Οι χώρες έχουν κληθεί να αρχίσουν να σχεδιάζουν από τώρα την «επείγουσα, αναπόφευκτη» – αλλά εθελοντική – σταδιακή κατάργηση του άνθρακα, του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Τον πρώτο παγκόσμιο οδικό χάρτη για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων έδωσε στη δημοσιότητα η Βραζιλία. Το εθελοντικό σχέδιο ήταν το τελευταίο θέμα στην ατζέντα της περσινής διάσκεψης για το κλίμα του ΟΗΕ COP, πριν η σκυτάλη περάσει την επόμενη εβδομάδα στην Τουρκία και την Αυστραλία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στην πόλη Μπελέμ του Αμαζονίου το 2025, η διάσκεψη COP30 ολοκληρώθηκε με μια τελική συμφωνία που απέτυχε να αναφέρει ρητά τα ορυκτά καύσιμα, ύστερα από σφοδρή αντίσταση μεγάλων πετρελαιοπαραγωγών χωρών όπως η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία.
Ως εναλλακτική λύση, οι Βραζιλιάνοι διοργανωτές προσφέρθηκαν να ξεκινήσουν έναν οδικό χάρτη ώστε οι χώρες, σε εθελοντική βάση, να απομακρυνθούν από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο και τον άνθρακα.
«Συνολικά, τα στοιχεία και οι αναλύσεις σε αυτόν τον Οδικό Χάρτη οδηγούν την προεδρία της COP30 σε ένα σαφές συμπέρασμα ότι η μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα είναι επείγουσα, αναπόφευκτη και ταυτόχρονα εφικτή», ανέφερε το κείμενο που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 3 Νοεμβρίου.
Το κείμενο πάντως αναγνώρισε ότι «δεν υπάρχει μία μοναδική λύση για αυτό το σύνθετο παζλ» και πρότεινε οι χώρες να προσαρμόσουν μέτρα ανάλογα με τις δικές τους συνθήκες.
Η Βραζιλία δημοσίευσε επίσης έναν οδικό χάρτη για τον τερματισμό της αποψίλωσης των δασών έως το 2030.
«Η μετάβαση είναι αναπόφευκτη, γι’ αυτό αρχίστε τον σχεδιασμό τώρα»
Ο οδικός χάρτης προτείνει μια «συλλογική ατζέντα» σε τρεις φάσεις, από το 2028 έως το 2033, κατά τις οποίες οι χώρες θα πρέπει να καταρτίσουν σχέδια και να μετασχηματίσουν τα ενεργειακά τους συστήματα.
«Οι χώρες διαφέρουν ως προς την ταχύτητα με την οποία μπορούν να κινηθούν και την υποστήριξη που χρειάζονται, αλλά κάθε χώρα ωφελείται αν σχεδιάσει άμεσα τη μετάβασή της μακριά από τα ορυκτά καύσιμα», ανέφερε το κείμενο.
Σχεδόν 200 χώρες υιοθέτησαν ένα κείμενο-ορόσημο στη σύνοδο COP28 στο Ντουμπάι το 2023, το οποίο καλούσε σε «μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα στα ενεργειακά συστήματα».
«Η μετάβαση είναι αναπόφευκτη, γι’ αυτό αρχίστε να σχεδιάζετε τώρα και όσο το δυνατόν πιο γρήγορα, γιατί αυτό θα είναι καλό για τη χώρα σας, για την κοινωνία σας, για την οικονομία σας», δήλωσε σε ενημέρωση προς τα μέσα η διευθύνουσα σύμβουλος της COP30, Άνα Τόνι.
Ωστόσο, οι τρέχουσες πολιτικές και τα σχέδια που έχουν ανακοινωθεί μέχρι σήμερα «εξακολουθούν να αφήνουν τον κόσμο πίσω σε σχέση με τα ενεργειακά αποτελέσματα που συμφωνήθηκαν στο Ντουμπάι», αναφέρεται στο κείμενο της προεδρίας της COP30.
Βρίσκονται τα ορυκτά καύσιμα στην ατζέντα της COP31;
Απίθανη θεωρείται μια νέα συμφωνία για τα ορυκτά καύσιμα στη διάσκεψη COP31 διάρκειας δύο εβδομάδων, που ξεκινά τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου στο μεσογειακό τουριστικό θέρετρο της Τουρκίας, την Αττάλεια.
Αντί για αυτό, η Τουρκία, που προεδρεύει της COP31, και η Αυστραλία, η οποία καθοδηγεί τις διαπραγματεύσεις, προωθούν ένα εθελοντικό πρόγραμμα που στοχεύει στην ενίσχυση της «ηλεκτροποίησης» στις προσπάθειες περιορισμού των εκπομπών που παγιδεύουν τη θερμότητα.
Ωστόσο, επικριτές έχουν προειδοποιήσει ότι το κείμενο δεν προσδιορίζει την πηγή ενέργειας, γεγονός που σημαίνει ότι η ηλεκτροποίηση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως πρόσχημα για την επέκταση των ορυκτών καυσίμων αντί να βασίζεται σε καθαρές ανανεώσιμες πηγές.
Ενώ η Τόνι είπε ότι ο οδικός χάρτης για τα ορυκτά καύσιμα θα συζητηθεί στην Αττάλεια στις 10 Νοεμβρίου, Βραζιλιάνοι αξιωματούχοι τόνισαν ότι η πρωτοβουλία τους είναι κάλεσμα για δράση και όχι έγγραφο προς διαπραγμάτευση στην COP31.
«Δεν προτείνουμε διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο πρόεδρος της COP30 Αντρέ Κορέα ντου Λάγκο.
«Όλοι μπορούν να αρχίσουν να ενεργούν τώρα», είπε, σημειώνοντας ότι η γνώση και η τεχνολογία είναι ήδη διαθέσιμες. «Οι συμφωνίες υπάρχουν ήδη. Σημαντικό είναι να εφαρμοστούν».
Οι ακτιβιστές για το κλίμα χαιρέτισαν τις βραζιλιάνικες πρωτοβουλίες.
«Ο οδικός χάρτης δεν πρέπει να καταλήξει απλώς ως άλλη μία έκθεση που μαζεύει σκόνη σε κάποιο ράφι», είπε η Φάνι Πετιμπόν, αναλύτρια πολιτικής στην οργάνωση βάσης για το κλίμα 350.org.
«Η COP31 πρέπει να είναι η στιγμή που οι κυβερνήσεις θα προχωρήσουν αυτή τη δουλειά, με σαφείς δεσμεύσεις, χρονοδιαγράμματα και τους πόρους για να επιτύχουν μια δίκαιη και ομαλή έξοδο από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο», πρόσθεσε η Πετιμπόν.