Οι έρευνες δείχνουν ότι οι περισσότεροι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να αναμένουν άνοδο στις τιμές των τροφίμων φέτος, παρά τις προβλέψεις της ΕΚΤ ότι οι αυξήσεις θα αποκλιμακωθούν.
Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα στην ΕΕ αναμένεται να ξεπεράσει τον γενικό πληθωρισμό το 2025. Τα στοιχεία της Eurostat ανεβάζουν την αύξηση των τιμών στα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά στο 3,3%, έναντι συνολικού πληθωρισμού 2,5%.
Στη ζώνη του ευρώ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εκτιμά ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα θα υποχωρήσει, καθώς εξασθενεί η επίδραση των προηγούμενων αυξήσεων στις διεθνείς τιμές αγροτικών προϊόντων και των δυσμενών καιρικών συνθηκών του καλοκαιριού, για να σταθεροποιηθεί λίγο πάνω από το 2% έως τα τέλη του 2026.
Παρόλα αυτά, το κλίμα μεταξύ των καταναλωτών δείχνει ότι οι πιέσεις στις τιμές εξακολουθούν να γίνονται έντονα αισθητές.
Έρευνα της ING για τους καταναλωτές δείχνει ότι η αύξηση των τιμών στα τρόφιμα παραμένει βασική ανησυχία για τους καταναλωτές στην ΕΕ το 2026, με πολλούς να αναμένουν ότι οι τιμές στα σούπερ μάρκετ θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν γρήγορα, ιδίως στις χώρες όπου τα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά αντιστοιχούν σε μεγάλο μέρος των δαπανών των νοικοκυριών.
Όταν όμως πρόκειται για τις προσδοκίες βελτίωσης της αγοραστικής δύναμης, οι απαισιόδοξοι είναι περισσότεροι από όσους εμφανίζονται αισιόδοξοι.
Πώς λοιπόν αναμένεται να εξελιχθούν οι τιμές των τροφίμων σε όλη την Ευρώπη το 2026; Πού προβλέπουν οι καταναλωτές νέες αυξήσεις; Και πώς διαφέρει το μερίδιο των τροφίμων στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς από χώρα σε χώρα;
Ο φόβος για τις τιμές ξεπερνά το 60% σε τρεις χώρες
Συνολικά, το 58% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι συμφωνεί απόλυτα ή απλώς συμφωνεί με τη φράση: «Περιμένω το επίπεδο των τιμών στα είδη παντοπωλείου στη χώρα μου να αυξηθεί ταχύτερα τους επόμενους 12 μήνες».
Μόλις το 14% των ερωτηθέντων στις έξι χώρες διαφώνησε. Ο οικονομολόγος της ING Thijs Geijer χαρακτήρισε το εύρημα αυτό ένδειξη ότι οι πληθωριστικές πιέσεις επιβραδύνονται, προειδοποιώντας όμως ότι πολλά νοικοκυριά εξακολουθούν να αισθάνονται το αποτύπωμα του πρόσφατου πληθωρισμού στα τρόφιμα.
«Είναι ένδειξη ότι πολλοί καταναλωτές είναι ή προετοιμάζονται ψυχολογικά για ακόμη υψηλότερο πληθωρισμό», δήλωσε ο Geijer. Πρόσθεσε ότι οι καταναλωτές ίσως χρειαστεί να δουν τον πληθωρισμό να αποκλιμακώνεται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, προτού αλλάξουν οι προσδοκίες τους.
Η έρευνα της ING κάλυψε έξι ευρωπαϊκές χώρες (Γερμανία, Ισπανία, Ολλανδία, Βέλγιο, Πολωνία και Ρουμανία), με περίπου 1.000 συμμετέχοντες σε καθεμιά.
Με εξαίρεση την Ισπανία, η ανησυχία για τις αυξήσεις των τιμών ήταν εντονότερη στις υπόλοιπες χώρες, ξεπερνώντας σε ορισμένες περιπτώσεις τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων. Στη Ρουμανία, το 73% εκτιμά ότι οι τιμές στα είδη παντοπωλείου θα αυξηθούν ταχύτερα τους επόμενους 12 μήνες. Το ποσοστό διαμορφώνεται στο 66% στο Βέλγιο και στο 64% στην Ολλανδία.
Στη Γερμανία, πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες (57%) περιμένουν ταχύτερες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, ενώ στην Πολωνία το αντίστοιχο ποσοστό προσεγγίζει το ήμισυ (49%).
Γιατί είναι χαμηλότερο το ποσοστό στην Ισπανία;
Η Ισπανία καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό, καθώς μόλις περίπου δύο στους πέντε (39%) έχουν αυτή την προσδοκία.
Η ισπανική οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμό 2,8% το 2025, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, που ήταν 1,5%. Οι χαμηλότερες τιμές ενέργειας και η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού συνέβαλαν στη διατήρηση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης και ενθάρρυναν τη δαπάνη.
Στοιχεία της πλατφόρμας Indeed δείχνουν επίσης ότι η Ισπανία κατατάσσεται δεύτερη, μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων ευρωπαϊκών οικονομιών, ως προς τις αγγελίες εργασίας, οι οποίες στα τέλη του 2025 ήταν κατά 54% υψηλότερες σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα.
Οι προβλέψεις του ΟΟΣΑ τοποθετούν επίσης την Ισπανία στην κορυφή των πέντε μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρώπης, με την πραγματική αύξηση του ΑΕΠ να αναμένεται στο 2,2%, έναντι 1,2% τόσο στη ζώνη του ευρώ όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι η ισχυρή δημιουργία θέσεων εργασίας και η αύξηση των πραγματικών μισθών θα συνεχίσουν να στηρίζουν την ιδιωτική κατανάλωση στην Ισπανία.
Δυσπιστία μεταξύ των καταναλωτών
Είναι οι Ευρωπαίοι καταναλωτές αισιόδοξοι για βελτίωση της αγοραστικής τους δύναμης; Όχι ιδιαίτερα.
Στις έξι χώρες, το 39% των ερωτηθέντων διαφώνησε με τη φράση «Περιμένω η αγοραστική μου δύναμη το 2026 να αυξηθεί σε σχέση με φέτος», ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από το 29% που συμφώνησε.
«Ακόμη και με τους πραγματικούς μισθούς σε μεγάλο βαθμό αποκατεστημένους, οι καταναλωτές παραμένουν απαισιόδοξοι για την αγοραστική τους δύναμη ενόψει του 2026», δήλωσε ο οικονομολόγος της ING Thijs Geijer.
Η Γερμανία εμφανίζει το υψηλότερο επίπεδο απαισιοδοξίας, με περισσότερους από τους μισούς ερωτηθέντες (53%) να διαφωνούν με τη δήλωση, και το Βέλγιο να ακολουθεί από κοντά (50%).
Το ποσοστό των ερωτηθέντων που εκφράζουν απαισιοδοξία είναι χαμηλότερο αλλού, διαμορφούμενο στο 40% στην Ολλανδία, στο 36% στην Πολωνία και στο 34% στη Ρουμανία.
Η Ισπανία ξεχωρίζει και πάλι. Μόνο το 18% των ερωτηθέντων δεν αναμένει βελτίωση της αγοραστικής δύναμης, ενώ πάνω από τους μισούς (52%) συμφωνούν με τη δήλωση, υποδηλώνοντας πιο αισιόδοξες προοπτικές.
Ο Geijer σημείωσε ότι οι Ισπανοί καταναλωτές εμφανίζονται σαφώς πιο αισιόδοξοι, κάτι που πιθανότατα αντανακλά τη σχετικά ισχυρή βελτίωση των πραγματικών μισθών τα τελευταία χρόνια.
Πληθωρισμός στα τρόφιμα και μερίδιο στις δαπάνες των νοικοκυριών
Υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ του μέσου ετήσιου πληθωρισμού στα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά και του μεριδίου τους στις δαπάνες των νοικοκυριών. Όταν αυξάνεται το ένα, τείνει να αυξάνεται και το άλλο. Η σχέση δεν είναι τέλεια, ωστόσο είναι αρκετά ισχυρή.
Αυτό σημαίνει ότι ορισμένες χώρες πλήττονται περισσότερο, καθώς αντιμετωπίζουν υψηλότερο πληθωρισμό στα τρόφιμα την ώρα που τα νοικοκυριά διαθέτουν και μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού τους για διατροφή.
Για παράδειγμα, στη Ρουμανία ο πληθωρισμός στα τρόφιμα διαμορφώθηκε στο 6,8% το 2025, ενώ τα νοικοκυριά δαπανούσαν το 23,1% του προϋπολογισμού τους για τρόφιμα και ποτά.
Αυτό το μοτίβο παρατηρείται γενικότερα σε αρκετές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων.