Η Κίνα εξασφάλισε 23 από τα 36 σημαντικά καθαρά βιομηχανικά έργα στον κόσμο που χρηματοδοτήθηκαν πέρυσι, καθώς οι αναδυόμενες οικονομίες ξεπέρασαν την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Παρά τα χρόνια επενδύσεων, τις προόδους στην πολιτική και τις δεσμεύσεις για το κλίμα, πίσω στην κούρσα της καθαρής βιομηχανίας βρίσκεται η Ευρώπη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με νέα έρευνα της οργάνωσης Mission Possible Partnership, MPP, μιας μη κερδοσκοπικής που εργάζεται για την απανθρακοποίηση των ενεργοβόρων κλάδων, η Κίνα και ένας συνεχώς αυξανόμενος αριθμός αναπτυσσόμενων χωρών εξασφαλίζουν χρηματοδότηση για περισσότερα καθαρά βιομηχανικά έργα από τις δυτικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων της ΕΕ και των ΗΠΑ.
Η κυριαρχία της Κίνας δεν περιορίζεται στις νέες επενδύσεις. Στη χώρα βρίσκεται το 49 τοις εκατό όλων των καθαρών βιομηχανικών εγκαταστάσεων που ήδη λειτουργούν ή κατασκευάζονται παγκοσμίως.
Οι επενδύσεις αυτές μπορεί να επηρεάσουν πολλά περισσότερα από τις εκπομπές. Θα μπορούσαν να καθορίσουν πού θα εγκατασταθούν εργοστάσια και θέσεις εργασίας, ποιος θα παράγει και θα προμηθεύει καύσιμα, και ακόμη να μεταβάλουν την ισορροπία της παγκόσμιας ισχύος.
Η Κίνα κυριαρχεί στις επενδύσεις στην καθαρή βιομηχανία
Τον τελευταίο χρόνο, συνολικά 36 μεγάλα έργα καθαρής βιομηχανίας σε όλον τον κόσμο εξασφάλισαν, σύμφωνα με την MPP, τη χρηματοδότηση που χρειάζονταν για να προχωρήσουν. Η Κίνα αντιπροσώπευσε 23 από αυτά τα έργα, συνολικής αξίας άνω των 40 δισ. ευρώ.
Η MPP αποδίδει την ταχεία επέκταση της Κίνας στις καθαρές βιομηχανίες σε χρόνια υποστηρικτικών πολιτικών, υποδομές ανανεώσιμης ενέργειας και αυξανόμενη ζήτηση για εναλλακτικά καύσιμα.
Σήμερα, για παράδειγμα, στην Κίνα αντιστοιχεί πάνω από το 90 τοις εκατό της παγκόσμιας δυναμικότητας παραγωγής μεθανόλης χαμηλών εκπομπών, ενός καυσίμου που μπορεί να παραχθεί από βιομάζα ή ανανεώσιμο υδρογόνο αντί για ορυκτά καύσιμα.
Η χώρα αντιστοιχεί επίσης σε πάνω από το 40 τοις εκατό της παγκόσμιας δυναμικότητας για πιο καθαρή παραγωγή αλουμινίου, η οποία χρησιμοποιεί ηλεκτρισμό χαμηλών εκπομπών αντί για ορυκτά καύσιμα για την παραγωγή ενέργειας.
Το αποτύπωμα της Κίνας εμφανίζεται πλέον και πέρα από τα σύνορά της.
Τον Αύγουστο του 2025, το μεγαλύτερο αιολικό πάρκο της Νοτιοανατολικής Ασίας άρχισε να λειτουργεί στο Λάος. Το έργο Monsoon Wind, που ανήκει σε κοινοπραξία με επικεφαλής την Ταϊλάνδη, χρησιμοποιεί 133 τουρμπίνες κατασκευασμένες στην Κίνα για να τροφοδοτεί με ηλεκτρική ενέργεια τον βιομηχανικό τομέα του Βιετνάμ.
Καθώς περισσότερες χώρες επιδιώκουν να μειώσουν τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, η Κίνα εξελίσσεται σε σημαντικό προμηθευτή καθαρής τεχνολογίας, λέει η Μπελίντα Σέπε από το Κέντρο Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα, CREA.
«Αυτό δημιουργεί σημαντικές οικονομικές ευκαιρίες για την Κίνα και θα μπορούσε να ενισχύσει τη γεωπολιτική της επιρροή, ιδιαίτερα στις αναδυόμενες οικονομίες».
Η «βιομηχανική ζώνη του ήλιου» αναπτύσσεται γρήγορα
Η Κίνα δεν είναι η μόνη οικονομία που κερδίζει έδαφος στην καθαρή βιομηχανία. Σε όλη την Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική, χώρες που η MPP χαρακτηρίζει «βιομηχανική ζώνη του ήλιου» προσελκύουν επενδύσεις χάρη στα άφθονα ανανεώσιμα ενεργειακά τους αποθέματα.
Τον τελευταίο χρόνο, άλλα έξι έργα σε αναδυόμενες οικονομίες εξασφάλισαν επενδύσεις ύψους 4,7 δισ. ευρώ, περισσότερα από τις συμφωνίες αξίας 4,3 δισ. ευρώ που έγιναν σε ανεπτυγμένες οικονομίες.
Η Κένυα, για παράδειγμα, αναπτύσσει το πρώτο εργοστάσιο «πράσινων» λιπασμάτων στην Αφρική που τροφοδοτείται από γεωθερμική ενέργεια. Βρίσκεται στην Κοιλάδα του Ριφτ και στόχος του είναι να παράγει κάθε χρόνο μεταξύ 200.000 και 300.000 τόνων λιπάσματος, το μεγαλύτερο μέρος για εγχώριους αγρότες. Η Παραγουάη έχει επίσης εξασφαλίσει χρηματοδότηση για ένα πιο καθαρό εργοστάσιο λιπασμάτων.
Παράλληλα, στη Νότια Αφρική, επενδυτές στηρίζουν το δεύτερο εμπορικό έργο στον κόσμο για την παραγωγή συνθετικού βιώσιμου αεροπορικού καυσίμου SAF από δεσμευμένο διοξείδιο του άνθρακα και ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια.
Και άλλα 281 έργα βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης σε αναδυόμενες οικονομίες, προσθέτει η έκθεση της MPP.
«Φέτος, η νέα βιομηχανική ζώνη του ήλιου ξεπέρασε για πρώτη φορά την Ευρώπη, μετατρέποντας τα σχέδια για καθαρή βιομηχανία σε χρηματοδοτούμενα εργοστάσια», λέει η Φοστίν Ντελασάλ, διευθύνουσα σύμβουλος της MPP.
«Από τα λιπάσματα που τροφοδοτούνται από γεωθερμική ενέργεια στην Κένυα μέχρι τα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα στη Βραζιλία, οι χώρες με πλούσιους ανανεώσιμους πόρους μετατρέπουν τα φυσικά τους πλεονεκτήματα σε εργοστάσια, θέσεις εργασίας και έσοδα».
Μπορεί η Ευρώπη να καλύψει το χαμένο έδαφος στην κούρσα της καθαρής βιομηχανίας;
Παρότι μένει πίσω, η ΕΕ προσπαθεί να κρατήσει τον ρυθμό.
Τον Φεβρουάριο του 2025, το μπλοκ παρουσίασε την Clean Industrial Deal, δεσμευόμενο να κινητοποιήσει πάνω από 100 δισ. ευρώ για να στηρίξει την ευρωπαϊκή καθαρή μεταποίηση, να μειώσει το ενεργειακό κόστος και να βοηθήσει κλάδους όπως ο χάλυβας και τα χημικά να περιορίσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Τώρα, οι βουλευτές της ΕΕ συζητούν το Industrial Accelerator Act (πηγή στα Αγγλικά), που θα επιτάχυνε τις εγκρίσεις για νέα εργοστάσια και θα αύξανε τη ζήτηση για ευρωπαϊκά προϊόντα χαμηλών εκπομπών.
Η ευρωπαϊκή πολιτική έχει επίσης συμβάλει στην ενίσχυση των επενδύσεων σε SAF, που αντιστοιχούσε σε μία στις τρεις επενδύσεις στην καθαρή βιομηχανία παγκοσμίως τον τελευταίο χρόνο. Από το 2025, οι προμηθευτές καυσίμων στα αεροδρόμια της ΕΕ υποχρεώνονται να παρέχουν τουλάχιστον δύο τοις εκατό SAF (πηγή στα Αγγλικά) στο αεροπορικό καύσιμο που διαθέτουν.
«Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικά βιομηχανικά και τεχνολογικά πλεονεκτήματα», λέει η Σέπε.
Η Ευρώπη μπορεί ήδη να κατασκευάζει περίπου διπλάσιο αριθμό ηλεκτρικών οχημάτων και ανεμογεννητριών από όσα χρειάζεται κάθε χρόνο, καθώς και σχεδόν τριπλάσιο αριθμό αντλιών θερμότητας, προσθέτει, επικαλούμενη πρόσφατη έκθεση της Ember. Και ενώ η Κίνα εξάγει συνολικά περισσότερα ηλεκτρικά οχήματα, η συνολική αξία των εξαγωγών από άλλες χώρες, ιδίως τη Γερμανία, έχει αυξηθεί πολύ περισσότερο από εκείνη των εξαγωγών της Κίνας, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της CREA.
Παρόλα αυτά, οι επενδύσεις σε τέτοια προϊόντα και έργα εξακολουθούν να αποτελούν μεγάλο εμπόδιο σε όλον τον κόσμο.
Η MPP παρακολουθεί πάνω από 800 προτεινόμενα έργα καθαρής βιομηχανίας, περίπου 4,3 τρισ. ευρώ σε δυνητικές επενδύσεις, που δεν έχουν ακόμη εξασφαλίσει χρηματοδότηση, συχνά λόγω ασαφών πολιτικών ή πελατών που δεν είναι διατεθειμένοι να υπογράψουν μακροπρόθεσμες συμφωνίες αγοράς.
«Η πρόκληση τώρα είναι η κλίμακα και ο ρυθμός», λέει η Ντελασάλ. «Έχουμε δει έναν αριθμό-ρεκόρ τελικών επενδυτικών αποφάσεων τους τελευταίους 12 μήνες, αλλά πρέπει να περάσουμε από τις δεκάδες στα εκατοντάδες χρηματοδοτούμενα [βιομηχανικά] εργοστάσια κάθε χρόνο».