Ουζμπεκιστάν: έργα ηλιακής ενέργειας και μπαταριών με στήριξη της EBRD, αναβάθμιση δικτύου και πρώτο πυρηνικό εργοστάσιο αναμορφώνουν το ενεργειακό μίγμα.
Το Ουζμπεκιστάν σχεδιάζει να αυξήσει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από 82 δισ. κιλοβατώρες σε πάνω από 120 δισ. κιλοβατώρες μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, μετατρέποντας τον ενεργειακό τομέα σε μία από τις μεγαλύτερες επενδυτικές προκλήσεις της χώρας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο στόχος αντανακλά την αυξανόμενη ζήτηση από τη βιομηχανία, την πληθυσμιακή αύξηση και την ανάπτυξη νέων κλάδων, όπως οι ψηφιακές υποδομές, καθώς το Ουζμπεκιστάν επιδιώκει να επεκτείνει την προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας περιορίζοντας παράλληλα την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
Μιλώντας στο Διεθνές Επενδυτικό Φόρουμ της Τασκένδης (TIIF), ο πρόεδρος Σαβκάτ Μιρζιγιογέφ ανέφερε ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναμένεται να καλύπτουν το 54% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030. Τόνισε ότι η χώρα έχει ήδη προσελκύσει σχεδόν 6 δισ. δολάρια (5,3 δισ. ευρώ) σε ξένες επενδύσεις για έργα πράσινης ενέργειας και σχεδιάζει να επενδύσει επιπλέον 4 δισ. δολάρια (3,5 δισ. ευρώ) στα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο Μιρζιγιογέφ κάλεσε επίσης σε επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, εκσυγχρονισμό των δικτύων και κέντρα δεδομένων που λειτουργούν με πράσινη ενέργεια, συνδέοντας τα σχέδια της χώρας για την ηλεκτρική ενέργεια με την ευρύτερη βιομηχανική και ψηφιακή της ατζέντα.
Διαμόρφωση οδικού χάρτη χρηματοδότησης
Διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί ήδη συμβάλλουν στη χρηματοδότηση αυτής της επέκτασης.
Το 2025, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) επένδυσε σχεδόν 2 δισ. δολάρια (1,8 δισ. ευρώ) σε 120 έργα στην Κεντρική Ασία και τη Μογγολία. Πάνω από 1 δισ. δολάρια (880 εκατ. ευρώ) από αυτό το ποσό κατευθύνθηκαν σε έργα στο Ουζμπεκιστάν.
Περισσότερο από το ήμισυ των περιφερειακών επενδύσεων της EBRD χαρακτηρίστηκαν πράσινες, ενώ περίπου το ένα τρίτο στήριξε έργα βιώσιμων υποδομών.
Στο Ουζμπεκιστάν, η χρηματοδότηση της EBRD περιλαμβάνει έργα μεγάλης κλίμακας σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αποθήκευση. Σε αυτά συγκαταλέγεται ένα πακέτο 142 εκατ. δολαρίων (125 εκατ. ευρώ) για ένα συνδυασμένο έργο φωτοβολταϊκών ισχύος 1 GW και συστήματος αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες 1.336 MWh, που αναπτύσσεται σε συνεργασία με την ACWA Power.
Η τράπεζα εξασφάλισε επίσης χρηματοδότηση έως 195,5 εκατ. δολάρια (171 εκατ. ευρώ) για ένα ηλιακό πάρκο ισχύος 300 MW και εγκατάσταση αποθήκευσης με μπαταρίες 75 MWh, που υλοποιείται από τη Masdar στην περιοχή Κασκαντάρια.
Σε συνέντευξή του στο Euronews, στο περιθώριο του TIIF, ο Χουσεΐν Οζάν, διευθυντής της EBRD για την Κεντρική Ασία και τη Μογγολία, δήλωσε ότι η αύξηση της ενεργειακής δυναμικότητας απαιτεί τόσο χρηματοδότηση όσο και μεταρρυθμίσεις στο ρυθμιστικό πλαίσιο.
«Πρέπει να το δούμε από δύο πλευρές. Πρώτον, οι επενδύσεις. Και δεύτερον, η εμπλοκή στο πεδίο της πολιτικής», είπε ο Οζάν.
Σύμφωνα με τον Οζάν, οι κυβερνήσεις σε όλη την περιοχή έχουν υιοθετήσει μακροπρόθεσμες στρατηγικές απανθρακοποίησης, με τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς να συμβάλλουν στη διαμόρφωση οδικών χαρτών και επιμέρους σχεδίων για τους κλάδους, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
«Οι περισσότερες χώρες της Κεντρικής Ασίας έχουν ήδη δεσμευθεί για πλήρη απανθρακοποίηση το 2050 ή το 2060», σημείωσε. «Υπάρχει ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο απανθρακοποίησης και οδικοί χάρτες που συνοδεύουν αυτές τις αποφάσεις».
Η EBRD έχει επίσης συνεργαστεί με το Ουζμπεκιστάν για την κατάρτιση χαμηλών ανθρακικών διαδρομών στον ενεργειακό τομέα, στο πλαίσιο αυτών των προσπαθειών.
Οι ανανεώσιμες πηγές περνούν από τους στόχους στην υλοποίηση
Για την EBRD, η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές παραμένει ο βασικός δρόμος επενδύσεων για τη μείωση της εξάρτησης της περιοχής από τις υποδομές ορυκτών καυσίμων.
Οι χώρες της Κεντρικής Ασίας εξακολουθούν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στα ορυκτά καύσιμα, ιδίως μέσω παλαιωμένων συστημάτων ηλεκτροπαραγωγής και θέρμανσης, σύμφωνα με τον Οζάν. Ταυτόχρονα, οι κυβερνήσεις επεκτείνουν τα έργα ανανεώσιμης ενέργειας και επικαιροποιούν τους κανονισμούς που έχουν στόχο να ενθαρρύνουν ιδιωτικές επενδύσεις.
«Αν έπρεπε να το περιγράψουμε με μία λέξη, αυτή είναι: ανανεώσιμες», είπε ο Οζάν στο Euronews.
Στο Ουζμπεκιστάν, αυτή η προσέγγιση είναι ήδη ορατή σε έργα που συνδυάζουν παραγωγή από φωτοβολταϊκά με αποθήκευση σε μπαταρίες, δείχνοντας ότι η χρηματοδότηση δεν περιορίζεται πλέον σε νέους σταθμούς παραγωγής, αλλά επεκτείνεται σε συστήματα ικανά να απορροφήσουν περισσότερη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.
Για τους επενδυτές, αυτή η στροφή εντάσσει τις ανανεώσιμες πηγές σε ένα ευρύτερο αφήγημα υποδομών: η παραγωγική ικανότητα, η αποθήκευση, η σύνδεση με το δίκτυο και το ρυθμιστικό πλαίσιο πρέπει να εξελίσσονται ταυτόχρονα.
Η πυρηνική ενέργεια προστίθεται στο ενεργειακό μίγμα
Οι ανανεώσιμες πηγές βρίσκονται στο επίκεντρο των σχεδίων του Ουζμπεκιστάν για επέκταση της ηλεκτροπαραγωγής, δεν είναι όμως η μόνη τεχνολογία που προστίθεται στο ενεργειακό σύστημα της χώρας.
Τον Ιούνιο, το Ουζμπεκιστάν σηματοδότησε την έναρξη των εργασιών για το πρώτο του πυρηνικό έργο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή Τζιζάκ, μεταφέροντας ακόμη ένα τμήμα του σχεδίου επέκτασης της ισχύος από το στάδιο του σχεδιασμού σε αυτό της υλοποίησης.
Ο προγραμματισμένος σταθμός αναμένεται να περιλαμβάνει δύο μεγάλους αντιδραστήρες ισχύος περίπου 1.000 MW ο καθένας, καθώς και δύο μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες περίπου 55 MW ο καθένας, προσθέτοντας μια νέα πηγή χαμηλών εκπομπών για βασικό φορτίο στο μελλοντικό ενεργειακό μίγμα της χώρας.
Σε ξεχωριστή συνέντευξη στο Euronews, στο περιθώριο του TIIF, η Σάμα Μπιλμπάο ι Λεόν, γενική διευθύντρια του World Nuclear Association, ανέφερε ότι η απόφαση του Ουζμπεκιστάν αντανακλά μια ευρύτερη τάση σε αναπτυσσόμενες οικονομίες που αναζητούν αξιόπιστες πηγές ηλεκτρικής ενέργειας για να στηρίξουν την ανάπτυξή τους.
«Πρόκειται για χώρες με τεράστιους πόρους, αλλά και φιλοδοξία να αναπτυχθούν. Και για να το πετύχουν αυτό, θα χρειαστούν ενέργεια», είπε.
Η Μπιλμπάο ι Λεόν τόνισε ότι τα πυρηνικά σχέδια του Ουζμπεκιστάν αντανακλούν τόσο την αυξανόμενη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια όσο και την επιθυμία της χώρας να μειώσει το μερίδιο του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή.
«Στην περίπτωση του Ουζμπεκιστάν, πρόκειται για μια χώρα όπου το 75% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από φυσικό αέριο και υπάρχει η πρόθεση αυτό το φυσικό αέριο να χρησιμοποιηθεί για άλλες εφαρμογές. Εκεί είναι που η πυρηνική ενέργεια θα διαδραματίσει έναν πολύ σημαντικό ρόλο», πρόσθεσε.