Αυτό το περιεχόμενο δεν είναι διαθέσιμο στην περιοχή σας

Μαρίνα Αμπράμοβιτς: 7 εβδομάδες αφιερωμένες στην τέχνη της performance

Μαρίνα Αμπράμοβιτς: 7 εβδομάδες αφιερωμένες στην τέχνη της performance
Από Γιώργος Μητρόπουλος
Η τέχνη της performance θα είναι η πρωταγωνίστρια στην Αθήνα το επόμενο χρονικό διάστημα. Μαρίνα Αμπράμοβιτς Η Μαρίνα Αμπράμοβιτς δεν έρχεται για πρώτη φορά στη χώρα μας, για να παρουσιάσει τη δουλειά της ή για να μιλήσει για τα πράγματα που την ενδιαφέρουν. Είναι μια καλλιτέχνις-σταρ και αυτό το καταλαβαίνεις από την πρώτη στιγμή που θα τη δεις από κοντά. Κλείνει φέτος αισίως τα 70, αλλά παραμένει ακάματη, προκλητική και συνεχίζει να δημιουργεί νέα project σε όλη την υφήλιο, που προκαλούν συζητήσεις. Τα τελευταία 40 χρόνια ασχολείται με την τέχνη της performance και προσπαθεί με κάθε τρόπο να την κάνει mainstream, να την κάνει γνωστή στον πολύ κόσμο και να δείξει ότι αποτελεί βασικό κομμάτι της σύγχρονης τέχνης. Γι’ αυτό και ίδρυσε και το Ινστιτούτο της, το Marina Abramović Institute (MAI), για την προώθηση της συγκεκριμένης τέχνης και της μεθόδου μύησης καλλιτεχνών και θεατών, σ’ αυτή την εμπειρία.

Στο πλαίσιο αυτό, το MAI σε συνεργασία με τον Οργανισμό Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ του Δημήτρη Δασκαλόπουλου παρουσιάζουν το πρόγραμμα «As One» στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς, από τις 10 Μαρτίου, μέχρι τις 24 Απριλίου. Μέσω του προγράμματος «As One», οι δύο οργανισμοί μοιράζονται το ίδιο όραμα, να προάγουν την τέχνη της performance και να συμβάλλουν στην εξοικείωση και την εκπαίδευση όσο το δυνατόν ευρύτερου κοινού με αυτή τη μορφή σύγχρονης τέχνης, που έχει να κάνει με τη συμμετοχή, την ενεργοποίηση του δημόσιου χώρου και την εναλλακτική παρουσίαση δράσεων που άπτονται του σύγχρονου κοινωνικοπολιτικού προβληματισμού. Στόχος τους να συμμετάσχουμε, να βιώσουμε, να νιώσουμε τη μοναδική αυτή εμπειρία. Παράλληλα, το πρόγραμμα αποσκοπεί στο να αναδείξει μια νέα γενιά καλλιτεχνών της performance στην Ελλάδα.

Το As One θα παρουσιάσει λοιπόν, για διάστημα επτά εβδομάδων, τη Μέθοδο Abramović και ένα εκτεταμένο πρόγραμμα από performance, διαλέξεις, φιλμ και εργαστήρια, με τη συμμετοχή 29 ελλήνων καλλιτεχνών, που θα παρουσιάσουν 27 performance.

Ο τίτλος «As One» υπονοεί ότι σ’ αυτό το πρότζεκτ πρέπει να πάρουμε όλοι μέρος, να γίνουμε ένα θεατές και καλλιτέχνες, να δημιουργήσουμε μια κοινότητα, να αντιληφθούμε ότι μόνο μέσω μιας ομάδας, ενός συνόλου μπορούμε να καταφέρουμε κάτι και όχι ως απλές μονάδες. Με το «As One» μπορούμε να γίνουμε πιο δυνατοί, πιο προσαρμοστικοί, έτοιμοι να υπερνικήσουμε τις δυσκολίες και τα προβλήματα που υπάρχουν γύρω μας.

Τρεις είναι οι στόχοι αυτού του προγράμματος στο Μουσείο Μπενάκη. Η συμμετοχική εμπειρία των θεατών σ’ αυτό το είδος καλλιτεχνικών έργων, η συνεργασία για την άρτια δημιουργία και παρουσίασή τους και τέλος η ενίσχυση, η προβολή και η ανάδειξη των καλλιτεχνών που ασχολούνται με την performance στην Ελλάδα. Η Αμπράμοβιτς έχει παρουσιάσει το συγκεκριμένο πρόγραμμα σε αρκετές χώρες με μεγάλη επιτυχία. Διάλεξε την Ελλάδα γιατί της φαίνεται καταρχάς οικεία, καθώς και η δική της καταγωγή είναι από τα Βαλκάνια και κατά δεύτερον γιατί η performance δεν είναι πολύ «διαδεδομένη» στη χώρα μας.


Όπως επισήμανε μάλιστα η ίδια, στη συνέντευξη τύπου, δεν θα κάνει κάποια performance γιατί θέλει να αφήσει τόπο στα νιάτα, στις νέες δυνάμεις για να δημιουργήσουν ένα εργοστάσιο ενέργειας, που θα ηλεκτρίσει τους θεατές που θα έρθουν στο μουσείο. Οι νέοι έχουν τη δύναμη και αυτούς θέλει να στηρίξει. «Το θέμα δεν είμαι Εγώ, αλλά το Ίδρυμά μου που πρέπει να συνεχίσει την δράση του, ακόμη κι όταν εγώ δεν είμαι πλέον στη ζωή. Το εγώ των καλλιτεχνών δεν τους αφήνει πολλές φορές να συνειδητοποιήσουν το πεπερασμένο τους αλλά και ποια είναι η ουσία σ’ αυτό που κάνουν». Υπογράμμισε μάλιστα: «Η τέχνη δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Πρόκειται για λάθη των πολιτικών που έχουν δημιουργήσει τη σύγχρονη κατάσταση. Αυτό που μπορούν να κάνουν μόνο οι καλλιτέχνες είναι να υπηρετούν την κοινωνία, να την αφουγκράζονται, να είναι το οξυγόνο της, σ’ αυτή τη δύσκολη συγκυρία. Το θέμα είναι τι μπορούμε να κάνουμε, πώς μπορούμε να συνδράμουμε. Εγώ μπορώ μόνο να προσφέρω τη μέθοδό μου, η οποία μπορεί να αλλάξει τον άνθρωπο που θα τη βιώσει. Με αυτόν τον τρόπο θα δει διαφορετικά τη ζωή του, θα φερθεί με διαφορετικό τρόπο τον κόσμο».

Τι είναι η Μέθοδος Abramović;

Η Μέθοδος Abramović είναι μια σειρά ασκήσεων σχεδιασμένες από τη Marina Abramović, μια βιωματική εμπειρία για τον θεατή-συμμετέχοντα. Η Μέθοδος αντλεί υλικό από μια τεράστια δεξαμενή εμπειριών και performances της δημιουργού τα τελευταία 40 χρόνια, και διυλίζεται σταδιακά σε ένα πρόγραμμα ασκήσεων που σκοπό έχει την επαφή με τον εαυτό μας και τη σύνδεση με τους άλλους. Η Μέθοδος βασίζεται στην ατομική και τη συλλογική συμμετοχή και αποτελεί μια βιωματική προσέγγιση στην άυλη τέχνη.

Καθώς αποτελεί μια διαδικασία σε διαρκή διερεύνηση και διαμόρφωση από τη δημιουργό του, η συγκεκριμένη μορφή της Μεθόδου παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Αθήνα, ως εξέλιξη ανάλογων έργων που έχουν παρουσιαστεί από την καλλιτέχνιδα σε βάθος χρόνου ανά τον κόσμο.

Είναι μια δημόσια συμμετοχική εμπειρία για μεγάλες ομάδες ανθρώπων, σε έναν κοινόχρηστο χώρο, όπου το κοινό καλείται να κάνει μια σειρά ασκήσεων και να παρακολουθήσει και άλλους να κάνουν ακριβώς το ίδιο.

Η Μέθοδος Abramović, ως μέρος του As One, λαμβάνει χώρα στο ισόγειο του Μουσείου Μπενάκη στο κτίριο της οδού Πειραιώς. Καθώς οι επισκέπτες μπαίνουν στη Μέθοδο, τους ζητείται να αφήσουν όλα τα προσωπικά τους αντικείμενα σε ειδικό χώρο φύλαξης: ρολόγια, κινητά τηλέφωνα και κάμερες. Με την καθοδήγηση των μεσολαβητών, οι οποίοι εκπαιδεύτηκαν από τη συνεργάτη της Marina Abramović Lynsey Peisinger, οι επισκέπτες ακολουθούν μια σειρά ασκήσεων προθέρμανσης, προκειμένου να «ξυπνήσουν» οι αισθήσεις, να τεντωθεί το σώμα και να επικεντρωθεί το μυαλό σε αυτό που θα ακολουθήσει. Αυτή η προετοιμασία επιτρέπει στους συμμετέχοντες να επικεντρώσουν την προσοχή τους στο να είναι παρόντες σε αυτό που συμβαίνει, ακίνητοι και συνδεμένοι με έναν ανεμπόδιστο τρόπο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στη μέθοδο, όπου παρουσιάστηκε, συμμετείχαν αγρότες, άστεγοι, τραπεζίτες, φοιτητές με διαφορετικό φύλο, χρώμα, καταγωγή. Ο καθένας βρήκε σ’ αυτήν διαφορετικά στοιχεία.

Οι ελληνικές performances

Το ελληνικό πρόγραμμα είναι ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα αφιερωμένα στην performance στην Ευρώπη, το οποίο δημιουργήθηκε και υλοποιείται από τους δύο οργανισμούς, ΜΑΙ και ΝΕΟΝ. Οι συμμετέχοντες δούλεψαν συνολικά 3 μήνες με τους συνεργάτες της Αμπράμοβιτς για να οργανώσουν το περιεχόμενο και τη μορφή που θα πάρουν οι δουλειές τους, οι οποίες θα πραγματοποιούνται σε διάφορους ορόφους και χώρους του μουσείου. Χρειάστηκε μάλιστα να απομονωθούν για κάποιο χρονικό διάστημα σε μια περιοχή των Καλαβρύτων για να συγκεντρωθούν καλύτερα στο project και να εξασκηθούν για την επίπονη διαδικασία που είναι η πολύωρη παρουσίαση των έργων τους.

Συνολικά 29 έλληνες και ξένοι καλλιτέχνες συμμετέχουν στο As One. Οι έλληνες καλλιτέχνες, που επιλέχθηκαν, μετά από ανοιχτή πρόσκληση, από τη Marina Abramović και τους συνεργάτες της Serge Le Borgne και Paula Garcia, θα παρουσιάσουν νέες αναθέσεις έργων. Οι αρχικές συμμετοχές ήταν περισσότερες από 300 από τις οποίες επιλέχτηκαν οι τελικές 27, με τη βοήθεια μιας κριτικής επιτροπής.

Αναλυτικότερα, στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται 6 μακράς διάρκειας performances από 6 έλληνες καλλιτέχνες, οι οποίες θα πραγματοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης, για 7 εβδομάδες, καθημερινά, επί 8 ώρες την ημέρα. Επιπλέον, 21 performances από 23 καλλιτέχνες (18 έλληνες και 5 ξένους) θα παρουσιαστούν ως performance interventions με διάρκεια από μία έως 6 μέρες.

Οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν είναι οι εξής: Μακράς διάρκειας performances – Γιώτα Αργυροπούλου, Δέσποινα Ζαχαροπούλου, Βιργινία Μαστρογιαννάκη, Λάμπρος Πηγούνης, Νάνσυ Σταματοπούλου, Θοδωρής Τράμπας. Performance interventions – Θανάσης Ακοκκαλίδης, Rafael Abdala και Jessica Goes, Γιάννης Αντωνίου και Σταύρος Αποστολάτος, Έλενα Αντωνίου, Χριστίνα Βασιλείου, Σεραφίτα Γρηγοριάδου, Θωμάς Διάφας, Μαριάννα Καβαλλιεράτου, Γιάννης Καρούνης, Amanda Coogan, Αλέξανδρος Μιχαήλ, Kira O’Reilly, Κατερίνα Οικονόμου, Nikolaos, Αναστασία Παπαθεοδώρου, Γιάννης Παππάς, PASHIAS, Ευγενία Τσανανά, Σπύρος Χαραλαμπόπουλος, Δημήτρης Χειμώνας, Maria Herranz.

Το πρόγραμμα συμπληρώνεται από 2 re-performances της Marina Abramović, των έργων ‘Cleaning the Mirror’ (1995) και ‘Art Must be Beautiful – Artist Must Be Beautiful (1975)’, που θα παρουσιάσουν οι καλλιτέχνες Μάρθα Πασακοπούλου, Δημήτρης Μπαμπίλης, Δήμητρα Μπίλλια, Γίτσα Κωνσταντουδάκη, Ελιάν Ρουμιέ, Βασιλική Σπάχου και Καλλιόπη Ζερβουλάκου.

Ομιλίες, εργαστήρια, προβολές

Το πρόγραμμα As One πλαισιώνεται από μια σειρά ομιλιών, με σκοπό να εκπαιδεύσει το κοινό στην ιστορία και την εξέλιξη της τέχνης της performance, αναδεικνύοντας πρακτικές που συνδέονται με το χώρο, όπως το θέατρο και ο χορός. Παράλληλα, εργαστήρια με συμμετέχοντες και προσκεκλημένους καλλιτέχνες θα βοηθήσουν το κοινό να κατανοήσει καλύτερα τις δομές και τους μηχανισμούς των έργων performance, εμβαθύνοντας στους τρόπους με τους οποίους οι καλλιτέχνες αναπτύσσουν το έργο τους. Οι ομιλίες και τα εργαστήρια συμπληρώνονται από καθημερινό πρόγραμμα προβολών, με ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους από το έργο της Marina Abramović, έργα που επηρέασαν το έργο της, καθώς και ταινίες προσκεκλημένων ομιλητών και άλλο υλικό από το αρχείο της Ταινιοθήκης της Ελλάδος.

Πιο συγκεκριμένα, η Marina Abramović θα δώσει δύο διαλέξεις, μία για την ιστορία της τέχνης της performance (Σάββατο 19/3) και μία για το μέλλον της και το ρόλο που θα παίξει σε αυτό η αυξανόμενη συμμετοχή του κοινού (Τετάρτη 23/3), με υλικό από την πιο πρόσφατη έκθεση του MAI στη Βραζιλία. Επίσης θα συνομιλήσει, σε δύο εργαστήρια, με επιλεγμένους καλλιτέχνες για την πρακτική τους (Παρασκευή 11/3 & Τρίτη 22/3).

Για τη σχέση της όπερας με την πρακτική της performance θα συνομιλήσουν ο σκηνοθέτης της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Αλέξανδρος Ευκλείδης και η καλλιτέχνης Κατερίνα Οικονόμου (Πέμπτη 17/3), ενώ για τη μετάβαση από το θέατρο στην τέχνη της performance θα μιλήσει η θεατρολόγος και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Θεάτρου του ΑΠΘ Άννα Σταυρακοπούλου (Σάββατο 2/4). Η διευθύντρια του Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης Συραγώ Τσιάρα θα πραγματοποιήσει εργαστήριο για τη θέση του σώματος στην τέχνη της performance (Παρασκευή 15/4) και θα συνομιλήσει με την καλλιτέχνη Λήδα Παπακωνσταντίνου, μια από τους πρώτους στην Ελλάδα που χρησιμοποίησαν την τέχνη της performance τις δεκαετίες ’70 και ’80 (Σάββατο 16/4). Για την αισθητική του σώματος και των ορίων του στην τέχνη της performance θα μιλήσει και η θεωρητικός τέχνης Σοφία Ελίζα Μπουράτση (Τρίτη 19/4), ενώ ο καλλιτεχνικός διευθυντής του MAI Serge Le Borgne θα μιλήσει για τις άυλες μορφές τέχνης (Σάββατο 19/3). Η λειτουργία της performance μέσα από την ακινησία του σώματος είναι το θέμα του εργαστηρίου της Εύας Λαμπάρα μαζί με τη δασκάλα της και σκηνοθέτη Αννίτα Καπουσίζη, παρουσιάζοντας πώς ένα σώμα ‘περιορισμένο’ κινητικά, δημιουργεί ‘απεριόριστες’ δυνατότητες πρόσληψης και ερμηνείας του κόσμου, καθώς και δείγμα δουλειάς της Λαμπάρα (Τετάρτη 16/3).

Σημαντικοί είναι οι διεθνείς προσκεκλημένοι καλλιτέχνες που θα μιλήσουν για το έργο τους: O Damien Jalet θα πραγματοποιήσει εργαστήριο για το έργο του, θα συνομιλήσει με το σκηνοθέτη της τελευταίας του ταινίας, η οποία και θα προβληθεί (Πέμπτη 7/4). O Tehching Hsieh θα μιλήσει για το έργο του, ως πρωτοπόρος της long durational performance που ξεχώρισε τη δεκαετία του ’80 στη Νέα Υόρκη (Κυριακή 10/4). Ο Jacopo Godani, καλλιτεχνικός διευθυντής και χορογράφος της Dresden Frankfurt Dance Company, θα μιλήσει για το έργο του και θα πραγματοποιήσει εργαστήριο με επιλεγμένους καλλιτέχνες (Πέμπτη 21/4). Εργαστήρια θα πραγματοποιήσουν επίσης και οι προσκεκλημένοι καλλιτέχνες performance Rafael Abdala + Jessica Goes (Πέμπτη-Κυριακή 14-17/4), Maria Herranz (Πέμπτη 31/3), Amanda Coogan (Τρίτη 5/4) και Kira O’Reilly (Κυριακή 24/4), καθώς και το επιτελείο του MAI (Serge Le Borgne, Paula Garcia, Lynsey Peisinger) με επιλεγμένους καλλιτέχνες.

«Μηχανή Αμοιβαίων Κυμάτων»

Στο χώρο θα υπάρχει μια εγκατάσταση, η «Μηχανή Αμοιβαίων Κυμάτων – Mutual Wave Machine». H μηχανή έχει σχεδιαστεί από τη γνωστική νευρολόγο και καλλιτέχνη Suzanne Dikker και τον καλλιτέχνη και δημιουργό λογισμικού Matthias Oostrik, αντλώντας έμπνευση από την performance της Marina Abramović “Mutual Gaze”, που αποτελεί και μέρος των ασκήσεων της Μεθόδου Abramović. Η εγκατάσταση έγινε από τους Peter Burr, Diederik Schoorl και Παντελή Διαμαντίδη.

Πρόκειται για ένα πείραμα της νευροεπιστήμης και μια διαδραστική εγκατάσταση νευροανάδρασης που διερευνά και ενσωματώνει την απατηλή έννοια πως «είμαστε στο ίδιο μήκος κύματος» με έναν άλλο άνθρωπο, μέσω του συγχρονισμού των εγκεφαλικών κυμάτων. Δύο επισκέπτες μπαίνουν μέσα σε μια χωρο-κάψουλα με οπτικοακουστικό περιβάλλον που ανταποκρίνεται και αντανακλά την κοινή εγκεφαλική δραστηριότητά τους. Μπορούν να βιώσουν απευθείας και να χειριστούν τις εσωτερικές δυνάμεις τους για να προσεγγίσουν ή να απομακρυνθούν ο ένας από τον άλλο.

Η «Μηχανή Αμοιβαίων Κυμάτων» είναι ελεύθερη για το κοινό τις μέρες Πέμπτη-Παρασκευή 13:00-15:00 και 18:00-20:00 και σαββατοκύριακα 13:00-16:00 και 17:00-20:00, με προκράτηση συμμετοχής. Τις υπόλοιπες ώρες λειτουργίας του προγράμματος, η μηχανή θα επεξεργάζεται και θα προβάλει τα εγκεφαλικά κύματα της Marina Abramović, αντανακλώντας την πνευματική της κατάσταση τη στιγμή που έκανε την performance “The Artist is Present” (η εγκεφαλική της δραστηριότητα καταγράφηκε στο The Garage Center for Contemporary Culture στη Μόσχα το 2011).
Περισσότερες πληροφορίες στο neon.org.gr

Ποια είναι η δαιμόνια Marina Abramović

Aπό την αρχή της καριέρας της στο Βελιγράδι στις αρχές της δεκαετίας του ’70, η Marina Abramović υπήρξε πρωτοπόρος της performance, δημιουργώντας μερικά από τα πλέον σημαντικά πρώιμα έργα αυτής της μορφής τέχνης. Το σώμα της ήταν πάντα ταυτόχρονα το θέμα και το μέσο. Εξερευνώντας τα σωματικά και πνευματικά της όρια, έχει αντέξει σε καταστάσεις με πόνο, εξάντληση και κίνδυνο, στο πλαίσιο της έρευνάς της για να πετύχει τη συναισθηματική και πνευματική μεταμόρφωση.

Η Abramović έχει τιμηθεί με τον Χρυσό Λέοντα Καλύτερου Καλλιτέχνη το 1997 στη Μπιενάλε της Βενετίας. Το 2008 τιμήθηκε με τον αυστριακό Commander Cross για τη συμβολή της στην Ιστορία της Τέχνης. Το 2010 η Abramović παρουσίασε την πρώτη μεγάλη αναδρομική της έκθεση στις ΗΠΑ και πραγματοποίησε την επί τουλάχιστον 700 ώρες συνεχόμενη performance με τίτλο The Artist is Present στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (MoMΑ).

Το 2014 ολοκλήρωσε τη διάρκειας τριών μηνών performance «512 Hours» στην Serpentine Gallery στο Λονδίνο. Η Abramović ίδρυσε το Marina Abramović Institute (MAI), μια πλατφόρμα άυλης και μακράς διάρκειας τέχνης, προκειμένου να δημιουργήσει νέες δυνατότητες για συνεργασία μεταξύ διανοητών από όλους τους τομείς. Το Ινστιτούτο έφτασε στην πιο πλήρη μορφή του ως σήμερα το 2015, ως μέρος της έκθεσης «Terra Comunal», στο Σάο Πάολο της Βραζιλίας.

INFO

Πρόγραμμα ΝΕΟΝ-ΜΑΙ As One
Διάρκεια: 10 Μαρτίου – 24 Απριλίου 2016
Open Day: 10 Μαρτίου 2016, 12.00-20.00
Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου, Αθήνα
Ώρες λειτουργίας: Τρίτη – Τετάρτη – Πέμπτη – Σάββατο: 12.00 – 20.00, Παρασκευή: 12.00 – 22.00
Κυριακή: 10.00 – 18.00, Δευτέρα Κλειστά
Είσοδος δωρεάν

Η Μέθοδος Abramović απευθύνεται σε ηλικίες 15 ετών και πάνω. Η είσοδος στη Μέθοδο επιτρέπεται έως και 45 λεπτά πριν την ώρα λήξης του ωραρίου λειτουργίας του Μουσείου.

Ακολουθήστε το euronews στα Ελληνικά στο Facebook και στο Twitter