Φεστιβάλ Καννών: Η Αλεξάνδρα Ματθαίου στο Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών με την ταινία «Free Eliza»

Η Αλεξάνδρα Ματθαίου ταξιδεύει στις Κάννες με τη μικρού μήκους ταινία της «Free Eliza (Notes on an Anatomical Imperfection)». Κάνει την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών, το τμήμα που διαχρονικά αναδεικνύει ανεξάρτητες και τολμηρές κινηματογραφικές φωνές.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Η ταινία είναι μια συμπαραγωγή Κύπρου, Ελλάδας και Γαλλίας και συγκαταλέγεται στις 9 μικρού μήκους που επιλέχθηκαν για το φετινό πρόγραμμα.

Η Ελίζα, η ηρωίδα της εργάζεται σε μια πολυτελή ξενοδοχειακή μονάδα. Εξαιτίας μιας ανατομικής ανωμαλίας, δεν μπορεί να χαμογελάσει. Σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί η θετικότητα, αυτό είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Η Ελίζα θα πρέπει να υπερασπιστεί τη διαφορετικότητά της ή να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις των άλλων.

Τα γυρίσματα της τρίτης μικρού μήκους ταινίας της Αλεξάνδρας Ματθαίου κράτησαν τέσσερις μέρες και πραγματοποιήθηκαν στο ξενοδοχείο που την ενέπνευσε. Την συναντήσαμε λίγες μέρες πριν αναχωρήσει για το φεστιβάλ κινηματογράφου των Καννών:

«Ήταν μια αστεία εκκίνηση, η απαρχή αυτής της ταινίας. Εμένα στο ίδιο ξενοδοχείο ως κριτική επιτροπή στο φεστιβάλ μικρού μήκους της Κύπρου. Μια μέρα, είδα στο πρωινό μια κοπέλα που εργαζόταν εκεί, η οποία είχε το πιο θλιμμένο βλέμμα που έχω δει ποτέ μου. Απλά θυμάμαι να γράφω μια σημείωση, γιατί μου έκανε φοβερή εντύπωση. Γιατί; Ήταν σε απόλυτη αντίστιξη με τους φοίνικες, τις πισίνες, τους ευτυχισμένους τουρίστες. Με απασχολεί πολύ το θέμα της τοξικής θετικότητας, γιατί το βλέπω παντού και ειδικά σε ένα περιβάλλον όπως ενός ξενοδοχείου όπου το να είσαι εργαζόμενος σχεδόν δεν σου επιτρέπεται να είσαι κάτι άλλο, εκτός από χαρούμενος. Δηλαδή τίποτα δεν μπορεί να είναι κακό σε ένα ξενοδοχείο, γιατί φροντίζεις όσους διαμένουν, οπότε τα δικά σου καθημερινά προβλήματα μένουν στην απέξω. Κάπως έτσι ξεκίνησα να το δουλεύω».

Πώς κατασκεύασε το σύμπαν αυτού του χαρακτήρα και πώς βλέπει η ίδια την ηρωίδα της;

«Για μένα η Ελίζα είναι μια ηρωίδα η οποία ξεγελάει λίγο και τις ίδιες τις προκαταλήψεις του κοινού, γιατί βλέποντας αυτή την αναπηρία της, είναι πολύ εύκολο να μπερδευτείς και να θεωρήσεις ότι είναι ένας άνθρωπος που δεν είναι ευτυχής ή που ζει σε μια κατάθλιψη, γιατί όλα του φταίνε. Σταδιακά η ηρωίδα το καταρρίπτει όλο αυτό μέσα από την ταινία, γιατί ανακαλύπτουμε ότι ο δικός της εσωτερικός κόσμος, ο τρόπος που βλέπει τα πάντα γύρω της και ο τρόπος που η ίδια έχει αναπτύξει για να ονειρεύεται, ακόμα κι αν δεν πετύχει σε όλα αυτά που ονειρεύεται, καταλαβαίνουμε ότι είναι τόσο πλούσιος που την κάνει τελικά αναπολογητικά πολύ ισχυρή.

Αυτό ήθελα να πω με αυτή την ταινία. Σε ένα πρώτο επίπεδο είναι το χαμόγελο και η έλλειψή του και πώς αυτό σε διαφοροποιεί από τους γύρω σου. Αλλά σε ένα δεύτερο επίπεδο αυτό που με ενδιέφερε να δω μέσα από αυτήν την ηρωίδα, είναι τους ανθρώπους που τείνουν να παρεκκλίνουν από την νόρμα, του τι θεωρείται κοινωνικά ok. Αλλά αυτό είναι πολύ αλληλένδετο με τη δουλειά που κάναμε με τη Γρηγορία Μεθενίτη, που υποδύεται το ρόλο της Ελίζας. Αυτή της έχει δώσει μορφή. Δεν είναι μόνο το σενάριο, ούτε μόνο εγώ».

Η Ελίζα είναι ένα πρόσωπο, ένας χαρακτήρας που συναντάμε γύρω μας; Η Κύπρια σκηνοθέτις το πιστεύει ακράδαντα:

«Ξέρεις, πιστεύω ότι έχουμε δει πάρα πολλές φορές παρόμοιες ιστορίες: εργαζόμενοι σε περιβάλλοντα που τους καταπιέζουν, που δεν τους κάνουν ευτυχείς. Δεν είναι ότι η Ελίζα διαφέρει πολύ σε αυτό, αλλά υπάρχει ένα γκρι τοπίο, στο οποίο η ίδια απολαμβάνει σε ένα βαθμό αυτή τη δουλειά. Της δίνει χαρά. Αυτό που τη δυσκολεύει πάρα πολύ όμως, είναι η κοινωνική πίεση των γύρω να είναι κάτι άλλο από αυτό που είναι. Βέβαια η ειρωνεία είναι, ότι η ίδια είναι ενδεχομένως πιο ευτυχής από τους άλλους γύρω της, οι οποίοι με αυτές τις επιφάσεις χαράς και ενδυόμενοι χαμόγελα, θεωρούν ότι είναι πιο κανονικοί».

Η ανατομική ανωμαλία της Ελίζας είναι ένα ειρωνικό σχόλιο απέναντι στην φορεμένη ευτυχία και την τοξική θετικότητα που κυριαρχεί γύρω μας σήμερα, αλλά και στο πώς αντιδρά η κοινωνία απέναντι στη διαφορετικότητα:

«Μου φαίνεται αστείο που κάνω εγώ αυτή την ταινία, γιατί είμαι ένας άνθρωπος που χαμογελάει πάρα πολύ, εκ φύσεως σε όλη μου τη ζωή. Μεγαλώνοντας έχω καταλάβει ότι το να μπορείς να συνδιαλέγεσαι με τους ανθρώπους με χαμόγελο, είναι ένα όπλο. Φαίνεσαι αμέσως λιγότερο απειλητικός. Μπορείς ίσως να κατακτήσεις και πράγματα πιο εύκολα, από ότι άλλοι άνθρωποι που τους υπολείπεται αυτή η κοινωνική δεξιότητα. Πιστεύω όμως ότι αξίζει να εγκύψει κανείς με τρυφερότητα και φροντίδα σε ανθρώπους, που μπορεί να μην τους επιτρέπει η ιδιοσυγκρασία τους να γεφυρώσουν έναν κοινωνικό διάλογο με ένα χαμόγελο. Δεν θεωρώ ότι είναι αναπηρία σε καμία περίπτωση».

Η Ελίζα κατά τη διάρκεια της ταινίας ονειρεύεται άλλες ζωές, άλλες δουλειές. Ποια νομίζει η σκηνοθέτις ότι θα ήταν η ιδανική δουλειά, η dream job της ηρωίδας της;

«Θα ήταν ξεκάθαρα η Lady Gaga (γέλια) ή μια σούπερσταρ περφόρμερ. Δηλαδή, είναι ένα κορίτσι που διψάει να βρεθεί στα φώτα, να στρέψει τους προβολείς επάνω της».

Μετά την επιτυχία της προηγούμενης μικρού μήκους ταινίας «A Summer Place» που έλαβε το Βραβείο Drama Queer και Τιμητική διάκριση γυναικείας ερμηνείας για την Μαίρη Μηνά στο 44ο Φεστιβάλ Μικρού Μήκους της Δράμας, και με πολυάριθμες βραβεύσεις στο εξωτερικό (AFI, Palm Springs, Tampere και Uppsala), η Αλεξάνδρα Ματθαίου στρέφει εκ νέου το βλέμμα της σε μια ηρωίδα που δεν μοιάζει με καμία άλλη. Την ενδιαφέρει ιδιαίτερα η γυναικεία εμπειρία. Θέλω να φωτίσει ανεξερεύνητες ζώνες της γυναικείας φύσης και ψυχολογίας:

«Καταρχάς θέλω να ζητήσω συγνώμη από τους αγαπημένους μου άντρες, γιατί όσο και να τους αγαπώ, βρίσκω απείρως πιο ενδιαφέρουσες τις γυναικείες ηρωίδες στο σινεμά και στη λογοτεχνία. Επίσης θαυμάζω πολύ τις γυναίκες δημιουργούς. Είναι ο τρόπος που βλέπω τα πράγματα και έχει να κάνει πάντα με τη δική μου γενιά, τους millenials. Η επεξεργασία που γίνεται σε εμάς ως γυναίκες και σε σχέση με ό,τι κοινωνικό φέρουμε, και ό,τι προσδοκούμε να χτίσουμε, οι διαθλάσεις που κάνει όλη αυτή η σκέψη είναι πολύ πιο σύνθετη από από τους άνδρες.

Aντιστέκομαι πάρα πολύ σε ό,τι έχει καταγραφεί μέχρι στιγμής ως γυναικείο στερεότυπο, στο τι σημαίνει μια γυναίκα, η γυναίκα σαν αρχέτυπο, η γυναίκα ως αντικείμενο του πόθου, ως μοιραία γυναίκα. Θέλω λοιπόν να σταθώ λίγο παραπάνω σε πιο αληθινές γυναίκες. Σε αυτές εμφυσώ κάτι πιο σουρεαλιστικό και λίγο πιο παράδοξο, γιατί έτσι βλέπω τα πράγματα».

Παράλληλα, η σκηνοθέτις ετοιμάζεται αυτή την περίοδο για την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της. Οι Κάννες και η συμμετοχή στο Δεκαπενθήμερο των σκηνοθετών ανοίγουν έναν δρόμο για μια καλύτερη διανομή, για ένα καλύτερο μέλλον για τη συγκεκριμένη παραγωγή;

«Είμαι τρομερά χαρούμενη που η ταινία κάνει πρεμιέρα στις Κάννες. Δηλαδή για όλους εμάς τους ανθρώπους του σινεμά, είναι ένα φεστιβάλ που είναι πολύ μέσα στην καρδιά μας. Το ονειρεύεσαι. Δεν πιστεύεις ότι μπορεί να πάρεις μέρος, γιατί υπάρχουν πολλές ταινίες, που είναι πολύ αξιόλογες. Οπότε το ότι συνέβη, μου δίνει τρομερή χαρά. Συμβαίνει και σε μια καλή στιγμή, γιατί δουλεύω τη μεγάλου μήκους ταινία μου, οπότε όλα αυτά βοηθούν στη δική μας δουλειά, στο να σε σπρώξουν λίγο παραπάνω. Συνεχίζουν βέβαια τα πράγματα να είναι δύσκολα, αλλά τουλάχιστον σε βοηθάει να σε προσέξουν λίγο πιο εύκολα. Δεν θα μπορούσα να φανταστώ πιο ταιριαστό τμήμα από το Δεκαπενθήμερο Σκηνοθετών για την Ελίζα και είμαι πολύ χαρούμενη που συνέβη».

Η ταινία είναι μια παραγωγή της This Is The Girl Films, σε συμπαραγωγή με το Υφυπουργείο Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας, το Onassis Culture, την Homemade Films, την Everybodies και την La Cellule Productions.

Η ταινία «Free Eliza (Notes on an Anatomical Imperfection)» προβάλλεται στις 21 & 22 Μαΐου, στο πλαίσιο του 58ου Δεκαπενθήμερου των Σκηνοθετών (Quinzaine des Cinéastes). Το 79ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών διαρκεί φέτος από τις 12-23 Μαΐου.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΑΙΝΙΑΣ

Free Eliza (Notes on an Anatomical Imperfection)

Σενάριο – σκηνοθεσία: Αλεξάνδρα Ματθαίου | παραγωγός: Σάββας Σταύρου | συμπαραγωγοί: Soyo Giaoui, Marion Barré, Μαρία Δρανδάκη, Κυβέλη Short, Everybodies | executive producers: Steven J. Ballantyne, Βανέσσα Κίρζη, Έμμα Δοξιάδη | διεύθυνση φωτογραφίας: Luciana Riso | μοντάζ: Νίκος Βαβούρης GFE | ηχοληψία: Ανδρέας Χατζηπαντελή | σχεδιασμός & μίξη ήχου: Alexandre Hecker | foley: Νίκος Λιναρδόπουλος | color grading: Μάνθος Σαρδής | διεύθυνση παραγωγής: Ιωάννα Sinclair | A’ βοηθός σκηνοθέτη: Ελένη Νικολάου | κοστούμια: Κατερίνα Ττάκκα | production designer: Ανδρέας Αντωνίου | σχεδιασμός μακιγιάζ και κομμώσεων: Τόνι Σωκράτους | location manager: Δήμητρα Γεωργίου | script: Καίτη Παπαδήμα | πρωτότυπη μουσική: Μαριλένα Ορφανού | ηθοποιοί: Γρηγορία Μεθενίτη, Πολυξένη Σάββα, Ζωή Κυπριανού, Γιώργος Κυριακού, Ιόλη Πίττα, Αλέξης Νεοφύτου

Αλεξάνδρα Ματθαίου

Η Αλεξάνδρα Ματθαίου είναι σκηνοθέτης και σεναριογράφος. Σπούδασε Νομική (LLB) στο King's College London στο οποίο ολοκλήρωσε και τις μεταπτυχιακές σπουδές της (LLM in Commercial and Financial Law), ενώ στη συνέχεια αποφοίτησε από το UCL με μεταπτυχιακό στον Κινηματογράφο (MA Film Studies).

Οι ταινίες μικρού μήκους της έχουν προβληθεί διεθνώς, ενώ η πιο πρόσφατη μικρού μήκους ταινία της “A Summer Place” (2021), μία συμπαραγωγή Γαλλίας-Κύπρου με τη στήριξη του CNC έχει διανύσει μια μεγάλη πορεία έχοντας λάβει διακρίσεις και βραβεία σε μερικά από τα σημαντικότερα διεθνή φεστιβάλ. Η ταινία ήταν επίσης υποψήφια για Καλύτερη Ταινία Μικρού Μήκους στα Βραβεία Ίρις 2022 της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.

Αυτή την περίοδο, βρίσκεται στο στάδιο χρηματοδότησης της πρώτης της μεγάλου μήκους ταινίας με τίτλο Shibboleth, με το σενάριο της οποίας έχει διακριθεί μεταξύ άλλων στο Crossroads Co-Production Forum του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης με το πρώτο βραβείο, καθώς και συμμετάσχει μεταξύ άλλων στο Oxbelly Screenwriters & Directors Lab, στο πρόγραμμα development First Films First Lab του Ινστιτούτου Goethe και στο Mediterranean Film Institute (MFI) Script 2 Film Workshop.