Τα ιρανικά πλήγματα στον καταριανό ενεργειακό κόμβο Ρας Λαφάν διέκοψαν την παραγωγή ηλίου και επηρεάζουν κλάδους από την τεχνολογία έως την υγεία
Η διαταραχή στην παραγωγή ηλίου στο Κατάρ εντείνει τις ανησυχίες για στενότητα στην παγκόσμια προσφορά, και οι συνέπειες εξαπλώνονται γρήγορα.
Το αέριο αυτό είναι μεν εξειδικευμένο, αλλά αποτελεί κρίσιμη πρώτη ύλη για κλάδους από την κατασκευή ημιαγωγών έως την ιατρική απεικόνιση, ενώ τα πρόσφατα πλήγματα στην εγκατάσταση του Ρας Λαφάν έχουν σημάνει προειδοποιήσεις για περιορισμό της προσφοράς στις διεθνείς αγορές.
Το Κατάρ καλύπτει περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής ηλίου. Οι ζημιές στην εγκατάσταση έχουν οδηγήσει σε προειδοποιήσεις για ακόμη μεγαλύτερη στενότητα τις επόμενες εβδομάδες, καθώς οι αποστολές καθυστερούν και τα κοντέινερ παραμένουν μπλοκαρισμένα στην περιοχή.
Το ήλιο είναι απαραίτητο για την κατασκευή ημιαγωγών και δεν έχει πρακτικά βιώσιμο υποκατάστατο. Ωστόσο, ειδικοί του κλάδου εκτιμούν ότι ο αντίκτυπος στους κατασκευαστές τσιπ μπορεί να είναι περιορισμένος, επικαλούμενοι τη διαφοροποίηση των πηγών παγκοσμίως και την ικανότητα του κλάδου να ανακατευθύνει υλικά και να δίνει προτεραιότητα στις κρίσιμες χρήσεις.
Ο μεγαλύτερος προβληματισμός αφορά την υγεία. Οι μαγνητικοί τομογράφοι (MRI) εξαρτώνται από το υγρό ήλιο για την ψύξη των υπεραγώγιμων μαγνητών τους, και ο ιατρικός τομέας έχει λιγότερες δυνατότητες να απορροφήσει ένα αιφνίδιο σοκ στην προσφορά.
Το βασικό ερώτημα είναι αν αυτές οι προσαρμογές μπορούν να γίνουν αρκετά γρήγορα, και για τα νοσοκομεία η απάντηση μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία απ’ ό,τι για τους κατασκευαστές τσιπ.
Το ήλιο παίζει καίριο ρόλο στην παραγωγή τσιπ, ιδίως στην ψύξη των δίσκων πυριτίου κατά την επεξεργασία, όπου απαιτείται εξαιρετικά ακριβής έλεγχος της θερμοκρασίας.
Ο G. Dan Hutcheson, αντιπρόεδρος της TechInsights, σημείωσε ότι το αέριο παραμένει αναντικατάστατο για τον κλάδο. Τόνισε ότι «το ήλιο είναι απολύτως κρίσιμο. Χωρίς αυτό, δεν μπορείς να φτιάξεις προηγμένα τσιπ».
Πρόσθεσε ότι δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις σε περίπτωση που η προσφορά περιοριστεί. «Δεν υπάρχουν υποκατάστατα για το ήλιο», είπε.
Παρά ταύτα, ο Hutcheson υποβάθμισε την πιθανότητα ουσιαστικού αντίκτυπου στην παραγωγή τσιπ, υποστηρίζοντας ότι ο κλάδος έχει επανειλημμένα προσαρμοστεί σε σοκ στην εφοδιαστική αλυσίδα.
«Η διαταραχή στο ήλιο από το Κατάρ πιθανότατα δεν θα έχει ουσιαστική επίδραση στις πωλήσεις ημιαγωγών, επειδή οι διαχειριστές εφοδιαστικών αλυσίδων πάντοτε κινούνται γρήγορα για να επιλύσουν τέτοια ζητήματα», ανέφερε.
Επικαλέστηκε προηγούμενες κρίσεις, λέγοντας ότι ο κλάδος έχει αντέξει σημαντικά σοκ με περιορισμένο μακροπρόθεσμο αντίκτυπο, με μόνο οριακές πτώσεις στις πωλήσεις μετά από διαταραχές στην προσφορά.
Το ήλιο παράγεται ως παραπροϊόν της εξόρυξης φυσικού αερίου και η προσφορά δεν περιορίζεται στο Κατάρ, καθώς παραγωγοί σε Ηνωμένες Πολιτείες, Αλγερία και Καναδά συμβάλλουν επίσης σημαντικά στην παγκόσμια παραγωγή.
Ο Hutcheson εκτίμησε ότι ουσιαστικός και διαρκής αντίκτυπος στην παραγωγή θα υπάρξει μόνο σε ακραίες συνθήκες. «Ποτέ, εκτός αν διακοπούν όλες οι άλλες πηγές», πρόσθεσε.
Υπό πίεση τα συστήματα μαγνητικής τομογραφίας
Ενώ η βιομηχανία ημιαγωγών ίσως καταφέρει να απορροφήσει το σοκ, οι κίνδυνοι για την υγεία μπορεί να είναι πιο άμεσοι.
Οι μαγνητικοί τομογράφοι βασίζονται στο υγρό ήλιο για να διατηρούν τους υπεραγώγιμους μαγνήτες τους σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες, ώστε να λειτουργούν αποτελεσματικά.
Ο σύμβουλος για την ασφάλεια των MRI, Tobias Gilk, ανέφερε ότι τα μηχανήματα εξαρτώνται από τη διατήρηση του ηλίου περίπου στους μείον 269 βαθμούς Κελσίου.
«Χωρίς επαρκές ήλιο, ο τομογράφος δεν μπορεί να λειτουργήσει και στην ουσία μετατρέπεται σε ένα πανάκριβο άχρηστο μηχάνημα», εξήγησε.
Οι περισσότεροι μαγνητικοί τομογράφοι χρειάζονται μεγάλες ποσότητες υγρού ηλίου και, αν η προσφορά περιοριστεί, κάποια συστήματα ενδέχεται να τεθούν εκτός λειτουργίας αν δεν μπορέσουν να ξαναγεμίσουν μετά από βλάβες ή εργασίες συντήρησης.
«Θα υπάρξουν MRI που θα βγουν εκτός λειτουργίας», είπε, προσθέτοντας ότι οι ελλείψεις μπορεί να καθυστερήσουν επισκευές αν οι εταιρείες συντήρησης δεν μπορούν να εξασφαλίσουν επαρκείς ποσότητες καθαρού ηλίου.
Οποιοσδήποτε άμεσος αντίκτυπος θα εξαρτηθεί από το πόσο θα διαρκέσει η κατάσταση και πόσο γρήγορα θα προσαρμοστούν οι εφοδιαστικές αλυσίδες.