Ο Γάλλος καλλιτέχνης JR θα μεταμορφώσει το παρισινό Πον Νεφ σε «σπηλιά» που οι πεζοί θα διασχίζουν, με ήχο και επαυξημένη πραγματικότητα, τιμώντας τους Κρίστο και Ζαν-Κλοντ.
Το 1607, το Πον Νεφ της Γαλλίας άνοιξε επίσημα για το κοινό. Οι ανοιχτόχρωμες γκρι πέτρες που σχηματίζουν τις καμάρες του κουβαλούν την ιστορία του Παρισιού από την εποχή του Ερρίκου Γ΄.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τώρα, η γέφυρα που διασχίζει τον Σηκουάνα ετοιμάζεται να μεταμορφωθεί σε μια βραχώδη, μνημειακή ψευδαίσθηση από τον διάσημο Γάλλο street artist JR, ο οποίος περιγράφει το έργο ως «ίσως τη μεγαλύτερη εμβυθιστική εγκατάσταση που έχει γίνει ποτέ».
Το πρότζεκτ «Pont Neuf Cavern» θα εκτείνεται σε μήκος 120 μέτρων και θα ξεπερνά τα 17 μέτρα σε ύψος.
Η «σπηλιά» θα είναι εξοπλισμένη με ήχο surround και ψηφιακή επαυξημένη πραγματικότητα (AR), που θα συνοδεύουν τους πεζούς καθώς θα περνούν μέσα από τη δομή.
Μια μεταμόρφωση-φόρος τιμής
Δεν είναι η πρώτη φορά που η ιστορική γέφυρα γίνεται αντικείμενο μιας τεράστιας μεταμόρφωσης. Το 1985, το καλλιτεχνικό δίδυμο Κρίστο και Ζαν-Κλοντ τύλιξε το Πον Νεφ και τα φωτιστικά του με ένα απαλό, μεταξένιο, χρυσαφί ύφασμα.
Μετά από διαπραγματεύσεις που κράτησαν μια δεκαετία με τον τότε δήμαρχο του Παρισιού, Ζακ Σιράκ, το έργο αυτό συνέβαλε στο να διαμορφωθεί το σύγχρονο πρότυπο της μνημειακής δημόσιας τέχνης στα κέντρα των πόλεων.
Ο JR – ψευδώνυμο που προέρχεται από το μικρό του όνομα, Ζαν-Ρενέ – περιγράφει το πρότζεκτ του για το 2026 ως έναν φόρο τιμής στο ζευγάρι καλλιτεχνών που γνωρίστηκε θρυλικά στο Παρίσι. Για τον ίδιο, το αφιέρωμα είναι ταυτόχρονα αισθητικό και προσωπικό, γεγονός που προσθέτει πίεση στη δουλειά πάνω σε ένα τόσο εμβληματικό μνημείο.
«Είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τον Κρίστο με τα χρόνια», είπε. «Τρέφαμε μεγάλο αλληλοσεβασμό για τη δουλειά μας. Είναι αρκετά δύσκολο να έρθεις μετά από αυτούς, αλλά το κάνω με ένα πολύ διαφορετικό ύφος, με τον δικό μου τρόπο», πρόσθεσε ο JR.
Όπως μετέδωσε το Artnet, αυτή τη φορά οι αρχές του Παρισιού έδωσαν γρήγορα το πράσινο φως, με τη δήμαρχο Αν Ινταλγκό να χαρακτηρίζει το πρότζεκτ «δώρο στο Παρίσι». Η Ινταλγκό συνέδεσε, επίσης, την υποστήριξή της με τη δική της ανάμνηση από το 1985.
«Παρατηρούσα αυτό το εντυπωσιακό έργο τέχνης από μακριά, πριν πλησιάσω και τελικά περπατήσω μέσα από αυτό το μεταμορφωμένο μνημείο», ανέφερε σε δήλωσή της. «Ήταν μια αξέχαστη στιγμή ποίησης και ομορφιάς».
Μια γέφυρα πολύ... μακριά
Η ιδέα για τη «σπηλιά» προήλθε από το Ίδρυμα Christo and Jeanne-Claude, με επικεφαλής τον ανιψιό τους Βλαντιμίρ Γιαβάτσεφ, ο οποίος απευθύνθηκε στον JR επειδή ήθελε μια νέα ερμηνεία, που θα γιορτάζει τα 40 χρόνια από το αρχικό τύλιγμα του 1985.
Το πρότζεκτ για το Πον Νεφ επρόκειτο αρχικά να παρουσιαστεί το 2025, αλλά μετατέθηκε για το 2026 λόγω τεχνικών και οργανωτικών προβλημάτων.
Η τεράστια κλίμακα του έργου δεν τρομάζει τον καταξιωμένο καλλιτέχνη. Ξεκίνησε ως έφηβος γκραφιτάς στο Παρίσι και στη συνέχεια στράφηκε σε φωτογραφικές παρεμβάσεις πάνω σε κτίρια, γέφυρες και ταράτσες.
Μεταξύ των πιο γνωστών έργων του συγκαταλέγονται μια κοπή 20 μέτρων με τη μορφή βρέφους κατά μήκος των συνόρων ΗΠΑ–Μεξικού και το πρότζεκτ Inside Out, που εξελίχθηκε σε μια παγκόσμια συμμετοχική καμπάνια με περισσότερους από 600.000 συμμετέχοντες.
Η ανθρώπινη διάσταση αποτελεί πάντα κεντρικό θέμα στα έργα του JR, με πρόσωπα να εμφανίζονται συχνά. Αν και αυτή η νέα του προσπάθεια θα είναι απαλλαγμένη από τα παραδοσιακά του σήματα κατατεθέν, ποντάρει στην επίδραση που θα έχει στα συναισθήματα του κοινού, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν με ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τοπόσημα της γαλλικής πρωτεύουσας.
Από μακριά, θέλει η γέφυρα να μοιάζει «σαν να έχει καταληφθεί από έναν προϊστορικό βραχώδη όγκο», μια μάζα βράχου φυτεμένη στο μέσο μιας οικείας γραμμής του ορίζοντα. Από κοντά, θέλει ο κόσμος να παρατηρεί τη γέφυρα ως ένα αντικείμενο με υφή και ηλικία.
Σε συνέντευξή του στον Δήμο Παρισιού, είπε ότι το trompe l’oeil (οπτική ψευδαίσθηση) στοχεύει να φέρει τους επισκέπτες «όσο το δυνατόν πιο κοντά στις ρωγμές της γέφυρας» και να δείξει ό,τι κρύβεται «κάτω από την επιφάνεια» ενός μνημείου που οι περισσότεροι αντιμετωπίζουν ως φόντο.
Στο εσωτερικό, ο JR έχει σχεδιάσει μια ελεγχόμενη αλλαγή ατμόσφαιρας. Όπως είπε, το τούνελ θα μπλοκάρει τόσο πλήρως το φυσικό φως ώστε οι επισκέπτες «θα χάσουν την αίσθηση του χρόνου».
Δύο βασικοί συνεργάτες θα αναλάβουν τα στοιχεία που οι επισκέπτες θα αισθάνονται αλλά δεν θα βλέπουν καθώς θα μπαίνουν στην εγκατάσταση. «Θα είναι κάτι που θα το ακούς μόνο από μέσα» λέει ο Τόμας Μπανγκαλτέρ, το πρώην μέλος των Daft Punk, που δημιουργεί το ηχητικό μέρος.
Το AR Studio Paris της Snapchat αναπτύσσει το επίπεδο επαυξημένης πραγματικότητας, στο οποίο οι επισκέπτες θα έχουν πρόσβαση μέσω των κινητών τους.
Ο JR παρουσιάζει την εγκατάσταση ως έναν τρόπο να σκεφτούμε την αντίληψη, το τι αποδεχόμαστε ως πραγματικό και τι μας διαφεύγει όταν κοιτάμε την πόλη μόνο μέσα από μια οθόνη.
Ωστόσο, παρότι οι επισκέπτες θα κληθούν να χρησιμοποιήσουν τα τηλέφωνά τους για να αλληλεπιδράσουν με την έκθεση, ο JR λέει ότι ένα από τα πιο ασυνήθιστα στοιχεία της εγκατάστασης θα είναι η πρόσκληση προς τον κόσμο να σταματήσει, έστω και για λίγο.
«Οι σπηλιές μας σήμερα [είναι] το τηλέφωνό μας», είπε ο JR, «επειδή πιστεύουμε ότι ο αλγόριθμός μας στα social media... είναι η πραγματικότητα».
Το Pont Neuf Cavern θα είναι ανοιχτό στο Παρίσι από τις 6 έως τις 28 Ιουνίου 2026.