλλει και αυτό».
Η έναρξη ισχύος του κανονισμού είχε οριστεί για την 1η Ιανουαρίου 2027. Ορισμένες επαγγελματικές ενώσεις και κράτη μέλη ζητούν να μετατεθεί κατά τρία χρόνια, ωστόσο η ΕΕ έχει προτείνει αναβολή ενός έτους.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι αν οι εξαγωγείς δεν μπορέσουν να συμμορφωθούν με τους νέους κανόνες, ίσως στραφούν μακριά από την Ευρώπη, περιορίζοντας τις πηγές φυσικού αερίου του μπλοκ σε μια κρίσιμη συγκυρία και αυξάνοντας τις τιμές. Η Eurogas και άλλες 20 εταιρείες και οργανισμοί υποστηρίζουν ότι ο κανονισμός πρέπει να καθυστερήσει επειδή «βασικά πλαίσια διαπίστευσης, επαλήθευσης και πιστοποίησης δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, οι λύσεις συμμόρφωσης παραμένουν υπό ανάπτυξη και εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική αβεβαιότητα».
Θα αυξήσει ο νέος κανονισμός για το μεθάνιο τους λογαριασμούς αερίου;
«Ο ισχυρισμός υπέρ [της αναβολής] είναι ότι αυτοί οι κανόνες θα αυξήσουν την τιμή του φυσικού αερίου. Δεν θα το κάνουν. Το να δείξεις πώς μετριέται το αέριο που εισάγεις κοστίζει ένα απειροελάχιστο κλάσμα της τιμής πώλησης του ίδιου του αερίου και ακόμη κι αν κάθε σεντ αυτού του κόστους μετακυλιόταν, τα νοικοκυριά μετά βίας θα το αντιλαμβάνονταν», λέει ο σερ Ντέιβιντ Κινγκ, Chair of CCAG και πρώην UK Chief Scientific Adviser.
Η CCAG υπολογίζει το κόστος συμμόρφωσης με τον νέο κανονισμό για το μεθάνιο σε περίπου 0,07 ευρώ ανά MMBtu, δηλαδή στο 0,3% της τρέχουσας τιμής του αερίου, βάσει μοντέλων της Rystad Energy για την Clean Air Task Force.
Η ανάλυση της CCAG δείχνει: «Για τα 76 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αμερικανικού αερίου που αγόρασε πέρυσι η ΕΕ, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 190 εκατομμύρια ευρώ. Αν κάθε σεντ μετακυλιόταν στους καταναλωτές, θα πρόσθετε γύρω στα 3 ευρώ τον χρόνο σε έναν τυπικό οικιακό λογαριασμό αερίου. Η αποστολή ενός φορτίου από τις ΗΠΑ στην Ασία αντί για την Ευρώπη κοστίζει μόνο για τη ναύλωση 3,50 δολάρια (3 ευρώ) περισσότερα ανά MMBtu».
«Οι κανόνες επίσης επαναφέρουν στην αγορά αέριο που σήμερα απλώς διαρρέει στην ατμόσφαιρα».
Εξαντλούνται πράγματι τα αποθέματα αερίου στην Ευρώπη;
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η Ευρώπη έχει αρκετό αέριο για να βγάλει τον χειμώνα, και αυτό θα ίσχυε ακόμη κι αν ο κανονισμός για το μεθάνιο εφαρμοζόταν κανονικά.
Νέα ανάλυση της Data Desk (πηγή στα Αγγλικά) καταλήγει: «Παρότι οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης αντιμετωπίζουν ορισμένα άμεσα ζητήματα λόγω της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο, κανένας εντοπισμένος περιορισμός στην προσφορά δεν είναι τόσο σοβαρός ώστε να υπονομεύει τον κανονισμό για το μεθάνιο στη σημερινή του μορφή».
Σύμφωνα με το πρακτορείο AFP, ο μέσος όρος πληρότητας των αποθηκών αερίου στην ΕΕ βρίσκεται γύρω στο 70%, αν και υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ χωρών. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, οι δεξαμενές είναι γεμάτες κατά 82%, ενώ στη Γερμανία το ποσοστό είναι μόλις 57%.
Ποια τμήματα της Ευρώπης ευθύνονται για τις περισσότερες εκπομπές μεθανίου;
Σύμφωνα με το Global Methane Tracker της IEA, περίπου το 55% των εκπομπών μεθανίου από ορυκτά καύσιμα που καταγράφονται στην Ευρώπη προέρχεται από τον κλάδο πετρελαίου και φυσικού αερίου, κυρίως από δραστηριότητες μετά την εξόρυξη (downstream). Το 45% προέρχεται από ανθρακωρυχεία, κυρίως στην Πολωνία και την Ουκρανία.
Οι δραστηριότητες εξόρυξης πετρελαίου και φυσικού αερίου (upstream) ευθύνονται για τη μεγαλύτερη μερίδα εκπομπών στη Ρουμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Νορβηγία και η Ολλανδία εμφανίζουν τις χαμηλότερες εντάσεις upstream στον κόσμο, ενώ οι περισσότερες άλλες χώρες της περιοχής κινούνται κοντά στον παγκόσμιο μέσο όρο.
Τα εγκαταλελειμμένα υπόγεια ανθρακωρυχεία αποτελούν μια σημαντική, αλλά συχνά παραγνωρισμένη, πηγή εκπομπών μεθανίου.
Το αέριο μεθάνιο δημιουργείται όταν η οργανική ύλη μετατρέπεται σε άνθρακα και θάβεται βαθιά στο υπέδαφος, μέσα στα στρώματα άνθρακα. Όταν η εξόρυξη ανοίγει δίοδο προς την επιφάνεια, μεγάλο μέρος του μεθανίου διαφεύγει. Αν δεν σφραγιστούν, αυτές οι εκπομπές μπορεί να συνεχιστούν επί δεκαετίες μετά την εγκατάλειψη ενός ορυχείου.
Παγκοσμίως, η IEA εκτιμά ότι τα εγκαταλελειμμένα ανθρακωρυχεία εξέπεμψαν σχεδόν 5 Mt μεθανίου το 2024, ενώ οι εγκαταλελειμμένες πετρελαιοπηγές και γεωτρήσεις φυσικού αερίου απελευθέρωσαν λίγο πάνω από 3 Mt. Μαζί, αυτές οι πηγές θα αποτελούσαν τον τέταρτο μεγαλύτερο εκπομπό μεθανίου από ορυκτά καύσιμα στον κόσμο, μετά την Κίνα, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία και μπροστά από το Ιράν, το Τουρκμενιστάν και την Ινδία.
Επειδή οι περισσότερες εκπομπές προέρχονται από ορυχεία και γεωτρήσεις που έχουν εγκαταλειφθεί πρόσφατα, η έγκαιρη δράση είναι κρίσιμη, τονίζει η IEA. Μεταξύ των επιλογών είναι η σφράγιση και παρακολούθηση γεωτρήσεων που δεν χρησιμοποιούνται πλέον, η στεγανοποίηση εγκαταλελειμμένων ανθρακωρυχείων και η διοχέτευση των ροών μεθανίου για ενεργειακή αξιοποίηση.
Συνολικά, ο ενεργειακός τομέας, που περιλαμβάνει το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τον άνθρακα και τη βιοενέργεια, ευθύνεται για πάνω από το 35% των εκπομπών μεθανίου που οφείλονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα.
Οι τομείς της γεωργίας και των αποβλήτων αποτελούν επίσης σημαντικές πηγές εκπομπών μεθανίου, ωστόσο η αλυσίδα εφοδιασμού ορυκτών καυσίμων προσφέρει, σύμφωνα με την IEA, τις μεγαλύτερες δυνατότητες για άμεση μείωση των εκπομπών μεθανίου.