Εκτόξευση τιμών ενέργειας, αναταράξεις στις εξαγωγές και ασφυξία στα λιπάσματα για τους αγρότες σε χαμηλό τετραετίας λόγω της παγκόσμαις κατάστασης
Ο πόλεμος στο Ιράν απειλεί τη διεθνή επισιτιστική ασφάλεια, καθώς το κόστος παραγωγής εκτινάσσεται και ζωτικής σημασίας εξαγωγικές οδοί διακόπτονται. Ιδίως, η πίεση στην προσφορά λιπασμάτων έχει ήδη οδηγήσει την οικονομική δυνατότητα των αγροτών στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας τετραετίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτή είναι η προειδοποίηση νέας έκθεσης της Παγκόσμιας Τράπεζας, η οποία δείχνει ότι η άνοδος του κόστους οφείλεται κυρίως στην εκτόξευση των τιμών του φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι υπουργοί Γεωργίας της Ευρώπης ζητούν τώρα κατεπείγουσα παρέμβαση, ώστε να αποτραπεί μια παρατεταμένη κρίση στις τιμές των τροφίμων και να διασφαλιστούν οι συγκομιδές σιτηρών για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο.
«Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα επάρκειας για την τρέχουσα περίοδο, δεδομένης της σχετικά υψηλής ευρωπαϊκής παραγωγής, η οποία ιστορικά καλύπτει περίπου το 70% της ευρωπαϊκής ζήτησης, καθώς και των εισαγωγών-ρεκόρ στο τέταρτο τρίμηνο του 2025», δήλωσε στο Euronews εκπρόσωπος της Fertilisers Europe.
«Ωστόσο, οι αγρότες δραστηριοποιούνται σε ένα περίπλοκο περιβάλλον και αντιμετωπίζουν πολύ στενά περιθώρια κέρδους. Οι θεσμοί της ΕΕ θα πρέπει να ενισχύσουν τη στήριξη και τη βοήθεια προς τους Ευρωπαίους αγρότες, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι αυτή η στήριξη δεν θα γίνει εις βάρος της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαίων παραγωγών λιπασμάτων», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.
Παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη τα καταφέρνει καλύτερα από άλλες περιοχές του κόσμου στην τρέχουσα κρίση, υπάρχει σοβαρή ανησυχία για τις μελλοντικές καλλιέργειες, όπως επιβεβαίωσε στο Euronews και εκπρόσωπος της CropLife Europe.
«Οι Ευρωπαίοι αγρότες λειτουργούν ήδη υπό σημαντική οικονομική και ρυθμιστική πίεση, και τα παγκόσμια σοκ απλώς ρίχνουν λάδι στη φωτιά. Η επισιτιστική ασφάλεια εξαρτάται από την ανθεκτικότητα, που σημαίνει να διασφαλίζεται ότι οι αγρότες έχουν έγκαιρη πρόσβαση σε όλα τα εργαλεία που χρειάζονται για να προστατεύουν τις καλλιέργειες και να διαχειρίζονται τον κίνδυνο, ακόμη και σε περιόδους αστάθειας», τόνισε ο αξιωματούχος.
Ενέργεια, λιπάσματα, τρόφιμα και τα Στενά του Ορμούζ
Στην καρδιά της τρέχουσας αγροτικής κρίσης βρίσκεται ο στενός δεσμός ανάμεσα στις αγορές ενέργειας και την παραγωγή τροφίμων.
Το φυσικό αέριο αποτελεί την κύρια πρώτη ύλη για τα αζωτούχα λιπάσματα, οπότε κάθε αστάθεια στον ενεργειακό τομέα μεταφράζεται άμεσα σε υψηλότερο κόστος για τους αγρότες στο χωράφι.
Η τελευταία αξιολόγηση της Παγκόσμιας Τράπεζας επισημαίνει ότι η άνοδος των τιμών καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας, σε συνδυασμό με τη διακοπή των περιφερειακών εξαγωγών, δημιουργεί ένα περιβάλλον μη βιώσιμο για τους παραγωγούς σε όλο τον κόσμο.
«Καθώς η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων στην ΕΕ βασίζεται κυρίως στο φυσικό αέριο, η εκτόξευση του κόστους του φυσικού αερίου θα επηρεάσει το κόστος παραγωγής λιπασμάτων. Με λίγα λόγια, τα λιπάσματα είναι ενέργεια· όταν αυξάνεται το κόστος της ενέργειας, αυτόματα αυξάνεται και το κόστος των λιπασμάτων», ανέφερε στο Euronews η Fertilisers Europe.
«Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει επί του παρόντος πρόβλημα επάρκειας λιπασμάτων», σημείωσε ο εκπρόσωπος.
Αντίθετα, μια σοβαρή και επιταχυνόμενη κρίση λιπασμάτων πλήττει αυτή τη στιγμή την Ασία και τον Παγκόσμιο Νότο, με σημαντικές ελλείψεις που προκαλούνται από τις διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO).
Ο FAO επισημαίνει ότι οι περιοχές που πλήττονται περισσότερο περιλαμβάνουν την Ινδία, το Μπανγκλαντές, τη Σρι Λάνκα, την Αίγυπτο, το Σουδάν και διάφορα τμήματα της Υποσαχάριας Αφρικής, όπου καταγράφονται αυξημένο κόστος, μειωμένη διαθεσιμότητα και επικείμενη επισιτιστική ανασφάλεια.
Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO έχει επίσης αρχίσει να αυξάνεται ως αντίδραση σε αυτές τις κλιμακούμενες πιέσεις. Αν και ο δείκτης παρακολουθεί ένα «καλάθι» βασικών διατροφικών προϊόντων, το υποκείμενο κόστος των εισροών αποτελεί βασικό παράγοντα για τη μελλοντική πορεία των τιμών.
Αναλυτές σημειώνουν ότι, καθώς αυξάνονται τα μεταφορικά και η εφοδιαστική αλυσίδα στις ζώνες σύγκρουσης γίνεται ολοένα πιο περίπλοκη, η «ασφυξία στα λιπάσματα» θα ωθήσει πιθανότατα τις τιμές των τροφίμων πολύ πάνω από τα τρέχοντα επίπεδα.
Για πολλές αναδυόμενες οικονομίες, που ήδη παλεύουν με υψηλό πληθωρισμό, αυτές οι εξελίξεις ίσως καταστήσουν αναγκαία μια πιο αυστηρή νομισματική πολιτική, προκειμένου να αποτραπεί ευρύτερη οικονομική αστάθεια.
Η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας σημειώνει ότι η μείωση της χρήσης λιπασμάτων σήμερα θα μπορούσε να οδηγήσει σε αισθητά χαμηλότερες συγκομιδές στις επόμενες καλλιεργητικές περιόδους, παρατείνοντας ενδεχομένως τη διάρκεια της τρέχουσας κρίσης φτώχειας.
Ευρωπαϊκός συναγερμός και η απειλή για τις μελλοντικές σοδειές
Στην Ευρώπη, η ανησυχία επικεντρώνεται ακριβώς στις αποδόσεις των καλλιεργειών της επόμενης χρονιάς.
Καθώς το κόστος των παραγωγικών εισροών σκαρφαλώνει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, εντείνονται οι φόβοι ότι οι αγρότες ίσως αναγκαστούν να μειώσουν τη χρήση λιπασμάτων σε κρίσιμες περιόδους σποράς.
Εξειδικευμένα μοντέλα του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας Πολιτικής για τα Τρόφιμα (IFPRI) δείχνουν ότι μια τέτοια μείωση θα οδηγήσει σχεδόν με βεβαιότητα σε σημαντικά χαμηλότερες συγκομιδές στην επόμενη καλλιεργητική περίοδο, επηρεάζοντας ειδικότερα τα παγκόσμια αποθέματα σιτηρών.
Γι’ αυτό, ακόμη κι αν η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει σήμερα πρόβλημα επάρκειας λιπασμάτων, χρειάζεται άμεση και συντονισμένη δράση για τη σταθεροποίηση της εσωτερικής αγοράς και τη στήριξη των εγχώριων παραγωγών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι υπουργοί Γεωργίας της Ευρώπης ζητούν στρατηγικές για τη διασφάλιση της προμήθειας λιπασμάτων και τον περιορισμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών ενέργειας στον αγροτικό τομέα σε όλες τις χώρες της ΕΕ.
Ο εκπρόσωπος της Fertilisers Europe υπογράμμισε στο Euronews ότι, πέρα από κάθε άμεση στρατηγική για τη διαχείριση των συνεπειών του πολέμου στο Ιράν, απαιτείται μια πιο θεμελιώδης αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο κλάδος.
«Μακροπρόθεσμα, η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία στα τρόφιμα δεν μπορεί να σταματά στα χωράφια ή στα ράφια. Πρέπει να περιλαμβάνει και τις ανάντη εισροές που καθιστούν δυνατή την παραγωγή τροφίμων», ανέφερε ο εκπρόσωπος.
«Ενόψει του επικείμενου Σχεδίου Δράσης για τα Λιπάσματα, καλέσαμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναγνωρίσει τη βιομηχανία λιπασμάτων της Ευρώπης ως στρατηγικό πυλώνα της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ», πρόσθεσε ο ίδιος.
Όπως προειδοποιεί η Παγκόσμια Τράπεζα, η τρέχουσα πορεία μπορεί να οδηγήσει σε έναν επίμονο κύκλο υψηλών τιμών και χαμηλής προσφοράς, με δυσανάλογες συνέπειες για περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια.
Χωρίς σταθεροποίηση των αγορών ενέργειας και αποκατάσταση των αλυσίδων εφοδιασμού λιπασμάτων, οι δευτερογενείς επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν ενδέχεται να συνεχίσουν να γίνονται αισθητές στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, πολύ μετά την αποκλιμάκωση των άμεσων στρατιωτικών εντάσεων.