Το πιο κρίσιμο ναυτιλιακό στενό του κόσμου μετατρέπεται σε γεωπολιτικό πεδίο μάχης και η Ρωσία ενδέχεται να αποδειχθεί ο απρόσμενος κερδισμένος.
Δεν χρειάστηκε πολύς χρόνος για να επεκταθούν οι συνέπειες της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης κατά του Ιράν πέρα από το πεδίο της μάχης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την Τετάρτη, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν ανακοίνωσαν ότι ασκούν, όπως το έθεσαν, «πλήρη έλεγχο» στον θαλάσσιο δίαυλο μήκους 39 χιλιομέτρων, προειδοποιώντας ότι θα πλήξουν οποιοδήποτε πλοίο επιχειρήσει να περάσει.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έσπευσε να δεσμευτεί ότι θα αποστείλει το Πολεμικό Ναυτικό για να συνοδεύει τα τάνκερ μέσω του Στενού, κίνηση που θα έφερνε τις αμερικανικές δυνάμεις σε πορεία μετωπικής σύγκρουσης με τις ιρανικές σε μία από τις στρατηγικά σημαντικότερες θαλάσσιες διόδους του κόσμου.
Και στο επίκεντρο της θύελλας, μια χώρα πιθανότατα παρακολουθεί τις εξελίξεις να ξεδιπλώνονται με συγκρατημένη ικανοποίηση: η Ρωσία.
Μήπως η Μόσχα είναι ο μεγάλος κερδισμένος;
«Η ανάγκη της Κίνας να συνεχίσει να αγοράζει αργό βασίζεται πλέον κυρίως στη Ρωσία, μεταξύ των βασικών προμηθευτών της, καθώς τόσο το Ιράν όσο και η Βενεζουέλα δεν μπορούν πια να καλύψουν αυτή τη ζήτηση», δήλωσε στο Euronews ο Αντρέι Κοβατάριου, ανώτερος συνεργάτης μη μόνιμης έδρας στο Global Energy Center του Atlantic Council.
Η κρίση απειλεί επίσης να αναζωπυρώσει την ευρωπαϊκή εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, τη στιγμή ακριβώς που οι Βρυξέλλες επιχειρούσαν να την τερματίσουν σταδιακά.
«Ενδέχεται να δούμε κάποια κράτη μέλη της ΕΕ να ζητούν καθυστερήσεις ή εξαιρέσεις όσον αφορά τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου», συνέχισε, «καθώς η Ευρώπη χρειάζεται φυσικό αέριο για να αναπληρώσει τα στρατηγικά της αποθέματα».
Για το Κρεμλίνο, οι υπολογισμοί είναι ακόμη πιο σύνθετοι.
Αντί να ρευστοποιήσει άμεσα τα οφέλη, διατηρώντας τις εκπτώσεις στο αργό της, η Μόσχα θα μπορούσε να εκμεταλλευθεί τη συγκυρία για να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την επιρροή της στο Πεκίνο.
«Αυτό θα μπορούσε να είναι μια γεωπολιτική κίνηση από το Κρεμλίνο: να διατηρήσει τις εκπτώσεις και να αυξήσει έτσι τη γεωπολιτική του ισχύ έναντι της Κίνας», είπε ο Κοβατάριου, περιγράφοντας ένα σενάριο στο οποίο η Ρωσία μετατρέπει μια ενεργειακή κρίση, για την οποία δεν είχε καμία ευθύνη στην εκδήλωσή της, σε στρατηγικό πλεονέκτημα.
Ταραγμένα νερά
Το Στενό του Ορμούζ είναι το σημαντικότερο σημείο ασφυκτικού ελέγχου για το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τη ναυσιπλοΐα παγκοσμίως, από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου και γύρω στο 30% της παγκόσμιας προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Κανονικά, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διέρχονται καθημερινά από εκεί.
Τα συστήματα παρακολούθησης ναυτιλίας δείχνουν πλέον εκατοντάδες τάνκερ να παραμένουν ακίνητα και στις δύο πλευρές, ανάμεσα στον Περσικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν, καθώς ασφαλιστικές εταιρείες και πλοιοκτήτες περιμένουν να διαπιστώσουν αν η απειλή είναι πραγματική.
Για τους Ασιάτες εισαγωγείς, οι επιπτώσεις είναι ήδη χειροπιαστές.
Μόνο για την QatarEnergy, το 82% των πωλήσεων κατευθύνεται σε Κίνα, Νότια Κορέα και Ινδία και στις 4 Μαρτίου η εταιρεία κήρυξε ανωτέρα βία (force majeure), έναν νομικό μηχανισμό που απαλλάσσει ένα μέρος από τις συμβατικές του υποχρεώσεις υπό έκτακτες συνθήκες.
«Αυτό αποτελεί σαφή ένδειξη των αναταράξεων και των κινδύνων στην περιοχή», εξήγησε ο Κοβατάριου, «τόσο σε όρους παραγωγής, αποθήκευσης και ναυτιλίας, αλλά είναι και ένα λογικό εμπορικό βήμα, καθώς τα συμβόλαια προστατεύουν τα μέρη σε τέτοιες καταστάσεις».
Είναι καν νόμιμο;
Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ θα παραβίαζε το διεθνές δίκαιο, το οποίο εγγυάται την ελεύθερη ναυσιπλοΐα σε στρατηγικής σημασίας θαλάσσιες διόδους, αλλά, όπως λένε αναλυτές, η νομιμότητα μπορεί να είναι δευτερεύουσα παράμετρος.
«Φυσικά, από νομικής πλευράς, το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ έρχεται σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο», λέει ο Κοβατάριου.
«Όμως το θέμα είναι η ικανότητα να προκαλέσεις αναταραχή, μερική ή ολική, ή έστω να καλλιεργήσεις τον φόβο για διακοπές. Και μόνο αυτό αρκεί για να διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα τα κόστη ναυτιλίας και τα ασφάλιστρα».
Η ικανότητα του Ιράν να διατηρεί αυτή την απειλή, προσθέτει, είναι ευθέως ανάλογη με τη δυνατότητά του να εξαπολύει και να συντηρεί επιθέσεις.
«Όταν αυτές οι δυνατότητες μειωθούν, θα μειωθεί και η πιθανότητα πρόκλησης διαταραχών στο Στενό του Ορμούζ».
Βραχυπρόθεσμα, επισημαίνει ο Κοβατάριου, τα παγκόσμια στρατηγικά αποθέματα παραμένουν σε σχετικά άνετα επίπεδα.
Αν όμως η αναστάτωση στο Ορμούζ παραταθεί πέρα από λίγες εβδομάδες, οι συνέπειες θα γίνουν γρήγορα πολύ πιο οξείες: εκτίναξη τιμών, αύξηση του κόστους για τους τελικούς καταναλωτές και, τελικά, καταστροφή της ζήτησης, καθώς νοικοκυριά και βιομηχανίες θα αναγκαστούν να περιορίσουν την κατανάλωση.
«Αν η κλίμακα αυτών των επιθέσεων και η φυσική διατάραξη επιβεβαιωθούν σε μεγαλύτερη έκταση, σε συνδυασμό με τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ, και αυτό διαρκέσει πάνω από λίγες εβδομάδες, τότε μπορούμε πράγματι να μιλάμε για εκτίναξη των τιμών, αύξηση των τιμών λιανικής και, στο τέλος, καταστροφή της ζήτησης».
Το συμπέρασμα, όπως λέει, είναι απλό: «Το κλειδί είναι η διάρκεια».