Πάνω από 30 κρίσιμα ορυκτά έχουν εντοπιστεί στο Ουζμπεκιστάν, με 76 επενδυτικά έργα ύψους 2,4 δισ. ευρώ σε εξέλιξη για υλικά ηλεκτρικών οχημάτων, ημιαγωγών και ΑΠΕ.
Η παγκόσμια ζήτηση για κρίσιμα ορυκτά που χρησιμοποιούνται στα ηλεκτρικά οχήματα, τους ημιαγωγούς και τα συστήματα ανανεώσιμης ενέργειας αυξάνεται, καθώς το Ουζμπεκιστάν επεκτείνει έργα εξόρυξης και κατεργασίας σε διάφορες βιομηχανικές περιοχές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, στη χώρα έχουν εντοπιστεί πάνω από 30 τύποι κρίσιμων ορυκτών, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη 76 επενδυτικά έργα που αφορούν 28 σπάνια στοιχεία, συνολικής αξίας περίπου 2,4 δισ. ευρώ.
Περιοχές πλούσιες σε ορυκτά, όπως οι Almalyk, Navoi και Surkhandarya, διαθέτουν κοιτάσματα χαλκού, μολυβδαινίου, βολφραμίου, λιθίου, νιοβίου, τανταλίου, ρηνίου και άλλων σπάνιων μετάλλων.
Βιομηχανική βάση και ιστορικό παραγωγής
Βασικός παράγοντας του κλάδου είναι το Almalyk Mining and Metallurgical Complex, μία από τις μεγαλύτερες βιομηχανικές επιχειρήσεις στην Κεντρική Ασία και σημαντικός παραγωγός χαλκού. Το συγκρότημα συνδυάζει δραστηριότητες εξόρυξης, επεξεργασίας και τήξης σε ένα ενιαίο παραγωγικό σύστημα.
«Οι κατασκευαστικές εργασίες στο Kalmakyr ξεκίνησαν το 1954 και το 1959 το κοίτασμα τέθηκε σε λειτουργία. Έκτοτε, η εξόρυξη μεταλλεύματος συνεχίζεται και πάνω από ένα δισεκατομμύριο τόνοι έχουν μεταφερθεί για επεξεργασία», δήλωσε ο Feruz Tursunov, επικεφαλής του Τμήματος Παραγωγής και Τεχνικής Υποστήριξης της μεταλλευτικής διεύθυνσης Kalmakyr. Πρόσθεσε ότι η παραγωγή παραμένει σε υψηλά επίπεδα.
«Σήμερα, η μεταλλευτική διεύθυνση Kalmakyr παράγει πάνω από 38 εκατομμύρια τόνους μεταλλεύματος τον χρόνο».
Το συγκρότημα απασχολεί περισσότερους από 35.000 εργαζόμενους και παράγει χαλκό, ψευδάργυρο, χρυσό, ασήμι και συναφή μέταλλα, όπως μολυβδαίνιο, βολφράμιο και ρήνιο.
Έργο Yoshlik-1
Το Yoshlik-1 είναι ένα από τα μεγαλύτερα εξορυκτικά έργα που βρίσκονται αυτή την περίοδο σε φάση ανάπτυξης στον κλάδο. Η περιοχή, που μπήκε σε ενεργή ανάπτυξη το 2017, αποτελεί τμήμα του μεταλλευτικού συστήματος Almalyk και υλοποιείται σταδιακά λόγω του μεγέθους και της γεωλογικής της πολυπλοκότητας.
«Πριν από το 2017, το κοίτασμα ήταν γνωστό με διαφορετικό όνομα και θεωρούνταν δύσκολο στην ανάπτυξη λόγω των μεγάλων ποσοτήτων υπερκείμενων άχρηστων υλικών. Μετά από πρόσθετες έρευνες και συνεργασία με διεθνείς εταιρείες, τα αποθέματα επανεκτιμήθηκαν σημαντικά», ανέφερε ο Vyacheslav Aminov, επικεφαλής γεωλόγος της διεύθυνσης Yoshlik-1.
Σημείωσε ότι το κοίτασμα περιέχει πολλαπλά μέταλλα.
«Εξορύσσουμε χαλκό, χρυσό, ασήμι, μολυβδαίνιο, αλλά και σπάνια μέταλλα όπως ρήνιο, σελήνιο και τελλούριο», είπε. «Τα αποθέματα αυξήθηκαν περίπου 2,5 φορές σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Με βάση τις τρέχουσες προβλέψεις, το κοίτασμα μπορεί να στηρίξει την παραγωγή για περισσότερα από 50 χρόνια».
Σύμφωνα με τους μηχανικούς του έργου, έχουν απομακρυνθεί πάνω από 248 εκατομμύρια κυβικά μέτρα υπερκείμενων άγονων υλικών και έχουν κατασκευαστεί περίπου 45 χιλιόμετρα σιδηροδρομικής υποδομής για τη μεταφορά του μεταλλεύματος. Πάνω από 400 μηχανήματα βαριάς εξόρυξης βρίσκονται σήμερα σε λειτουργία.
Θεσμικές αλλαγές και πολιτική για τα κρίσιμα ορυκτά
Το 2024, το Ουζμπεκιστάν δημιούργησε το Uzbekistan Technological Metals Complex, με αποστολή τον συντονισμό της ανάπτυξης κρίσιμων ορυκτών, από την έρευνα μέχρι την επεξεργασία.
«Το Technological Metals Complex συστάθηκε για να διαχειρίζεται ολόκληρη την αλυσίδα, από τη γεωλογική έρευνα έως την παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας», δήλωσε ο υφυπουργός Urol Yusupov. «Η έμφαση δεν δίνεται μόνο στην εξόρυξη, αλλά και στην ανάπτυξη της κατεργασίας εντός της χώρας».
Ο φορέας αναπτύσσει βιομηχανικά συμπλέγματα επεξεργασίας βολφραμίου και μολυβδαινίου, καθώς και έργα που αφορούν λίθιο, γραφίτη, ταντάλιο, νιόβιο και μαγνήσιο. Παράλληλα εξετάζει τρόπους αξιοποίησης τεχνογενούς αποβλήτου από προηγούμενη μεταλλευτική δραστηριότητα.
Έως το 2030, η κυβέρνηση σχεδιάζει να διευρύνει το φάσμα των ορυκτών που υφίστανται επεξεργασία.
«Το Ουζμπεκιστάν συγκαταλέγεται στις πέντε πρώτες χώρες παγκοσμίως ως προς τα αποθέματα βολφραμίου», είπε ο Yusupov, επικαλούμενος τις επίσημες εκτιμήσεις.
Πρόσθεσε επίσης ότι ο κατάλογος των κρίσιμων ορυκτών αναμένεται να διευρυνθεί.
«Σήμερα, εστιάζουμε κυρίως στο βολφράμιο, το μολυβδαίνιο, το σελήνιο, το τελλούριο και το ρήνιο. Ωστόσο έως το 2030, ο κατάλογος των κρίσιμων ορυκτών θα επεκταθεί με περίπου 12 επιπλέον στοιχεία».
Πιλοτικές δοκιμές για την εξόρυξη λιθίου βρίσκονται επίσης σε εξέλιξη.
«Από φέτος ξεκινάμε την αξιοποίηση κοιτασμάτων γραφίτη», είπε.
Άλλα ορυκτά, όπως το ταντάλιο, το νιόβιο και το μαγνήσιο, προβλέπεται να περάσουν σε μεταγενέστερα στάδια ανάπτυξης.
«Η στρατηγική μας δεν είναι η εξαγωγή πρώτων υλών. Στόχος μας είναι η δημιουργία μιας αλυσίδας προστιθέμενης αξίας στο εσωτερικό της χώρας», πρόσθεσε ο Yusupov.
Τα σχεδιαζόμενα βιομηχανικά συμπλέγματα περιλαμβάνουν παραγωγή βολφραμίου στην περιφέρεια Samarkand και επεξεργασία μολυβδαινίου στην περιφέρεια Tashkent.
Διεθνής συνεργασία
Το Ουζμπεκιστάν διευρύνει επίσης τη συνεργασία του με ξένους εταίρους στην έρευνα και την τεχνολογία.
«Έχουμε υπογράψει συμφωνίες συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, τη Νότια Κορέα και την Κίνα στον τομέα των κρίσιμων ορυκτών και των προηγμένων τεχνολογιών», ανέφερε ο Yusupov.
Στα κοινά έργα περιλαμβάνεται συνεργασία με το KU Leuven στο Βέλγιο για την εξόρυξη ρηνίου και με την καναδική SGS για τεχνολογίες λιθίου.
«Από το 2025, καταφέραμε να εξορύσσουμε ρήνιο με καθαρότητα 99,99%. Κατά συνέπεια, ξεκινήσαμε να εξάγουμε ραφιναρισμένο ρήνιο», είπε.
Πιλοτικές δοκιμές για την εξόρυξη λιθίου βρίσκονται επίσης σε εξέλιξη.
Παραγωγή ψευδαργύρου και περιβαλλοντικές παράμετροι
Στη μονάδα παραγωγής ψευδαργύρου στην Almalyk, οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν επεξεργασία απαερίων και ανάκτηση παραπροϊόντων.
«Παράγουμε ψευδάργυρο, κάδμιο και θειικό οξύ. Επιπλέον, παράγουμε παραπροϊόντα όπως θειικό ψευδάργυρο και σκόνη οξειδίου του ψευδαργύρου», δήλωσε ο Saidullo Abdurakhmonov, επικεφαλής μηχανικός του εργοστασίου ψευδαργύρου.
Εξήγησε ότι οι εκπομπές διοξειδίου του θείου από την παραγωγή δεσμεύονται και μετατρέπονται σε θειικό οξύ.
«Σκοπός της μονάδας θειικού οξέος είναι να δεσμεύει αυτά τα αέρια και να τα μετατρέπει σε χρήσιμα προϊόντα, αντί να τα απελευθερώνει στην ατμόσφαιρα».
Η ετήσια παραγωγή θειικού οξέος φτάνει τους 180.000 τόνους και διατίθεται κυρίως στη χημική βιομηχανία και τη βιομηχανία λιπασμάτων της χώρας.