Η απόφαση να γίνει ιδρυτικό μέλος του «Συμβουλίου Ειρήνης» σηματοδοτεί την προσπάθεια του Μπακού να μετατρέψει την περιφερειακή επιρροή του σε διεθνή, ενώ ισορροπεί στις ευαίσθητες σχέσεις με το Ιράν.
Στο αυστηρά σκηνοθετημένο και ιδιαίτερα υψηλού ρίσκου περιβάλλον του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, τον περασμένο Ιανουάριο, το Αζερμπαϊτζάν δήλωσε συμμετοχή ως ιδρυτικό μέλος του νεοσύστατου «Board of Peace», μιας πρωτοβουλίας με την υποστήριξη των ΗΠΑ που παρουσιάζεται ως φόρουμ διαλόγου και μακροπρόθεσμων προσπαθειών για την ειρήνη.
Η κίνηση παρουσιάζεται από το Μπακού ως μέρος της προσπάθειάς του να διευρύνει το διπλωματικό του προφίλ πέρα από τον Νότιο Καύκασο, ενώ αναλυτές επισημαίνουν ότι θα εξεταστεί προσεκτικά στην ευρύτερη περιοχή – και ειδικότερα στο Ιράν – ως ένδειξη για το πώς ενδέχεται να τοποθετηθεί το Αζερμπαϊτζάν σε περίπτωση κλιμάκωσης της έντασης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
«Η προσχώρηση στο “Board of Peace” αποτελεί λογικό βήμα στη μετάβαση του Αζερμπαϊτζάν από περιφερειακό παίκτη σε συμμετέχοντα στις παγκόσμιες διπλωματικές διεργασίες», σημειώνει η Λαμάν Ναζάροβα, ειδική στις διεθνείς σχέσεις.
Για το Μπακού, η κίνηση αυτή συνιστά κάτι περισσότερο από μια συμβολική διπλωματική χειρονομία. Σηματοδοτεί μια προσπάθεια να τοποθετηθεί το Αζερμπαϊτζάν ως αξιόπιστος παγκόσμιος πολιτικός και οικονομικός παίκτης, ικανός να διαμορφώνει τις συζητήσεις για την ειρήνη, την ενέργεια και τη σταθερότητα στην περιοχή πολύ πέρα από τον Νότιο Καύκασο.
Η Ναζάροβα υποστηρίζει ότι το Αζερμπαϊτζάν καλλιεργεί σταθερά την εικόνα ενός κράτους που μπορεί όχι μόνο να διαχειριστεί τις δικές του πραγματικότητες μετά τη σύγκρουση, αλλά και να συνεισφέρει πρακτικές εμπειρίες στις διεθνείς προσπάθειες οικοδόμησης της ειρήνης.
Κατά την άποψή της, τα χρόνια διαχείρισης και διαπραγμάτευσης μετά τη σύγκρουση έχουν επανατοποθετήσει το Αζερμπαϊτζάν, από παθητικό αποδέκτη ρυθμίσεων ασφάλειας σε ενεργό διπλωματικό παράγοντα.
Ανάμεσα στην ευελιξία και την ευθυγράμμιση
Σύμφωνα με τον γεωοικονομικό αναλυτή Τσβετομίρ Νίκολοφ, η προσέγγιση του Μπακού αντανακλά μια προτίμηση στη στρατηγική ευελιξία μέσα σε ένα σύνθετο περιφερειακό περιβάλλον.
«Το Αζερμπαϊτζάν προσπαθεί να κρατά ανοικτές τις επιλογές του σε μια περιοχή όπου η πολιτική ισχύος σπάνια επιτρέπει απλές επιλογές, προτιμώντας την ευελιξία από τις άκαμπτες συμμαχίες», αναφέρει ο Νίκολοφ.
«Από την οπτική της Τεχεράνης», προσθέτει, «η εμπλοκή του Αζερμπαϊτζάν σε μια πρωτοβουλία που συνδέεται με τις ΗΠΑ, όπως το “Board of Peace”, αντιμετωπίζεται λιγότερο ως άσκηση οικοδόμησης της ειρήνης και περισσότερο ως σήμα για το πού μπορεί να τοποθετηθεί το Μπακού σε περίπτωση κλιμάκωσης της έντασης μεταξύ Ουάσιγκτον και Ιράν».
Αυτή η άσκηση ισορροπίας, όπως υποστηρίζει, αντανακλά μια ευρύτερη διπλωματική στρατηγική: συμμετοχή σε πρωτοβουλίες με δυτική ηγεσία, αποφεύγοντας ταυτόχρονα την επίσημη ευθυγράμμιση που θα μπορούσε να περιορίσει τα περιθώρια ελιγμών του Αζερμπαϊτζάν στον Νότιο Καύκασο και πέραν αυτού.
Στρατηγικές επιπτώσεις για την Ευρώπη
Το ολοένα αυξανόμενο διπλωματικό προφίλ του Αζερμπαϊτζάν έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ευρώπη. Βρίσκεται στο σταυροδρόμι της Ανατολικής Ευρώπης και του Νότιου Καυκάσου και καταλαμβάνει έναν στρατηγικό διάδρομο που συνδέει την Ευρώπη με την Κεντρική Ασία και τη Μέση Ανατολή.
Η συμμετοχή του στο «Board of Peace» υποδηλώνει τη φιλοδοξία να επεκτείνει το διπλωματικό του αποτύπωμα πέρα από την άμεση γειτονιά του και να εμβαθύνει τον ρόλο του ως γέφυρα μεταξύ διαφορετικών περιοχών.
Για τις ευρωπαϊκές χώρες, η κίνηση αυτή έχει απήχηση όχι μόνο σε όρους ασφάλειας, αλλά και στο πεδίο της εμπιστοσύνης και της προβλεψιμότητας.
Όπως σημειώνει η Ναζάροβα, η ενεργειακή συνεργασία συνδέεται ολοένα και περισσότερο με πολιτικές και διπλωματικές παραμέτρους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εμπλοκή του Αζερμπαϊτζάν σε παγκόσμιες πρωτοβουλίες υπέρ της ειρήνης ενισχύει την εικόνα του ως υπεύθυνου και με προοπτική εταίρου, ιδίως καθώς η Ευρώπη συνεχίζει να διαφοροποιεί τις ενεργειακές της πηγές και τις στρατηγικές της σχέσεις.
Μια πλατφόρμα επιρροής
Το «Board of Peace» προορίζεται να λειτουργήσει ως πλατφόρμα συντονισμού για ζητήματα που εκτείνονται από την επίλυση συγκρούσεων και την ανθρωπιστική βοήθεια έως τις μακροπρόθεσμες στρατηγικές οικοδόμησης της ειρήνης.
Η εμπειρία του Αζερμπαϊτζάν στην ανάκαμψη και την ανοικοδόμηση μετά τη σύγκρουση αναμένεται να έχει κεντρική θέση σε αυτές τις συζητήσεις, ιδίως σε περιοχές με στενούς γεωπολιτικούς και οικονομικούς δεσμούς με την Ευρώπη.
Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ προσέφερε ένα βήμα υψηλής προβολής στο Αζερμπαϊτζάν για να υπογραμμίσει τη δέσμευσή του στην πολυμερή διπλωματία.
Η παρουσία του στο «Board of Peace» είναι πιθανό να προσελκύσει διαρκή προσοχή από τους Ευρωπαίους υπευθύνους χάραξης πολιτικής και τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, ενισχύοντας περαιτέρω τη φωνή του Μπακού στις συζητήσεις για την ειρήνη, την ασφάλεια και την παγκόσμια διακυβέρνηση.
Καθώς η Ευρώπη κινείται σε ένα ολοένα και πιο ευμετάβλητο γεωπολιτικό τοπίο, με ενεργειακή αβεβαιότητα, περιφερειακές συγκρούσεις και μεταβαλλόμενες συμμαχίες, η εμπλοκή του Αζερμπαϊτζάν στο «Board of Peace» δείχνει πώς οι μεσαίες δυνάμεις επιδιώκουν να διευρύνουν την επιρροή τους μέσω ευέλικτης, πολυδιάστατης διπλωματίας.