Ανάλυση: Θα συντρίψει η κολοσσιαία δαπάνη ΑΙ των Big Tech την κυριαρχία της Ευρώπης στα δεδομένα;

Αρκετοί τεχνολογικοί κολοσσοί έχουν ανακοινώσει τα αποτελέσματά τους τις τελευταίες εβδομάδες και έχουν δώσει εκτιμήσεις για τις δαπάνες τους το 2026, μαζί με τις προβλέψεις κορυφαίων αναλυτών.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Το στοιχείο που δείχνει να έχει τραβήξει περισσότερο την προσοχή της Wall Street είναι οι εκτιμώμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες (CapEx) για φέτος, οι οποίες συνολικά αντιστοιχούν σε επένδυση άνω των 700 δισ. δολαρίων (590 δισ. ευρώ) σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης.

Πρόκειται για ποσό μεγαλύτερο από ολόκληρο το ονομαστικό ΑΕΠ της Σουηδίας για το 2025, μιας από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ.

Οι παγκόσμιες πωλήσεις chips αναμένεται επίσης να ανέλθουν για πρώτη φορά στο 1 τρισ. δολάρια (842 δισ. ευρώ) φέτος, σύμφωνα με τον Αμερικανικό Σύνδεσμο Βιομηχανίας Ημιαγωγών.

Επιπλέον, μεγάλες τράπεζες και συμβουλευτικές εταιρείες, όπως η JPMorgan Chase και η McKinsey, προβλέπουν ότι οι συνολικές κεφαλαιουχικές δαπάνες για την τεχνητή νοημοσύνη θα ξεπεράσουν τα 5 τρισ. δολάρια (4,2 τρισ. ευρώ) έως το 2030, ωθούμενες από την «αστρονομική ζήτηση» για υπολογιστική ισχύ.

Με CapEx αποκαλούνται τα κεφάλαια που δαπανά μια εταιρεία για να δημιουργήσει, να βελτιώσει ή να συντηρήσει μακροπρόθεσμα περιουσιακά στοιχεία, όπως ακίνητα, εξοπλισμό και τεχνολογία. Αυτές οι επενδύσεις αποσκοπούν στο να ενισχύσουν την παραγωγική ικανότητα και την αποδοτικότητα της εταιρείας σε ορίζοντα πολλών ετών.

Οι σχετικές δαπάνες επίσης δεν εκπίπτουν πλήρως μέσα στο ίδιο έτος. Το CapEx κεφαλαιοποιείται στον ισολογισμό και βαρύνει σταδιακά τα αποτελέσματα μέσω αποσβέσεων, αποτελώντας βασικό δείκτη για το πώς μια εταιρεία επενδύει στη μελλοντική της ανάπτυξη και επιχειρησιακή ισχύ.

Η εκτίναξη των δαπανών φέτος επιβεβαιώνει την οριστική στροφή που ξεκίνησε το 2025, όταν υπολογίζεται ότι οι Big Tech δαπάνησαν περίπου 400 δισ. δολάρια (337 δισ. ευρώ) σε CapEx για την τεχνητή νοημοσύνη.

Όπως έχει επαναλάβει πολλές φορές ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, μεταξύ άλλων και στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός τον περασμένο μήνα, βρισκόμαστε μπροστά στη «μεγαλύτερη ανάπτυξη υποδομών στην ιστορία της ανθρωπότητας».

Οι hyperscalers τα παίζουν όλα για όλα

Στην κορυφή της κλίμακας δαπανών για το 2026 βρίσκεται η Amazon, η οποία από μόνη της κατευθύνει επενδύσεις-μαμούθ 200 δισ. δολαρίων (170 δισ. ευρώ).

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, η εκτίμηση της εταιρείας μόνο για το AI CapEx της φετινής χρονιάς ξεπερνά το άθροισμα του ονομαστικού ΑΕΠ των τριών χωρών της Βαλτικής το 2025, σύμφωνα με τις προβολές του ΔΝΤ.

Ακολουθεί η Alphabet, μητρική της Google, με 185 δισ. δολάρια (155 δισ. ευρώ), ενώ οι Microsoft και Meta αναμένεται να διαθέσουν 145 δισ. δολάρια (122 δισ. ευρώ) και 135 δισ. δολάρια (113 δισ. ευρώ) αντίστοιχα.

Η Oracle αύξησε επίσης το CapEx της για το 2026 στα 50 δισ. δολάρια (42,1 δισ. ευρώ), σχεδόν 15 δισ. δολάρια (12,6 δισ. ευρώ) πάνω από τις προηγούμενες εκτιμήσεις.

Παράλληλα, η Tesla προβλέπει σχεδόν διπλασιασμό των δαπανών της, στα σχεδόν 20 δισ. δολάρια (16,8 δισ. ευρώ), κυρίως για την κλιμάκωση του στόλου των ρομποταξί της και την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρωποειδούς ρομπότ Optimus.

Μία ακόμη εταιρεία του Έλον Μασκ, η xAI, θα δαπανήσει επίσης τουλάχιστον 30 δισ. δολάρια (25,2 δισ. ευρώ) το 2026.

Ένα νέο κέντρο δεδομένων ύψους 20 δισ. δολαρίων (16,8 δισ. ευρώ), με την ονομασία MACROHARDRR, θα κατασκευαστεί στο Μισισίπι, επένδυση που ο κυβερνήτης Τέιτ Ριβς χαρακτήρισε ως «τη μεγαλύτερη επένδυση του ιδιωτικού τομέα στην ιστορία της πολιτείας».

Η xAI θα επεκτείνει επίσης τον αποκαλούμενο Colossus, ένα σύμπλεγμα κέντρων δεδομένων στο Τενεσί, το οποίο ο Μασκ έχει περιγράψει ως τον μεγαλύτερο υπερυπολογιστή τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο.

Επιπλέον, η εταιρεία εξαγοράστηκε από τη SpaceX σε μια συμφωνία εξ ολοκλήρου με ανταλλαγή μετοχών στις αρχές του μήνα.

Η συγχώνευση αποτίμησε τη SpaceX στο 1 τρισ. δολάρια (842 δισ. ευρώ) και τη xAI στα 250 δισ. δολάρια (210 δισ. ευρώ), δημιουργώντας έναν όμιλο αξίας 1,25 τρισ. δολαρίων (1,05 τρισ. ευρώ), που φέρεται να είναι η μεγαλύτερη ιδιωτική εταιρεία στην ιστορία βάσει αποτίμησης.

Υπάρχουν επίσης αναφορές ότι η SpaceX σκοπεύει να προχωρήσει σε δημόσια εγγραφή κάπου μέσα στη χρονιά, με τη Morgan Stanley να φέρεται να βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για να αναλάβει τη διάθεση του πακέτου, το οποίο πλέον περιλαμβάνει και έκθεση στην xAI.

Ο Έλον Μασκ δήλωσε ότι στόχος είναι η δημιουργία μιας «ολοκληρωμένης μηχανής καινοτομίας» που θα συνδυάζει τεχνητή νοημοσύνη, πυραύλους και δορυφορικό ίντερνετ, με μακροπρόθεσμα σχέδια που περιλαμβάνουν διαστημικά κέντρα δεδομένων τροφοδοτούμενα με ηλιακή ενέργεια.

Στον αντίποδα, η Apple συνεχίζει να υστερεί στις δαπάνες με «μόλις» εκτιμώμενα 13 δισ. δολάρια (10,9 δισ. ευρώ).

Ωστόσο, η εταιρεία ανακοίνωσε τον περασμένο μήνα μια πολυετή συνεργασία με τη Google για την ενσωμάτωση των μοντέλων Gemini AI στην επόμενη γενιά του Apple Intelligence.

Η συνεργασία θα επικεντρωθεί συγκεκριμένα στην πλήρη αναμόρφωση της Siri και στην ενίσχυση των λειτουργιών τεχνητής νοημοσύνης απευθείας στη συσκευή. Επομένως, θα μπορούσε να πει κανείς ότι η Apple αναθέτει σε τρίτους μεγάλο μέρος των επενδύσεων που απαιτούνται για να παραμείνει ανταγωνιστική στην ανάπτυξη AI.

Όσο για τη Nvidia, θα ανακοινώσει τα κέρδη της και θα δημοσιοποιήσει τις εκτιμήσεις της στις 25 Φεβρουαρίου.

Η εταιρεία δραστηριοποιείται κυρίως στην πώληση chips τεχνητής νοημοσύνης και αναμένεται να απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών των Big Tech, ιδίως για την ανάπτυξη κέντρων δεδομένων.

Στην τηλεδιάσκεψη αποτελεσμάτων του περασμένου Αυγούστου, ο διευθύνων σύμβουλος Τζένσεν Χουάνγκ εκτίμησε ότι το κόστος ανά γιγαβάτ δυναμικότητας κέντρου δεδομένων κυμαίνεται μεταξύ 50 δισ. δολαρίων (42,1 δισ. ευρώ) και 60 δισ. δολαρίων (50,5 δισ. ευρώ), με περίπου 35 δισ. δολάρια (29,5 δισ. ευρώ) από κάθε επένδυση να κατευθύνονται σε εξοπλισμό Nvidia.

Η μεγάλη ανακατανομή κεφαλαίων

Η Wall Street αντιμετωπίζει με ανάμεικτα συναισθήματα τον τεράστιο όγκο δαπανών που σχεδιάζουν οι Big Tech για το 2026.

Αφενός, οι επενδυτές κατανοούν την ανάγκη και την επείγουσα φύση του να διαμορφωθεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.

Αφετέρου, το καθαρό μέγεθος των δαπανών έχει φοβίσει ορισμένους μετόχους. Η ανοχή της αγοράς εξαρτάται από την επίδειξη απτών αποδόσεων επένδυσης από φέτος και μετά, καθώς οι επενδύσεις χρηματοδοτούνται ολοένα και περισσότερο μέσω τεράστιων εκδόσεων χρέους.

Η Morgan Stanley εκτιμά ότι οι hyperscalers θα δανειστούν περίπου 400 δισ. δολάρια (337 δισ. ευρώ) το 2026, περισσότερο από το διπλάσιο των 165 δισ. δολαρίων (139 δισ. ευρώ) που είχαν δανειστεί το 2025.

Αυτή η έκρηξη θα μπορούσε να οδηγήσει τη συνολική έκδοση ομολόγων αμερικανικών εταιρειών υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης σε επίπεδα ρεκόρ, στα 2,25 τρισ. δολάρια (1,9 τρισ. ευρώ) φέτος.

Προς το παρόν, τα προβλεπόμενα έσοδα από την τεχνητή νοημοσύνη για το 2026 απέχουν πολύ από το να καλύψουν τις δαπάνες, και δεν λείπουν οι εύλογες ανησυχίες. Μεταξύ αυτών, ο κίνδυνος ταχείας απαξίωσης του hardware λόγω καινοτομιών, καθώς και άλλες υψηλές λειτουργικές δαπάνες, όπως η κατανάλωση ενέργειας.

Μπορεί με βεβαιότητα να ειπωθεί ότι οι σημερινοί αριθμοί στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό σε μελλοντική επιτυχία.

Όπως παραδέχθηκε ο διευθύνων σύμβουλος της Google, Σουντάρ Πιτσάι, αυτόν τον μήνα, υπάρχουν «στοιχεία παραλογισμού στον τρέχοντα ρυθμό δαπανών».

Τον περασμένο Νοέμβριο, ο Άλεξ Χάισλ, αναλυτής στη Rothschild & Co, διαφοροποιήθηκε από το κλίμα στην αγορά, υποβαθμίζοντας τις αξιολογήσεις για τις μετοχές της Amazon και της Microsoft.

Σε σημείωμα προς τους πελάτες, ο αναλυτής έγραψε ότι «οι επενδυτές αποτιμούν τα σχέδια CapEx της Amazon και της Microsoft σαν να ίσχυε ακόμη η οικονομία του cloud-1.0», αναφερόμενος στη δομή χαμηλού κόστους των υπηρεσιών cloud που επέτρεψε στις Big Tech να κλιμακωθούν τις δύο τελευταίες δεκαετίες.

Ωστόσο, πρόσθεσε ότι «υπάρχουν μερικά προβλήματα που υποδηλώνουν πως η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης μάλλον δεν θα εξελιχθεί με τον ίδιο τρόπο και είναι πιθανό να αποδειχθεί πολύ πιο δαπανηρή απ’ όσο συνειδητοποιούν οι επενδυτές».

Την ίδια άποψη συμμερίζεται και ο Μάικλ Μιούρι, ο οποίος έγινε γνωστός ως ένας από τους πρώτους επενδυτές που προέβλεψαν και κέρδισαν από την κρίση των στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου το 2008. Ο Μιούρι έχει υποστηρίξει ότι η σημερινή έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης είναι εν δυνάμει φούσκα, επισημαίνοντας το μη βιώσιμο επίπεδο των κεφαλαιουχικών δαπανών.

Η κούρσα των Big Tech στην τεχνητή νοημοσύνη χρηματοδοτείται από τεράστιο βαθμό μόχλευσης. Αν αυτή η στρατηγική θα αποδώσει, και ποιες εταιρείες θα βγουν κερδισμένες και ποιες χαμένες, θα το δείξει ο χρόνος.

Προς το παρόν, η Nvidia φαίνεται σίγουρα να είναι από τους μεγάλους κερδισμένους. Επιπλέον, η Apple ακολουθεί μια διακριτά διαφορετική προσέγγιση, αυξάνοντας την εξάρτηση από τρίτους μέσω της συνεργασίας με τη Google, αντί να εκτοξεύσει τις δικές της δαπάνες. Είναι μια διαφορετική ισορροπία ρίσκου–ανταμοιβής.

Το βιομηχανικό έλλειμμα της Ευρώπης

Μέσα σε όλο αυτό το επενδυτικό ράλι, έχουν επίσης τεθεί επιτακτικά ερωτήματα για το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να ανταγωνιστεί σε μια κούρσα που έχει μετατραπεί σε μάχη ισολογισμών.

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η διατλαντική σύγκριση είναι απογοητευτική. Ενώ οι αμερικανικές εταιρείες κινητοποιούν σχεδόν 600 δισ. ευρώ μέσα σε ένα μόλις έτος, οι συντονισμένες προσπάθειες της ΕΕ δεν φτάνουν καν τη χρηματοδοτική δύναμη πυρός του μικρότερου δαπανηρή μεταξύ των αμερικανικών τεχνολογικών γιγάντων.

Οι Βρυξέλλες προσπάθησαν να απαντήσουν με την πρωτοβουλία AI Factories και το Σχέδιο Δράσης για την Ήπειρο της ΤΝ, που παρουσιάστηκε τον περασμένο Απρίλιο, με στόχο την κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων.

Ωστόσο, οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Η συνολική ευρωπαϊκή δαπάνη για υποδομές κυρίαρχου (sovereign) cloud προβλέπεται να φτάσει μόλις τα 10,6 δισ. ευρώ το 2026.

Παρότι αυτό συνιστά αξιοσημείωτη αύξηση κατά 83% σε ετήσια βάση, παραμένει σταγόνα στον ωκεανό σε σύγκριση με την αμερικανική οικοδόμηση υποδομών ΤΝ.

Πέρυσι, την περίοδο που συζητούνταν οι παραπάνω πρωτοβουλίες, ο διευθύνων σύμβουλος της γαλλικής «μονόκερου» Mistral AI, Αρθούρ Μενς, δήλωσε ότι «οι αμερικανικές εταιρείες χτίζουν κάθε χρόνο κάτι αντίστοιχο με ένα νέο πρόγραμμα Απόλλων».

Ο Μενς πρόσθεσε επίσης ότι «η Ευρώπη φτιάχνει εξαιρετικό κανονιστικό πλαίσιο με τον Νόμο για την ΤΝ (AI Act), αλλά δεν μπορείς να φτάσεις στην υπεροχή στην υπολογιστική ισχύ μόνο με τη ρύθμιση».

Η Mistral αποτελεί μια από τις ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις της ευρωπαϊκής αντίστασης στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης. Η γαλλική εταιρεία ακολουθεί την ίδια στρατηγική με τους περισσότερους τεχνολογικούς κολοσσούς, επεκτείνοντας επιθετικά τη φυσική της παρουσία.

Τον Σεπτέμβριο του 2025, η Mistral AI άντλησε 1,7 δισ. ευρώ σε γύρο Series C, με αποτίμηση σχεδόν 12 δισ. ευρώ, με την ολλανδική βιομηχανία ημιαγωγών ASML να ηγείται του γύρου επενδύοντας μόνη της 1,3 δισ. ευρώ.

Κατά τη διάρκεια του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός τον περασμένο μήνα, ο διευθύνων σύμβουλος της Mistral επιβεβαίωσε σχέδιο CapEx 1 δισ. ευρώ για το 2026.

Μόλις την περασμένη εβδομάδα, η εταιρεία ανακοίνωσε επίσης μεγάλη επένδυση 1,2 δισ. ευρώ για την κατασκευή κέντρου δεδομένων στο Μπορλένγκε της Σουηδίας.

Σε συνεργασία με τον σουηδό πάροχο EcoDataCenter, η εγκατάσταση θα σχεδιαστεί ώστε να προσφέρει «κυρίαρχη υπολογιστική ισχύ» που θα συμμορφώνεται με τα αυστηρά πρότυπα δεδομένων της ΕΕ, αξιοποιώντας παράλληλα την άφθονη πράσινη ενέργεια της Σουηδίας.

Το κέντρο δεδομένων, που αναμένεται να ανοίξει το 2027, θα προσφέρει την υπολογιστική ισχύ υψηλής απόδοσης που απαιτείται για την εκπαίδευση και την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς μοντέλων ΤΝ της Mistral.

Πρόκειται για κίνηση-κλειδί για την εταιρεία, καθώς αποτελεί το πρώτο της έργο υποδομής εκτός Γαλλίας και ταυτόχρονα έναν πυλώνα για την ευρωπαϊκή κυριαρχία στα δεδομένα.

Την ίδια ώρα, οι αμερικανικοί τεχνολογικοί κολοσσοί επιχειρούν να κατευνάσουν τους ευρωπαίους ρυθμιστές προσφέροντας «κυριαρχία light». Πολλά έργα των Big Tech για «τοπικές ζώνες cloud» έχουν υλοποιηθεί, για παράδειγμα στη Γερμανία και την Πορτογαλία, με την υπόσχεση της τοπικής αποθήκευσης δεδομένων.

Ωστόσο, επικριτές υποστηρίζουν ότι αυτά τα συστήματα παραμένουν τεχνικά εξαρτημένα από τις μητρικές εταιρείες στις ΗΠΑ, αφήνοντας τη βιομηχανία της Ευρώπης εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις της αμερικανικής οικονομίας και εξωτερικής πολιτικής.

Καθώς ξετυλίγεται το 2026, τα διακυβεύματα είναι σαφή. Οι ΗΠΑ παίζουν το σπίτι τους –και την πιστοληπτική τους αξιολόγηση– για την κυριαρχία στην τεχνητή νοημοσύνη.

Η Ευρώπη, πιο επιφυλακτική και με περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια, ελπίζει ότι οι στοχευμένες επενδύσεις και η ρύθμιση θα αρκέσουν ώστε να εξασφαλίσει ένα κυρίαρχο μερίδιο σε έναν κόσμο που λειτουργεί ολοένα και περισσότερο πάνω σε αμερικανική τεχνολογία.